Astronomowie z zespołu XRISM skierowali instrumenty na masywny obłok molekularny znajdujący się w pobliżu centrum Drogi Mlecznej. Analiza zebranych przez nie danych wykazała, żeobłok ten działa jak kosmiczne lustro, które odbija promieniowanie rentgenowskie wyemitowane wcześniej przez Sagittarius A* (Sgr A*). Dzięki temu udało się odtworzyć historię intensywnych rozbłysków, do których dochodziło w ciągu ostatniego tysiąca lat.

Supermasywna czarna dziura Sgr A* ma masę ok. czterech milionów Słońc i powszechnie uchodzi za względnie spokojny obiekt. Pomiar szczegółowych kształtów i energii linii rentgenowskich z badanego obłoku molekularnego pozwolił jednak stwierdzić, że w przeszłości czarna dziura generowała dramatyczne rozbłyski. Zespół odrzucił alternatywne wyjaśnienie, w tym chociażby wzbudzanie przez promienie kosmiczne.

Kluczowa w tym odkryciu okazała się czułość teleskopu XRISM (X-Ray Imaging and Spectroscopy Mission), który powstał we współpracy amerykańskiej, europejskiej i japońskiej agencji kosmicznej. Precyzja pomiarów spektroskopowych umożliwiła nie tylko wykrycie echa, ale też wyznaczenie ruchu badanego obłoku gazu. To osiągnięcie otwiera drogę do podobnych rekonstrukcji w innych regionach centrum galaktyki.

Astronomowie podkreślają znaczenie odkrycia dla zrozumienia, jak supermasywne czarne dziury wpływają na swoje otoczenie. Rozbłyski tego typu mogą bowiem kształtować gaz w jądrze galaktyki i wpływać na ewolucję całych układów gwiezdnych. Badacze wskazują, że nowe techniki analizy danych rentgenowskich staną się ważnym narzędziem takich badań.

Stephen DiKerby z Michigan State University przyznaje, że nie spodziewał się aż tak sporego odkrycia w trakcie swojej kariery jako astronoma rentgenowskiego. Według badacza jest to ekscytująca nowa zdolność i zupełnie nowy zestaw narzędzi do rozwijania naszej wiedzy w tym zakresie.

Artykuł naukowy z wynikami został przyjęty do publikacji w periodyku naukowym „The Astrophysical Journal Letters”. Autorzy zapowiadają kontynuację obserwacji, by dokładniej określić kiedy i z jaką energią dochodziło do rozbłysków Sgr A* oraz sprawdzić, czy podobne echa pojawiają się w innych obłokach molekularnych w centrum Drogi Mlecznej.