Osiedle „Przyjaźń” w Warszawie powstało w 1952 r. na terenach dawnej wsi Jelonki. Na ok. 40 ha wybudowano tu barakowe osiedle „Przyjaźni Polsko–Radzieckiej” dla kilku tysięcy radzieckich budowniczych Pałacu Kultury i Nauki. Na osiedlu powstały dwa typy drewnianej zabudowy, domy jednorodzinne dla kadry technicznej i hotelowe pawilony przeznaczone dla robotników. Budynki dostarczono do Warszawy w formie prefabrykowanych elementów i montowano je na miejscu. Ciekawostką jest to, że pawilony nawiązywały formą do staropolskich dworków.
Adrian Grycuk, Wikipedia
Osiedle „Przyjaźń” w Warszawie zdjęcie: Adrian Grycuk, Wikipedia
Adrian Grycuk, Wikipedia
Fragment osiedla, domki wzniesione dla kadry technicznej, Adrian Grycuk, Wikipedia
Oprócz zabudowy mieszkalnej na obszarze osiedla zrealizowano również zaplecze usługowe, w skład którego wchodziły m.in. przychodnia, łaźnia, klub, stołówka, kino, kotłownia oraz dwa obiekty sportowe. Przestrzeń zagospodarowano zielenią, sadząc około 40 tys. krzewów i 4 tys. drzew, a układ komunikacyjny tworzyło blisko 8 km dróg i ulic wewnętrznych.
W okresie największego natężenia prac przy budowie Pałacu Kultury i Nauki na osiedlu mieszkało około 4,5 tys. osób, a życie społeczne wypełniały festyny, spotkania młodzieży polskiej i radzieckiej oraz imprezy sportowe. Po zakończeniu budowy pałacu w 1955 r. teren przekazano Ministerstwu Szkolnictwa Wyższego i przeznaczono na domy studenckie, nadając mu nazwę „Przyjaźń”. Jesienią zamieszkało tam ok. 3 tys. studentów i pracowników naukowych, a na 32 ha powstał rozległy zespół akademickiej zabudowy.
Klub Studencki Karuzela
Na terenie osiedla powstał także Klub Studencki Karuzela, organizowano w nim referaty, dyskusje, wieczorki taneczne i występy estradowe, a od lat 80. także projekcje filmowe. Po okresie upadku w latach 90. klub odżył po 2000 r. wraz z ożywieniem kulturalnym Bemowa. Od 2015 r. działało tu Stowarzyszenie „Zgryz”, a w 2021 r. klub został zamknięty.
szaryburek.pl
Klub Karuzela w Warszawie ok 1971, źródło Wikipedia
W 2023 r. na portalu rdc.pl ukazał się artykuł poświęcony planom wznowienia działalności klubu — „To bardzo ważny punkt na mapie kulturalnej Bemowa — mówił radny dzielnicy Maciej Bartosiak. — Ta przestrzeń ma bardzo duże możliwości kulturalne, które moglibyśmy wykorzystać w przyszłości, ale aktualnie stan techniczny nie pozwala na to, żeby móc to realizować. Stąd nasze interpelacje i stąd nasze zabiegi od wielu lat w walce o to, żeby to zachować dla przyszłych pokoleń” — tłumaczył w artykule dla rdc.pl.
Osiedle „Przyjaźń” i wspomnienia mieszkańców
Wczoraj na kanale YouTube opublikowano film poświęcony temu miejscu. Członkowie grupy Urbex History odwiedzili to historyczne osiedle i podczas swojej wizyty porozmawiali z jego mieszkańcami. Jedna z zapytanych kobiet, odpowiadając na pytanie o to, jak żyje się jej w tym miejscu, podzieliła się swoimi wrażeniami i wspomnieniami związanymi z codziennym funkcjonowaniem na osiedlu.
„Żyje się naprawdę świetnie, dlatego że jest zielono, jest dużo ptaków, no i na ogół jak na wsi prawda? A blisko do miasta, teraz już jak jest metro, to jest w ogóle już rewelacja. Przedtem mieszkaliśmy ze studentami, a teraz już studentów nie ma, bo ich wykwaterowali. Jest to smutne, dlatego że dużo bezdomnych też wchodzi do tych domków. Studenci zresztą też i śmiesznie jest dlatego, że policja gania tych studentów. Jadą tam, gdzie domek jest zajęty, a studenci pakują cały swój dobytek do wózków sklepowych i dają nogę, po prostu uciekają”.
Pod filmem pojawiły się też komentarze od byłych mieszkańców tego osiedla, Dawid napisał — „Mieszkałem tam podczas studiów. Miejsce tętniło życiem cały rok. Grille, juwenalia, imprezy w Karuzeli… Masa wspaniałych wspomnień i przyjaźni, które przetrwały do dziś! Ratować to miejsce!”
- Gdzie znajduje się osiedle 'Przyjaźń’?
- Kiedy powstało osiedle 'Przyjaźń’?
- Jakie funkcje pełniło osiedle 'Przyjaźń’ w przeszłości?
- Co planują władze miasta dla osiedla 'Przyjaźń’?
„Mieszkałem tam pięć lat do 2002 r. jak studiowałem. Dziękuję za pokazanie tego miejsca, mieszkali tam studenci ze wszystkich warszawskich uczelni — napisał Jenson.
Urbex History
Osiedle Przyjaźń w Warszawie 2026 rok, źródło Urbex History
Historyczne osiedle obecnie
Osiedle nie pełni dziś już pierwotnej funkcji akademickiej w takim zakresie jak kiedyś, większość umów dzierżawy wygasła w maju 2024 r., a grunty i budynki przeszły pod bezpośrednią opiekę miasta Warszawy. Miasto chce, żeby teren nadal mógł być zamieszkiwany i zachował swój charakter mieszkaniowy.
Urbex History
Osiedle „Przyjaźń” w Warszawie 2026 r., źródło Urbex History
Część domków jednorodzinnych nadal zamieszkują mieszkańcy. Obecnie wiele z nich nie nadaje się do użytkowania. Ich stan techniczny jest bardzo zły. Liczne obiekty są zrujnowane, z widoczną pleśnią na ścianach oraz dachami pokrytymi azbestem. Gruntownego remontu wymaga również infrastruktura podziemna. W 2024 r. osiedle zostało wpisane do rejestru zabytków, co daje mu ochronę konserwatorską i ogranicza możliwości dowolnej zabudowy czy przebudowy.
Władze miasta planują sukcesywną rewitalizację i remont historycznych drewnianych domów, by zachować je i utrzymać funkcję mieszkalną oraz społeczną, choć szczegóły tego procesu nadal są w trakcie ustalania.
Źródła:
- https://pl.wikipedia.org/wiki/Osiedle_Przyja proc. C5 proc. BA proc. C5 proc. 84_(Warszawa)
- https://architektura.muratorplus.pl/krytyka/osiedle-przyjazn-to-tu-mieszkali-budowniczowie-palacu-kultury-przez-lata-obroslo-w-legendy-a-teraz-stanie-sie-zabytkiem-zdjecia-historia-aa-wQDz-wU6x-4BXU.html
- https://www.rdc.pl/aktualnosci/warszawa/legendarny-klub-karuzela-powroci-warszawa-stara-sie-o-fundusze-na-remont_TDmjzW7hqhq3n0j2xoWn