Azbest – dlaczego trzeba go zgłosić do 31 stycznia

Azbest to niebezpieczny materiał budowlany, który przez długie lata był w Polsce powszechnie stosowany, głównie jako pokrycie dachowe. Jego popularność wynikała z trwałości, odporności na wysokie temperatury oraz niskich kosztów produkcji. Z czasem okazało się jednak, że wdychanie włókien azbestu, to bardzo poważne zagrożenie dla zdrowia człowieka.

Podczas uszkodzenia, starzenia się czy demontażu wyrobów azbestowych do powietrza uwalniają się mikroskopijne włókna, które po wdychaniu osadzają się w płucach. Długotrwała ekspozycja na azbest zwiększa ryzyko rozwoju poważnych chorób układu oddechowego, w tym nowotworów. Skutki narażenia na azbest mogą pojawiać się dopiero po wielu latach.

Z tego powodu azbest został w Polsce wycofany z użycia. Jego produkcja jest zakazana od 1998 roku. Mimo to wciąż znajduje się on na tysiącach budynków mieszkalnych i gospodarczych. Właśnie dlatego właściciele nieruchomości, na których znajdują się wyroby zawierające azbest, mają obowiązek zgłoszenia ich obecności do urzędu gminy lub miasta. Deklaracja pozwala samorządom monitorować skalę problemu, planować bezpieczne usuwanie azbestu oraz uruchamiać programie dofinansowania dla mieszkańców.

Zgłoszenie azbestu do 31 stycznia 2026 – obowiązek właściciela nieruchomości

Zgłoszenie jest obowiązkowe dla każdego właściciela budynku, na którego posesji znajduje się azbest, m.in. jako pokrycie dachowe z eternitu, elewacje z płyt azbestowych, rury lub inne elementy zawierające azbest.

Termin zgłoszenia upływa 31 stycznia 2026.

Jak zgłosić azbest krok po kroku?

Procedura jest prosta i nie wiąże się z żadnymi opłatami. Na początek trzeba dokładnie sprawdzić czy na posesji znajduje się azbest. Następnie pobrać poniższy formularz zgłoszeniowy, wypełnić wniosek i złożyć zgłoszenie osobiście w urzędzie, przesłać pocztą lub elektronicznie.

Wniosek wzór [PDF] – do pobrania

Co dalej po zgłoszeniu azbestu?

Zgłoszenie azbestu to pierwszy krok do jego bezpiecznego usunięcia gminy. Ofiarują dofinansowanie na demontaż, transport i utylizację azbestu. Aby skorzystać z takich programów, zgłoszenie musi być złożone w terminie.

Ważne, jeśli płyta zestawy są uszkodzone, popękane lub zdeformowane, mogą uwalniać niebezpieczne włókna do powietrza. W takiej sytuacji należy jak najszybciej podjąć działania.

Konsekwencje braku zgłoszenia. Komu grozi kara do 20 tys. zł?

Nie złożenie wniosku do urzędu gminy dotyczącego obecności azbestu na posesji, może skutkować:

  • brakiem możliwości uzyskania dofinansowania na jego usunięcie,
  • utratą możliwości skorzystania z programu „czyste powietrze”,
  • karą administracyjną od 10 do 20 000 zł,
  • koniecznością poniesienia pełnych kosztów usunięcia azbestu w przyszłości.

Dodatkowo osoby, które produkują, obracają lub stosują wyroby zawierające azbest, mogą podlegać surowszym sankcjom, w tym ograniczaniu wolności, pozbawieniu wolności od 3 miesięcy do 5 lat.

Polska bez azbestu do 2032 roku

Azbest był w Polsce wykorzystywany masowo, zwłaszcza w okresie powojennym. Choć od 1998 roku zakazano jego produkcji nadal znajduje się on na tysiącach budynkach mieszkalnych i gospodarczych. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, do 2032 roku wszystkie wyroby azbestowe w Polsce mają zostać usunięte. Coroczne zgłoszenia właścicieli nieruchomości pozwalają gminom monitorować skalę problemu i planować programy wsparcia.