Resort rozwoju i technologii opublikował 13 stycznia projekt ustawy zakładający – po zaledwie kilku latach od likwidacji – powrót użytkowania wieczystego na cele mieszkaniowe. Docelowo zmiany mają zwiększyć liczbę mieszkań w Polsce.
-
W Rządowym Centrum Legislacji opublikowano projekt ustawy przewidujący przywrócenie użytkowania wieczystego na cele mieszkaniowe.
-
W nowej regulacji resort rozwoju i technologii upatruje szansy na rozwój budownictwa komunalnego i społecznego w Polsce.
-
Resort rozwoju i technologii planuje również umożliwić spółdzielniom mieszkaniowym występowanie z roszczeniami o ustanowienie użytkowania wieczystego gruntów oraz o nieodpłatne przeniesienie własności znajdujących się na nich budynków. Roszczenie ma być możliwe także w przypadku spółdzielni, które od wielu lat zarządzają budynkami, jednak stan prawny zabudowanych gruntów pozostaje nieuregulowany.
Użytkowanie wieczyste zostało zlikwidowane w 2019 r. Nowym projektem rząd chce je przywrócić
Resort rozwoju i technologii projektem ustawy o uregulowaniu praw do gruntów zabudowanych przez spółdzielnie mieszkaniowe, o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw. proponuje przywrócić zlikwidowane w 2019 r. użytkowanie wieczyste na cele mieszkaniowe.
W ocenie resortu, decyzja sprzed kilku lat o likwidacji tej instytucji była przedwczesna, chociażby dlatego, że użytkowanie wieczyste daje gminie gwarancję, że grunt zostanie zabudowany zgodnie z umową oddania gruntu, czyli np. blokami i pozwala samorządowi tę realizację inwestycji kontrolować.
Jak wskazuje MRiT, jest to odpowiedź na oczekiwania podmiotów realizujących przedsięwzięcia w ramach społecznego budownictwa czynszowego. Przywrócenie możliwości ustanawiania prawa użytkowania wieczystego także na cele mieszkaniowe ma bowiem zagwarantować im trwały i stabilny tytuł prawny do gruntów będących własnością publiczną.
Resort wskazuje, że dzięki temu grunty Skarbu Państwa oraz jednostek samorządu terytorialnego będą oddawane w użytkowanie wieczyste na cele mieszkaniowe – w szczególności na potrzeby społecznego budownictwa czynszowego, to zwiększy się dostępność gruntów publicznych, na których będą mogły powstać nowe bloki.
Z racji, że dzięki tej zmianie rząd upatruje rozwoju budownictwa komunalnego i społecznego w Polsce, aby wesprzeć nowe inwestycje społeczne, w odniesieniu do nieruchomości oddawanych w użytkowanie wieczyste:
- na cele mieszkaniowe,
- na cele społecznego budownictwa czynszowego
- na realizację przedsięwzięć służących zaspokajaniu potrze mieszkaniowych studentów i doktorantów
zaproponowano preferencyjną stawkę opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego w wysokości 0,3 proc. ceny gruntu oraz pierwszą opłatę z tytułu użytkowania wieczystego na poziomie nie wyższym niż 10 proc. ceny nieruchomości.
Przywrócenie możliwości ustanawiania prawa użytkowania wieczystego budzi wątpliwości ekspertów
Propozycja przywrócenia ustanawiania użytkowania wieczystego na cele mieszkaniowe po zaledwie kilku latach od likwidacji budzi obawy ekspertów o stabilność prawa w Polsce.
Na naszych łamach na temat powrotu użytkowania wieczystego na cele mieszkaniowe wypowiedziała się radczyni prawna dr Agnieszki Grabowskiej-Toś, wspólniczka zarządzająca Kancelarii Radców Prawnych Kania Stachura Toś, ekspertka Komitetu ds. Nieruchomości KIG.
W jej ocenie powrót do tej instytucji po zaledwie kilku latach rodzi poważne wątpliwości co do spójności i przewidywalności polityki państwa, ale przede wszystkim – co najistotniejsze z punktu widzenia obywateli – co do stabilności stanowionego prawa.
Spółdzielniom będzie przysługiwało roszczenie o ustanowienie użytkowania wieczystego gruntów
Projekt ustawy zakłada także umożliwienie spółdzielniom mieszkaniowym roszczenia o ustanowienie użytkowania wieczystego gruntów oraz o nieodpłatne przeniesienie własności znajdujących się na nich budynków.
Analogiczne roszczenie będzie przysługiwało spółdzielniom mieszkaniowym, które na gruntach stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego wybudowały same lub wybudowali ich poprzednicy prawni, za zezwoleniem właściwego organu nadzoru budowlanego, budynki mieszkalne i korzystają z tych gruntów na podstawie innego niż własność lub użytkowanie wieczyste odpłatnego tytułu prawnego.
Ustanowienie użytkowania wieczystego gruntu wraz z nieodpłatnym przeniesieniem własności budynków będzie skutkowało obowiązkiem uiszczania przez spółdzielnię mieszkaniową na rzecz właściciela pierwszej opłaty oraz opłat rocznych z tytułu oddania nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste; przewidziano przy tym możliwość zastosowania bonifikat.
Radczyni prawna Agnieszka Grabowska-Toś ma wątpliwości co do tego, czy samo uwłaszczenie spółdzielni automatycznie wygeneruje istotny wzrost podaży nowych mieszkań.
Dzisiaj główne bariery inwestycyjne na rynku mieszkaniowym to nie tylko brak gruntów przeznaczonych pod taką zabudowę – zwłaszcza w dużych miastach, ale przede wszystkim przewlekłe procedury, niestabilność przepisów i zmienność poglądów organów, które je stosują, brak aktualnych miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, bardzo wysokie koszty materiałów budowlanych, robocizny i finansowania inwestycji
– podkreśla.
Jak dodaje, przeniesienie własności budynków na spółdzielnie mieszkaniowe nie zlikwiduje żadnej z tych barier, natomiast będzie ono elementem całego procesu oddawania gruntów spółdzielni, już zabudowanych budynkami w użytkowanie wieczyste.
Spółdzielnie z nieuregulowanymi stanami prawnymi gruntów będą mogły żądać ustanowienia użytkowania wieczystego
Także spółdzielniom mieszkaniowym posiadającym grunty o nieuregulowanym stanie prawnym będzie przysługiwało żądanie ustanowienia na ich rzecz prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz nieodpłatnego przeniesienia własności położonych na nich budynków. Roszczenie to będzie przysługiwało bez względu na czas wzniesienia budynku.
Jak wskazano w Ocenie Skutków Regulacji, jest to odpowiedź na oczekiwania spółdzielni mieszkaniowych, które od lat występują o podjęcie działań legislacyjnych w celu uregulowania stanów prawnych gruntów zabudowanych przez nie budynkami mieszkalnymi, do których nie uzyskały dotąd trwałego tytułu prawnorzeczowego.
Problem ten dotyczy głównie Warszawy. Wśród przyczyn nieuregulowanego stanu prawnego gruntu najczęściej wskazywane były przewlekłość postępowań i roszczenia osób trzecich.
Jak wynika z pozyskanych przez resort danych, na gruntach o nieuregulowanym stanie prawnym znajduje się 711 budynków i 48 906 lokali. Liczba budynków znajdujących się w zasobach spółdzielni, usytuowanych na gruntach, do których spółdzielniom nie przysługuje trwały tytuł prawnorzeczowy, wybudowanych przed dniem 5 grudnia 1990 r. wynosi 445, a po dniu 5 grudnia 1990 r. – 161. Ponadto około 15 spółdzielni mieszkaniowych zgłosiło, że posiada tytuł prawny do gruntu w postaci umowy dzierżawy, natomiast około 9 spółdzielni mieszkaniowych wskazało, że nie posiada żadnego tytułu prawnego do gruntu.
Z racji, że w obecnym stanie prawnym spółdzielnie mieszkaniowe mogą ustanawiać spółdzielcze prawa jedynie w budynkach stanowiących własność spółdzielni, współwłasność lub prawo do użytkowania wieczystego, uzyskanie prawa do użytkowania wieczystego ma zwiększyć poczucie stabilności posiadaczy spółdzielczych praw do lokali w budynkach posadowionych na gruntach o nieuregulowanym stanie prawnym oraz osób, którym takie prawo przysługuje.
Materiał chroniony prawem autorskim – zasady przedruków określa regulamin.