W drugim kwartale Creotech Instruments, największy polski producent satelitów notowany na Giełdzie Papierów Wartościowych (GPW), planuje zakończyć proces wydzielenia segmentu kwantowego do spółki Creotech Quantum i wprowadzić jej akcje do obrotu na główny parkiet.
Creotech Instruments skoncentruje się na działalności kosmicznej, natomiast Creotech Quantum będzie rozwijał technologie kwantowe. Akcjonariusze posiadający jedną akcję producenta satelitów otrzymają po podziale jeden walor nowego podmiotu.
– Wydzielanie segmentu kwantowego jest procesem czasochłonnym i skomplikowanym. Obecnie czekamy na zatwierdzenie przez Komisję Nadzoru Finansowego prospektu związanego z emisją akcji podziałowych Creotechu Quantum. Następnie zgodę na ten proces musi wyrazić walne zgromadzenie akcjonariuszy spółki – mówi dr Anna Kamińska, dyrektor pionu systemów kwantowych w Creotechu Instruments i prezes Creotechu Quantum.
Creotech Quantum czeka na rynkową wycenę
Kapitalizacja giełdowa całego Creotechu to obecnie 1,38 mld zł, o 160 proc. więcej niż rok wcześniej. Tymczasem w planie podziału producenta satelitów majątek Creotechu Quantum wyceniono na ponad 200 mln zł. Anna Kamińska zastrzega, że nie jest to sztywna kwota, bo ostatecznie ukształtuje ją rynek. Przyznaje jednak, że nie będzie to proste.
– Technologie kwantowe rozwijane są dziś przez bardzo wąskie grono firm na świecie. W Europie nie ma obecnie żadnej giełdowej spółki kwantowej. To oznacza, że trudno nas porównywać z kimkolwiek na Starym Kontynencie. Nie brakuje oczywiście inwestycji i przejęć na tym rynku. Dotyczą one głównie Stanów Zjednoczonych. Trudno jest jednak odnieść tamtejsze realia do polskiego rynku – podkreśla Anna Kamińska.
Zauważa, że rozwiązania kwantowe należą do tzw. technologii wschodzących, potencjalnie przełomowych.
– Trudno przewidzieć ich rozwój w krótkim czasie. Perspektywy technologii zależą od szybkości ich wdrażania. Obecnie są one napędzane przez duże inwestycje publiczne, które gwarantują przewidywalne źródło przychodu dla spółek kwantowych – zaznacza Anna Kamińska.
Po trzech kwartałach ubiegłego roku przychody segmentu kwantowego Creotechu sięgnęły ok. 8 mln zł, czyli stanowiły ok. 9 proc. całości. Kwota ta nie uwzględnia potencjału nowych produktów, które zostaną wdrożone w tym roku. Po wydzieleniu Creotech Quantum będzie zatrudniał ok. 50 osób. Wśród nich znajdą się inżynierowie i specjaliści dotychczas pracujący w spółce.
Finansowanie publiczne i możliwa emisja akcji
Nowy podmiot będzie szukał różnych możliwości finansowania. W przyszłości nie wyklucza emisji akcji. Podział pozwoli kwantowej spółce na pozyskiwanie dotacji przeznaczonych dla mniejszych firm, na które duży Creotech nie miał już szans.
– Kosztem dla nas są badania i rozwój. Z pewnością będziemy potrzebować wsparcia inwestycji. Równolegle chcemy korzystać z finansowania publicznego, zarówno krajowego i europejskiego – zaznacza Anna Kamińska.
Creotech będzie miał znaczący udział w powstaniu polskiej stacji naziemnej do kwantowej łączności z satelitami, które będą służyły do dystrybucji bezpiecznych kluczy szyfrujących (ang. quantum key distribution (QKD) – kwantowa dystrybucja kluczy). Metoda QKD zabezpiecza komunikację satelitarną i naziemną przed podsłuchami dzięki bezpiecznemu ustaleniu klucza do szyfrowania informacji. Próba przechwycenia materiału klucza zmienia stan kwantowy, w którym jest kodowany, co jest natychmiast wykrywalne.
Mobilna stacja pozwoli nawiązać łączność z Eagle-1, pierwszym europejskim satelitą kwantowym. Spółka zrealizuje ten projekt w międzynarodowym konsorcjum pod przewodnictwem NASK. Wśród polskich podmiotów są też Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe i Wojskowa Akademia Techniczna. Creotech dostarczy detektor pojedynczych fotonów, czyli serce całego systemu odbiorczego. Zakończenie realizacji przedsięwzięcia o wartości 9,9 mln EUR planowane jest w 2029 r. Anna Kamińska podkreśla, że Polska posiada najdłuższą infrastrukturę kwantowej dystrybucji klucza w Europie. Chodzi o sieć PIONIER-Q obejmującą 1770 km światłowodów łączących
Warszawę, Gdańsk, Poznań, Wrocław i Kraków.
Szacuje, że w ciągu dwóch lat Creotech Quantum powinien mieć pierwsze duże zamówienia komercyjne, szczególnie w segmencie komunikacji kwantowej.
– Naszych zabezpieczeń potrzebuje m.in. europejska infrastruktura krytyczna. Istotne jest to, czy za inwestycjami w rozwiązania kwantowe, które obecnie podejmuje Komisja Europejska (KE), pójdą również poszczególne kraje Unii Europejskiej, a następnie sektor prywatny. Aby tak się stało, musi on widzieć, jakie wynikają z tego korzyści. Staramy się je pokazać w naszych projektach pilotażowych i demonstracyjnych zlecanych przez Europejską Agencję Kosmiczną (ESA) i KE – podkreśla Anna Kamińska.
Dobrą wiadomością jest to, że coraz więcej instytucji publicznych w Polsce angażuje się w rozwój technologii kwantowych. Na przykład operatorem największej infrastruktury QKD w Europie jest Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe. Ponadto polski NASK i nasze wojsko są zainteresowane certyfikacją i testowaniem tego typu technologii.
Creotech ochroni komunikację naziemną przed deszyfracją zabezpieczeń
Sporym wyzwaniem dla cyberbezpieczeństwa są obecnie komputery kwantowe. W najbliższych latach ich duże moce obliczeniowe potencjalnie mogą pozwolić na łatwe złamanie tradycyjnych systemów szyfrowania, na których bazuje większość infrastruktury cyfrowej.
– Opracowaliśmy już produkty chroniące komunikację naziemną przed potencjalnymi możliwościami deszyfracji obecnych zabezpieczeń. Są one wdrażane na rynku w tym roku – podkreśla Anna Kamińska.
Klientem spółki jest m.in. Alpine Quantum Technologies, austriacki dostawca komputerów kwantowych. Buduje je w oparciu o elektronikę produkowaną przez Creotech.
– Nie ma jeszcze boomu na sprzedaż komputerów kwantowych w Europie. Dlatego wzrost sprzedaży naszych rozwiązań jest stabilny. Trafiają one zarówno do instytucji publicznych jak i do firm budujących technologie kwantowe. Jeśli chodzi o segment dotyczący kwantowej dystrybucji klucza, rozmawiamy o tych technologiach z potencjalnymi klientami z sektora prywatnego – podkreśla Anna Kamińska.
Creotech weźmie też udział w projekcie budowy prototypu wielofunkcyjnego odbiornika QKD dla stacji naziemnych. Umożliwi on interpretację sygnałów z satelitów QKD. Liderem konsorcjum jest niemiecki OHB System AG. W jego skład oprócz polskiej spółki wchodzą niemiecki OHB Digital Connect GmbH i Austriacki Instytut Technologiczny. Wartość zamówienia z ESA to 950 tys. EUR, z czego ok. 300 tys. EUR dostanie Creotech.
– ESA przewiduje, że w najbliższych latach będzie coraz więcej misji satelitarnych wykorzystujących QKD, co jest bardzo dobrą wiadomością dla naszej spółki – konkluduje Anna Kamińska.
Okiem eksperta
Synergia nauki i przemysłu
dr inż. Kamil Pierściński
lider grupy badawczej Fotonika Podczerwieni w Instytucie Mikroelektroniki i Fotoniki Łukasiewicz
Creotech Quantum rozwija technologie kwantowe, w tym QKD, synchronizację czasu i elektronikę sterującą, które wyróżniają spółkę na tle innych podmiotów koncentrujących się wyłącznie na tworzeniu pojedynczych komponentów. Istotną przewagą spółki jest osadzenie jej rozwiązań w europejskich projektach infrastrukturalnych, co zwiększa ich wiarygodność rynkową i szanse na długofalową komercjalizację. W perspektywie kilku lat największy potencjał mają rozwiązania związane z bezpieczną komunikacją i synchronizacją. Będą one kluczowe dla infrastruktury krytycznej i sieci postkwantowych. Działania spółki są komplementarne z takimi obszarami, jak fotonika, detekcja optyczna i źródła światła. Stanowią one fundament systemów kwantowych. Taka synergia nauki i przemysłu może istotnie wzmocnić pozycję Polski w europejskim ekosystemie technologii kwantowych.
Okiem eksperta
Creotech wpływa na kształt standardów rozwijania technologii
Piotr Rydlichowski
koordynator ds. technologii kwantowych w Poznańskim Centrum Superkomputerowo-Sieciowym
Creotech Quantum opracowuje rozwiązania dotyczące m.in. komunikacji i obliczeń kwantowych. Są one wynikiem wielu projektów realizowanych w krajowych i międzynarodowych konsorcjach. Systemy dystrybucji klucza kwantowego powstają w ścisłej współpracy z potencjalnymi użytkownikami zgodnie ze scenariuszami ich wykorzystania i najnowszymi trendami. Spółka prowadzi prace badawcze i wdrożeniowe i równocześnie działa w międzynarodowych organizacjach eksperckich, które opracowują standardy dla rozwijania technologii kwantowych.