Nie żyje prof. Andrzej Januszajtis, wybitny znawca, badacz i miłośnik historii oraz architektury Gdańska. Zmarł wieczorem, 22 stycznia 2026 r. Miał 97 lat. W sierpniu tego roku skończyłby 98. W siedzibie Rady Miasta Gdańska
wyłożono księgę kondolencyjną.
Prof. Andrzej Januszajtis to postać, której większości Gdańszczan nie trzeba przedstawiać. Był wybitnym znawcą dziejów Gdańska. Postacią aktywną i znaną – ze swojej miłości do miasta, jego historii i zabytków.
Urodził się 18 sierpnia 1928 r. w Lidzie (obecnie Białoruś). Zmarł 22 stycznia 2026 r.
Z wykształcenia fizyk, z zamiłowania historyk
Od 2002 r. prof. Januszajtis był Honorowym Obywatelem Gdańska.
Z wykształcenia fizyk – od 1954 r. był pracownikiem naukowym Katedry Fizyki Politechniki Gdańskiej. Tu uzyskał doktorat, a w 1968 r. tytuł docenta.
Z zamiłowania był historykiem.
Autor wielu książek. Przyczynił się do powrotu do Gdańska wielu zabytków wywiezionych w czasie II wojny światowej do Niemiec – były to między innymi: skrzydło ołtarza Ferberów z Kościoła Mariackiego oraz 852 woluminy z księgozbioru Towarzystwa Przyrodniczego w Gdańsku.
Pod jego kierunkiem w Kościele Mariackim został odbudowany zegar astronomiczny z 1470 r., uruchomiony na nowo 27 kwietnia 1990 r. Dzięki staraniom Andrzeja Januszajtisa Kościół św. Katarzyny uzyskał nowy 50-dzwonowy karylion.
„Cieszę się, że coś po mnie zostanie”
– Cieszę się, że mam tylu przyjaciół i tak wiele osób dobrze mi życzy, niezależnie nawet od opcji politycznej, to jest satysfakcjonujące. Kiedyś geniusz poetycki Horacy napisał „non omnis moriar” – nie wszystek umrę i cieszę się, że coś po mnie zostanie – mówił prof. Januszajtis w rozmowie z Trojmiasto.pl w swoje 90. urodziny.
Przeczytaj rozmowę z prof. Januszajtisem przeprowadzoną w jego 90. urodziny:
Prof. Januszajtis: Coś po mnie zostanie
Działał w wielu organizacjach i stowarzyszeniach
Należał do wielu gdańskich organizacji i stowarzyszeń. Był prezesem Stowarzyszenia „Nasz Gdańsk”, Towarzystwa „Horologium” i Towarzystwa Promocji Młodych Skrzypków im. Aleksandry Januszajtis oraz członkiem honorowym Koła Przewodników Miejskich i Terenowych im. Franciszka Mamuszki.
Został także odznaczony m.in. Złotym Krzyżem Zasługi (1979), Krzyżem Zasługi I klasy RFN za wkład w pojednanie polsko-niemieckie (1997), Krzyżem Oficerskim (2014) oraz Krzyżem Komandorskim (2024) Orderu Odrodzenia Polski, Krzyżem „Pro Mari Nostro” Ligi Morskiej i Rzecznej (2017), Medalem 100-lecia Odzyskania Niepodległości (2018).
Był także laureatem Nagrody Artystycznej Gdańskiego Towarzystwa Przyjaciół Sztuki, Nagrody Prezydenta Miasta Gdańska w Dziedzinie Kultury, Splendor Gedanesis.
„Wpisał się w dzieje naszego miasta”
Przewodniczył Radzie Miasta Gdańska I kadencji (1990-1994).
– Jego dorobek naukowy, publicystyczny i społeczny w sposób trwały wpisał się w dzieje naszego miasta oraz przyczynił się do pogłębiania wiedzy o jego przeszłości i znaczeniu. Był autorytetem cenionym za rzetelność, konsekwencję oraz wysoki poziom kultury intelektualnej. Jego działalność stanowiła ważny punkt odniesienia dla kolejnych pokoleń badaczy, samorządowców i mieszkańców Gdańska. Żegnam Andrzeja Januszajtisa z wdzięcznością. Za mądrość. Za spokój. Za przykład, że można być wielkim – pozostając skromnym – napisała w mediach społecznościowych Agnieszka Owczarczak, przewodnicząca Rady Miasta Gdańska.
Prezydent Gdańska Aleksandra Dulkiewicz pożegnała prof. Januszajtisa słowami:
– Dziękuję, Panie Profesorze, za mądrość, pracowitość i nieustanną życzliwość wobec miasta i ludzi. Tej straty nie da się zastąpić, ale wdzięczność i pamięć pozostaną. Rodzinie oraz bliskim składam wyrazy głębokiego współczucia.
Księga kondolencyjna w Radzie Miasta Gdańska
W siedzibie Rady Miasta Gdańska przy ul. Wały Jagiellońskie 1, wyłożona jest księga kondolencyjna poświęcona pamięci prof. Andrzeja Januszajtisa.
Do księgi można się wpisać na parterze budynku Rady Miasta Gdańska: w sobotę i niedzielę w godz. 8.00-16.00, a w tygodniu w godzinach pracy Urzędu.