System kaucyjny obowiązuje w Polsce od października 2025 r., ale skorzystało z niego tylko ok. 12 proc. Polaków. Konsumenci mierzą się z różnymi zasadami zwrotu, a sprzedawcy – z kosztami operacyjnymi. Jak ostrzega ekspert, bez pokonania tych problemów nie możemy mówić o dobrze działającym mechanizmie gospodarki o obiegu zamkniętym.
XI Kongres Wyzwań Zdrowotnych • 12-13 marca 2026 • Zarejestruj się
Dołącz do wydarzenia i twórz z nami nowe strategie dla ochrony zdrowia
- System kaucyjny w Polsce formalnie obowiązuje od października 2025 r., ale w praktyce zwrot opakowań bywa ograniczony.
- Duże sieci stawiają na automaty, a handel tradycyjny na rozwiązania manualne lub hybrydowe, co utrudnia budowanie nawyków konsumentów
- Koszty, ewidencja i rozliczenia kaucji obciążają szczególnie małych detalistów, a brak jednolitych danych utrudnia ocenę wpływu systemu na gospodarkę obiegu zamkniętego – twierdzi ekspert Grzegorz Podziewski.
System kaucyjny formalnie obowiązuje w Polsce od października 2025 r. Kaucję w wysokości od 0,5 do 1 zł zapłacić trzeba przy zakupie napojów w butelkach PET, puszkach oraz w szkle. Oznaczone specjalnym logo opakowania muszą być zwrócone do sklepu, by konsument mógł uzyskać zwrot kaucji.
Funkcjonowanie systemu w praktyce wciąż budzi jednak wiele wątpliwości. W wielu miejscach zwrot opakowań jest ograniczony, niejednolity lub trudny organizacyjnie. Jego efekt dla gospodarki obiegu zamkniętego trudno jest ocenić, również ze względu na bardzo ograniczoną liczbę opakowań kaucyjnych wprowadzonych do sprzedaży.
Jak pisaliśmy na naszych łamach, w połowie stycznia zaledwie 12,1 proc. Polaków skorzystało z rozwiązań systemu kaucyjnego. Co ciekawe, największy odsetek osób, które nie skorzystały dotąd z systemu kaucyjnego, jest w średnich i dużych miastach.
Różne zasady zwrotu osłabiają przejrzystość systemu i utrudniają budowanie nawyków
System kaucyjny w Polsce nie funkcjonuje jako jedno, spójne rozwiązanie, lecz jako zbiór równolegle rozwijanych modeli operacyjnych, zależnych od operatorów, formatu sklepu oraz dostępnej infrastruktury.
Część dużych sieci handlowych uruchomiła punkty zwrotu, często oparte na automatach, natomiast w handlu tradycyjnym dominują rozwiązania manualne lub hybrydowe. Konsumenci napotykają różne zasady zwrotu, co osłabia przejrzystość systemu i utrudnia budowanie nawyków.
Tymczasem, jak zwraca uwagę Grzegorz Podziewski, dyrektor Centrum Innowacji Retail w COMP S.A., z perspektywy gospodarki o obiegu zamkniętym kluczowe znaczenie ma nie sam obowiązek pobierania kaucji, lecz sprawność procesów towarzyszących.
Masowe wprowadzenie opakowań kaucyjnych do sprzedaży, przyjmowanie opakowań, ich ewidencja, czasowe magazynowanie oraz rozliczenia finansowe generują realne koszty i obciążenia organizacyjne po stronie sklepów. W wielu przypadkach wdrożenie systemu odbywa się poprzez adaptację istniejących narzędzi sprzedażowych i fiskalnych, co pozwala ograniczyć skalę inwestycji, ale jednocześnie uwidacznia braki standaryzacyjne oraz różnice technologiczne między punktami handlowymi.
– mówi Grzegorz Podziewski.
Rozliczenia kaucji i koszty: największe wyzwanie dla małych sklepów
Jego zdaniem pierwsze miesiące pokazały również, że system kaucyjny przenosi znaczną część odpowiedzialności operacyjnej na detalistów, szczególnie tych najmniejszych. Dla nich największym wyzwaniem nie jest sama obsługa zwrotów, lecz zapewnienie płynnych rozliczeń i kontroli nad przepływem środków związanych z kaucją.
Tam, gdzie procesy raportowania i rozliczeń są rozciągnięte w czasie, system zaczyna być postrzegany jako obciążenie finansowe, a nie neutralny mechanizm obiegu środków.
W kontekście środowiskowym trudno dziś mówić o mierzalnych, systemowych efektach. Widoczny jest wzrost zainteresowania zwrotem opakowań w wybranych lokalizacjach, jednak brak jednolitych danych i różny poziom dostępności punktów zwrotu utrudniają ocenę realnego wpływu systemu na poziom recyklingu
– dodaje Grzegorz Podziewski. Jak stwierdza, na obecnym etapie „system kaucyjny w Polsce należy traktować jako proces w fazie organizacyjnej i przejściowej, a nie w pełni działający mechanizm gospodarki o obiegu zamkniętym”.
Materiał chroniony prawem autorskim – zasady przedruków określa regulamin.