Wiceprezydent USA J.D. Vance, przybywając w poniedziałek z oficjalną wizytą do Erewania, zapoczątkował nową erę w stosunkach między Armenią a Stanami Zjednoczonymi.
Kamieniem węgielnym wizyty było podpisanie „Wspólnego oświadczenia w sprawie zakończenia negocjacji dotyczących umowy o współpracy między rządem Republiki Armenii a rządem Stanów Zjednoczonych w dziedzinie pokojowego wykorzystania energii jądrowej„.
— Umowa ta otworzy nowy rozdział w pogłębianiu partnerstwa energetycznego między Armenią a Stanami Zjednoczonymi i przyczyni się do dywersyfikacji zasobów energetycznych Armenii poprzez wprowadzenie bezpiecznych i innowacyjnych technologii — stwierdził premier Armenii Nikol Paszynian.
Posunięcie to jest powszechnie postrzegane jako część wysiłków Armenii zmierzających do zmniejszenia jej zależności energetycznej i włączenia nowoczesnych amerykańskich standardów do jej cywilnej infrastruktury jądrowej. Dla Kremla będzie to kolejny sygnał, ze kraj ten konsekwentnie dąży do uniezależnienia się od rosyjskich wpływów.
Współpraca w dziedzinie obronności i wojskowości
Wizyta przyniosła również ważne ogłoszenia dotyczące obronności. Paszynian zwrócił uwagę na „znaczący postęp” w armeńsko-amerykańskiej współpracy wojskowej i obronnej.
Armenia oficjalnie nabyła od Stanów Zjednoczonych bezzałogowe statki powietrzne (UAV) typu V-BAT. Według premiera systemy te, których skuteczność została potwierdzona bogatym doświadczeniem operacyjnym, znacznie wzmocnią potencjał obronny Armenii.
Transakcja została przeprowadzona w ramach amerykańskiego programu sprzedaży zagranicznej sprzętu wojskowego (FMS).
Paszynian wyraził nadzieję, że umowa ta, będąca zwieńczeniem wieloletniej współpracy i wspólnych ćwiczeń wojskowych z udziałem żołnierzy Stanów Zjednoczonych i Armenii „Eagle Partner-2025”, posłuży jako podstawa do dalszego rozszerzania współpracy wojskowo-technicznej.
Wiceprezydent J.D. Vance przybył do Erewania wraz z żoną Ushą Vance i dziećmi. Na międzynarodowym lotnisku Zvartnots delegację powitali wysocy rangą urzędnicy, w tym przewodniczący Zgromadzenia Narodowego, burmistrz Erewania i zastępca podsekretarza stanu USA ds. gospodarczych.
Wizyta obejmowała prywatne spotkanie między Paszynianem i Vance’em, a następnie rozmowy w szerszym gronie. Przywódcy poruszyli kwestie bezpieczeństwa regionalnego i perspektywy długoterminowego partnerstwa gospodarczego.
Armenia odwraca się od Kremla
Wizyta Vance’a w Erywaniu stanowi sygnał zwiększonego zaangażowania geopolitycznego Stanów Zjednoczonych na Kaukazie Południowym. Oznacza ona także zdecydowaną zmianę kierunku polityki zagranicznej samej Armenii.
Sergei ILNITSKY / POOL / AFP / AFP
Premier Armenii Nikol Paszynian i prezydent Rosji Władimir Putin w Moskwie, 8 października 2024 r.
Przez lata kraj ten był „czarną owcą” w Organizacji Układu o Bezpieczeństwie Zbiorowym (ODKB), rosyjskim odpowiedniku NATO. W lutym 2024 r. Paszynian ogłosił zawieszenie członkostwa kraju we wszystkich strukturach ODKB. Wcześniej Erywań oskarżył członków organizacji, w której Moskwa odgrywa kluczową rolę, o brak reakcji na sytuację w Górskim Karabachu.
Dzisiejsze wydarzenia sugerują, że rozstanie jest już prawie faktem. Waszyngton oferuje Armenii technologię SMR (małych reaktorów modułowych) i drony taktyczne, a Erywań stawia na partnerstwo ze Stanami Zjednoczonymi, a nie na swojego historycznego „opiekuna”, Kreml.