SPIS TREŚCI
- Kodeina w lekach OTC. Ryzyko i zasady sprzedaży
- Obowiązki farmaceutów i konsekwencje naruszeń
- Kodeina na rynku i zagrożenia związane z nadużywaniem
W skrócie:
- Kodeina to substancja opioidowa, której nieprawidłowe stosowanie grozi uzależnieniem, nadużywaniem lub poważnymi skutkami ubocznymi, zwłaszcza u dzieci z ultraszybkim metabolizmem
- W Polsce sprzedaje się rocznie około 10 mln opakowań leków z kodeiną, co wiąże się z dużym ryzykiem nadużywania
- Od 2017 r. obowiązują ograniczenia — w jednej transakcji można wydać tylko jedno opakowanie leku z kodeiną, a sprzedaż dozwolona jest wyłącznie w aptekach i punktach aptecznych
- Za nieprzestrzeganie zasad farmaceuta może zapłacić nawet 500 tys. zł kary
Leki bez recepty (OTC), czyli dostępne bez recepty, służą samoleczeniu lekkich dolegliwości, takich jak przeziębienie czy ból. Wśród nich znajdują się preparaty z kodeiną, która wykazuje działanie przeciwbólowe i przeciwkaszlowe. Jednak, jak podkreśla Łukasz Pietrzak, kodeina należy do substancji opioidowych i jej nieprawidłowe stosowanie może prowadzić do uzależnienia, nadużywania oraz poważnych skutków ubocznych, w tym depresji oddechowej.Kodeina w lekach OTC. Ryzyko i zasady sprzedażyKodeina w organizmie częściowo przekształca się w morfinę, a tempo tego procesu różni się u poszczególnych osób. Jak wspomina PAP, u dzieci z tzw. ultraszybkim metabolizmem po standardowej dawce mogą pojawić się wyższe niż oczekiwane stężenia morfiny, co zwiększa ryzyko toksyczności opioidowej. Z tego powodu przepisy zabraniają wydawania tych leków osobom niepełnoletnim.
Łukasz Pietrzak, komentując materiał TVN, w którym szesnastolatka bez problemu kupiła lek z kodeiną w aptece, stwierdził, że problemem nie jest brak przepisów, ale ich niewystarczające egzekwowanie. Od 2017 r. obowiązuje ograniczenie — podczas jednej transakcji można kupić tylko jedno opakowanie leku z kodeiną. Dodatkowo sprzedaż tych preparatów dozwolona jest wyłącznie w aptekach i punktach aptecznych, co ma zapewnić kontrolę ze strony wykwalifikowanego personelu.
Dalszy ciąg artykułu pod materiałem wideo
Jakie są zasady sprzedaży leków z kodeiną?
Dlaczego farmaceuci nie mogą sprzedawać kodeiny nieletnim?
Jakie kary grożą farmaceutom za złamanie zasad sprzedaży?
Ile opakowań leków z kodeiną sprzedaje się rocznie w Polsce?
Obowiązki farmaceutów i konsekwencje naruszeń
Farmaceuci i technicy farmaceutyczni muszą odmówić wydania leków z kodeiną osobom poniżej osiemnastego roku życia oraz w sytuacji, gdy istnieje podejrzenie użycia pozamedycznego lub zagrożenia dla zdrowia i życia. W przypadku dorosłych pacjentów powinni poinformować o zawartości substancji psychoaktywnej, przekazać informacje dotyczące dawkowania oraz skutków ubocznych.
— Farmaceuta lub technik farmaceutyczny musi odmówić wydania takiego leku osobie poniżej 18. roku życia. Nie powinien go wydać również wtedy, gdy uzna, że lek może zostać użyty w celach pozamedycznych albo może stwarzać zagrożenie dla zdrowia lub życia — przypomina Łukasz Pietrzak.
Za nieprzestrzeganie tych zasad przewidziano kary finansowe sięgające nawet 500 tys. zł, zgodnie z art. 129e ustawy Prawo farmaceutyczne. Wysokość sankcji zależy od czasu trwania naruszenia, jego zakresu, okoliczności oraz ewentualnego powtarzania się podobnych sytuacji w przeszłości.
Kodeina na rynku i zagrożenia związane z nadużywaniem
Według danych Głównego Inspektoratu Farmaceutycznego, w Polsce każdego roku sprzedaje się około 10 mln opakowań leków z kodeiną. W aptekach dostępne są także preparaty wieloskładnikowe, gdzie kodeina występuje razem z paracetamolem. W przypadku nadużywania tych leków istnieje również ryzyko zatrucia paracetamolem, które stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia.
Przed użyciem zapoznaj się z ulotką, która zawiera wskazania, przeciwwskazania, dane dotyczące działań niepożądanych i dawkowanie oraz informacje dotyczące stosowania produktu leczniczego, bądź skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą, gdyż każdy lek niewłaściwie stosowany zagraża Twojemu życiu lub zdrowiu.