- Jak wynika z danych Conperio, co trzecie skontrolowane zwolnienie ujawniło nadużycia.
- Rośnie liczba jednodniowych zwolnień, szczególnie w poniedziałki i piątki – 44 proc. takich L4 przypada na dni przed i po weekendzie.
- Coraz częstsze są długotrwałe zwolnienia z powodu zaburzeń psychicznych i stresu, które wydłużają średni czas nieobecności do prawie 20 dni.
Dane Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pokazują, że w 2025 roku zarejestrowano 27,5 mln zaświadczeń lekarskich o czasowej niezdolności do pracy, obejmujących łącznie 290,5 mln dni absencji. Jak Polacy korzystają ze zwolnień lekarskich?
Zwolnienia lekarskie. Co trzecie skontrolowane L4 z nadużyciami
Jak wynika z raportu Conperio „Barometr 2025”, średni roczny wskaźnik absencji chorobowej w przedsiębiorstwach współpracujących z tą firmą wyniósł 7,08 proc. Najwyższy odnotowano w lutym, a najniższy w maju, co pokazuje sezonowość. Okazuje się, że co trzecie skontrolowane zwolnienie wykazało nadużycia.
– Kontrole prowadzone w 2025 roku ujawniły szereg powtarzalnych nieprawidłowości. Wśród nich znalazły się przypadki przebywania na L4 pod wpływem alkoholu, w tym sytuacje, w których jego spożycie miało miejsce bezpośrednio podczas wizyty kontrolera. Odnotowano również m.in. prowadzenie zajęć dydaktycznych na uczelni wyższej, świadczenie pracy zarobkowej w lokalach gastronomicznych czy wypożyczalniach sprzętu sportowego, a także brak faktycznego sprawowania opieki nad osobą wskazaną w zwolnieniu. W wielu sytuacjach podopieczni przebywali w szkole lub pod innym adresem niż deklarowany – wymienia prezes Conperio Mikołaj Zając.
Jednodniowe zwolnienia przed i po weekendzie. Sposób na dodatkowy urlop?
Zdaniem autorów raportu można dostrzec w zwolnieniach powtarzalny wzorzec polegający na próbach przedłużania przez pracowników weekendów. W 2025 roku aż 23,6 proc. wszystkich zwolnień przypadało na piątki, a 20,5 proc. na poniedziałki.
44 proc. jednodniowych L4 było wydawanych w dniach bezpośrednio sąsiadujących z weekendem. Dla porównania wtorki, środy i czwartki notowały udział w przedziale 15-16 proc.
Zjawisko to nasila się z roku na rok. W 2023 r. poniedziałki i piątki stanowiły 37,9 proc. wszystkich jednodniowych L4, a w 2025 r. już 44,1 proc. Podobnie sytuacja wygląda w dniach okołoświątecznych – tylko 2 maja, 10 czerwca i 10 listopada przypadało aż 2,07 proc. rocznej liczby jednodniowych zwolnień, co daje ponad 2,5-krotność średniej dziennej.
Pokolenie Zet ucieka na zwolnienia lekarskie? Dane pokazują co innego
Dane za 2025 rok pokazują wyraźną korelację między wiekiem pracowników a absencją chorobową. Najniższy wskaźnik odnotowano w grupie do 29 lat – 2,13 proc., podczas gdy osoby powyżej 50. roku życia miały 4,87 proc., czyli ponad dwa razy więcej. Starsi pracownicy częściej chorują przewlekle i potrzebują dłuższej rekonwalescencji, co zwiększa absencję.
Zaskakująco najmłodsze pokolenie – tzw. pokolenie Z – mimo opinii o mniejszej lojalności, rzadziej korzysta ze zwolnień, utrzymując wysoką dostępność.
– Dane dotyczące absencji warto analizować szerzej niż tylko przez pryzmat kontroli. W przypadku pokolenia Z niski poziom nieobecności pokazuje, że mamy do czynienia z grupą o dużym potencjale produktywności. To sygnał dla pracodawców, że inwestycja w rozwój, elastyczne modele pracy i świadome przywództwo może przełożyć się na długofalową stabilność kadrową – mówi Mikołaj Zając.
„W ujęciu branżowym najniższe średnie roczne wartości odnotowano w przemyśle lekkim oraz w sektorze automotive, gdzie absencja utrzymuje się na relatywnie stabilnym poziomie. Najwyższy wskaźnik wystąpił w budownictwie i wyniósł 8,77 proc., z wyraźnymi wzrostami pod koniec roku. Logistyka i usługi charakteryzowały się dużą zmiennością miesięczną, powiązaną z sezonowością pracy i zmiennym obciążeniem kadrowym” – podają autorzy raportu.
Absencje pracowników. Lot paralotnią, zagraniczny urlop
Niedawno na łamach PulsHR informowaliśmy o nadużyciach, które ujawniono w wyniku kontroli przeprowadzonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Opolski Zakład Ubezpieczeń Społecznych wyrywkowo sprawdził, jak pracownicy na L4 wykorzystywali czas na powrót do zdrowia. Okazało się, że niektórzy w tym czasie brali udział w polowaniu czy relacjonowali zagraniczny wyjazd w mediach społecznościowych.
– W 2025 roku sprawdziliśmy, jak ze zwolnienia chorobowego korzystało 3141 osób z województwa opolskiego, których zaświadczenia trafiły do ZUS-u i wiązały się z wypłatą głównie zasiłków chorobowych. W wyniku kontroli wstrzymaliśmy wypłatę zasiłków chorobowych dla 410, na łączną kwotę 789 tysięcy złotych – informował regionalny rzecznik prasowy ZUS województwa opolskiego Sebastian Szczurek.
Podstawą do sprawdzenia prawidłowości korzystania ze zwolnień lekarskich mogą być m.in. zdjęcia, nagrania czy posty w mediach społecznościowych, które trafiają do ZUS za pośrednictwem pracodawców lub sygnalistów. Instytucja sama nie monitoruje internetu, ale wszystkie przekazane dowody musi zweryfikować. W rezultacie kontrola może skutkować wstrzymaniem zasiłku chorobowego lub żądaniem zwrotu już wypłaconych świadczeń.
Zwolnienia lekarskie Polaków. Coraz więcej absencji z uwagi na stres
Jedną z głównych przyczyn najdłuższych zwolnień lekarskich są zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania, które generują średnio prawie 20 dni absencji. Dla porównania przeciętna długość zaświadczenia wynosi 10,83 dnia.
„W 2024 r. widoczny jest wzrost absencji chorobowej z tytułu zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania. W tym roku wystawiono 1,6 mln zaświadczeń lekarskich na łączną liczbę 30,3 mln dni absencji chorobowej. Stanowiło to 7,2 proc. ogółu zaświadczeń lekarskich oraz 12,6 proc. ogółu liczby dni absencji” – czytamy w raporcie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Wśród mężczyzn reakcja na ciężki stres i zaburzenia adaptacyjne odpowiadały za 3,6 proc. wszystkich zwolnień, a w 2023 roku było to 2,9 proc. W przypadku kobiet ta sama jednostka chorobowa odpowiadała za 5,2 proc. zwolnień (w 2023 r. 4,4 proc.). Ponadto inne zaburzenia lękowe powodowały wśród kobiet 2,9 proc. L4, podczas gdy w 2023 było to 2,4 proc.