Festiwal Miłosza odbędzie się w Krakowie od 27 czerwca do 5 lipca pod hasłem Przeciwko nimHonorowym gościem 15. edycji będzie Claudia Rankine, autorka głośnej książki Obywatelka. Amerykańska lirykaGościniami Festiwalu będą także Radmila Petrović, serbska poetka i laureatka wierszowych konkursów, oraz Alicia Es. Martínez Juan z HiszpaniiTwórczość Rankine przełamuje granice gatunków oraz podejmuje temat rasizmu i mikroagresji w USAFestiwal należy do sieci Versopolis zrzeszającej blisko 40 europejskich festiwali poetyckich

W tym roku Festiwal Miłosza rozpocznie się 27 czerwca, potrwa do 5 lipca. Jego hasłem przewodnim będzie „Przeciwko nim”. To tytuł utworu pochodzącego z „Poematu o czasie zastygłym”, debiutanckiego tomu Czesława Miłosza. Wiersz kończy się słowami: „Pod tym niebem, w XX wieku / życie trudne i prawda niełatwa”.

— Po niemal stu latach te słowa nie straciły na aktualności — mówi Szymon Kloska, kurator Festiwalu Miłosza. — W tym roku powracamy do początków twórczości poety. „Przeciwko nim” to utwór z jego debiutanckiego tomu, który został wydany, gdy Miłosz miał 22 lata. Poczucie historycznej doniosłości, społeczno-politycznych napięć, stawianie przenikliwych diagnoz — tym umiejętnościom Miłosz dał wyraz w tak młodym wieku.

Honorowym gościem 15. edycji festiwalu będzie Claudia Rankine. „Jej poezja zmusza czytelników do przyjrzenia się sobie i społeczeństwu, w którym żyją” — pisano o niej na łamach magazynu „Publishers Weekly”. Poeta Mark Doty nazwał ją „nieustraszoną poetką”, której innowacyjne utwory „badają różne rodzaje granic: sporny obszar między poezją a prozą, słowem a obrazem, poczuciem podmiotowości a definiowaniem przez kolor skóry, ekonomię i globalną kulturę korporacyjną”.

Claudia Rankine to urodzona na Jamajce amerykańska poetka, eseistka i dramatopisarka. Spośród ośmiu książek największy rozgłos przyniosła jej „Obywatelka. Amerykańska liryka” (w Polsce ukazała się w Wydawnictwie Karakter w 2025 r.). W tym oryginalnym dziele Rankine przełamuje granice gatunków literackich w poszukiwaniu nowego języka. Dokonuje przenikliwej diagnozy amerykańskiego społeczeństwa. W bezlitosny sposób obnaża panujący w nim rasizm, opisuje mikroagresje stanowiące codzienność czarnoskórych mieszkańców USA. Książka jako pierwsza w historii została nominowana do National Book Critics Circle Award jednocześnie w dwóch kategoriach: poezja oraz krytyka (zdobyła nagrodę w tej pierwszej kategorii). Podczas Festiwalu Miłosza porozmawiamy z autorką o tym, w jaki sposób poezja jako przestrzeń wolności ekspresji może stanowić narzędzie do obnażania społecznej niesprawiedliwości oraz aktywnego wyobrażania sobie innego świata.

Kolejna postacią tegorocznego festiwalu będzie Radmila Petrović. Należy do grona najciekawszych i najistotniejszych reprezentantek młodego pokolenia serbskich twórców. Jest laureatką 42. Lim River Poetry Evenings, zwyciężczynią 22. konkursu poetyckiego im. Desanki Maksimović.

Urodzona w hiszpańskim Burgos Alicia Es. Martínez Juan jest dziennikarką, poetką i aktywistką. Choć opublikowała cztery tomy poezji, jej głos najlepiej rozbrzmiewa w performance’ach, na placach i scenach. Jej twórczość ma charakter interwencyjny i zaangażowany, łączy różne formy ekspresji, stanowi formę aktywizmu poprzez sztukę. Sama poetka określa się mianem artywistki, przeżywczyni, najemniczki i piratki.

Festiwal Miłosza w EFFE

Cztery lata temu Festiwal Miłosza, nagrodzony prestiżowym tytułem Europe for Festivals, Festivals for Europe, dołączył do międzynarodowej sieci festiwali poetyckich Versopolis. To ogólnoeuropejska inicjatywa, która zrzesza blisko 40 festiwali, wspiera wymianę poetycką poprzez koordynowanie przekładów wierszy oraz prezentację twórczości należących do sieci autorów. Na Festiwalu Miłosza w ramach partnerstwa z Versopolis swoje utwory prezentowali: Ija Kiwa z Ukrainy, Antoine Cassar z Malty, Yolanda Castaño z Hiszpanii, Yolanda Aurora Bohm Ramirez ze Szwecji i Joelle Taylor z Wielkiej Brytanii. W tym roku poznamy utwory Radmili Petrović oraz obejrzymy performance Alicii Es. Martínez Juan.