Do tej pory żadne państwo nie zdecydowało się na całkowite opuszczenie NATO. W Stanach Zjednoczonych obowiązują obecnie przepisy, które uniemożliwiają prezydentowi samodzielne podjęcie decyzji o wyjściu z Sojuszu Północnoatlantyckiego bez odpowiedniego poparcia politycznego — chodzi o ustawę National Defense Authorization Act (NDAA).

Dalszy ciąg materiału pod wideo

W praktyce oznacza to, że nawet jeśli prezydent USA chciałby wycofać kraj z NATO, nie może tego zrobić bez zgody Kongresu. Donald Trump oświadczył w opublikowanej w środę rozmowie z brytyjskim dziennikiem „The Telegraph”, że poważnie rozważa wycofanie USA z NATO, które nazwał „papierowym tygrysem”.

Kongres powstrzyma Donalda Trumpa?

Podstawy prawne dotyczące wycofania się członka NATO zostały określone w Traktacie Północnoatlantyckim podpisanym w 1949 r. i weszły w życie w 1969 r. Zgodnie z art. 13 każde państwo członkowskie może się wycofać, składając zawiadomienie do rządu Stanów Zjednoczonych, który jest depozytariuszem traktatu. Rząd USA informuje o tym pozostałe państwa członkowskie. Samo wystąpienie z sojuszu upływa po roku od daty złożenia zawiadomienia.

W przypadku Stanów Zjednoczonych zawiadomienie to także musiałoby zostać złożone bezpośrednio w rządzie USA, co oznacza, że decyzja ta nie leży wyłącznie w rękach amerykańskiego prezydenta. Aby ratyfikować wycofanie się z traktatu, amerykańska głowa państwa potrzebuje zgody 2/3 głosów Senatu. Innym scenariuszem jest wyjście USA z sojuszu na mocy specjalnej ustawy przyjętej przez obie izby Kongresu, czyli Izbę Reprezentantów i Senat.

W praktyce zainicjowanie wycofania z NATO wymagałoby od prezydenta USA wydania formalnego powiadomienia, po którym nastąpiłby 12-miesięczny okres, w którym Stany Zjednoczone nadal byłyby związane zobowiązaniami NATO. W tym czasie mogłyby odbywać się negocjacje dyplomatyczne i wprowadzane zmiany w strukturach sojuszu.

Przykłady Grecji i Francji

Ze struktur wojskowych NATO w 1966 r. tymczasowo wycofała się Francja. Ówczesny prezydent Charles de Gaulle, dążąc do uniezależnienia militarnego od USA, zdecydował o wyjściu jego kraju ze zintegrowanego dowództwa NATO. Według niego Sojusz był zdominowany przez układ anglosaski, czyli Londyn i Waszyngton. Ruch ten sprawił, że francuska armia nie podlegała automatycznie dowództwu północnoatlantyckiemu. W efekcie w 1967 r. przeniesiono kwaterę główną NATO z Paryża do Brukseli. W 2009 r., za prezydentury Nicolasa Sarkozy’ego, Francja w pełni powróciła do wszystkich struktur wojskowych sojuszu.

Podobną decyzję o wyjściu ze struktur wojskowych NATO podjęła Grecja w 1974 r., na znak protestu przeciwko inwazji Turcji na Cypr — państwa będącego również członkiem sojuszu. Rząd premiera Konstandinosa Karamanlisa stwierdził wówczas, że NATO nie tylko nie zapobiegło tej agresji, lecz także nie stanęło w obronie greckich interesów. W efekcie przez kolejne sześć lat Grecja pozostawała wyłącznie członkiem politycznym sojuszu. Powrót Aten do struktur militarnych był blokowany przez Turcję, ponieważ decyzja ta wymagała jednomyślności wszystkich członków NATO. Ankara wycofała swoje weto po puczu wojskowym, do którego doszło w 1980 r. w Turcji.

NATO ma przede wszystkim funkcję obronną

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego (NATO) została założona 4 kwietnia 1949 r. w Waszyngtonie początkowo przez 12 państw. Obecnie do sojuszu polityczno-wojskowego należą 32 kraje: Belgia, Dania, Francja, Holandia, Islandia, Kanada, Luksemburg, Norwegia, Portugalia, Stany Zjednoczone, Wielka Brytania, Włochy, Grecja, Turcja, Niemcy, Hiszpania, Czechy, Polska, Węgry, Bułgaria, Estonia, Litwa, Łotwa, Rumunia, Słowacja, Słowenia, Albania, Chorwacja, Czarnogóra, Macedonia Północna, Finlandia, Szwecja.

Głównym celem tej organizacji jest zagwarantowanie bezpieczeństwa państwom członkowskim, poprzez działania polityczne i militarne.