Samorządy w najbliższym czasie powinny utrzymać względnie dobrą kondycję finansową dzięki stabilnym dochodom i umiarkowanym wydatkom – wynika z analizy PKO BP.
XVIII Europejski Kongres Gospodarczy • Polecamy ścieżkę samorządy
22-24 kwietnia 2026 • Katowice • Międzynarodowe Centrum Kongresowe & Spodek
Zarejestruj się
Jednostki samorządu terytorialnego w krótkim okresie utrzymają stabilną sytuację finansową dzięki rosnącym dochodom własnym i ograniczonej presji wydatkowej – oceniają analitycy PKO BP.
Jednocześnie część samorządów może odczuwać trudności wynikające z depopulacji i słabszej aktywności gospodarczej.
W kolejnych latach wyzwaniem mogą być rosnące koszty energii oraz utrzymanie zdolności inwestycyjnej.
Stabilizacja dochodów i ograniczona presja wydatkowa pomogą samorządom utrzymać dobre wyniki finansowe
W krótkim okresie jednostki samorządu terytorialnego (JST) powinny utrzymać relatywnie dobre wyniki finansowe, czemu sprzyja stabilizacja dochodów oraz ograniczona presja wydatkowa – uważają analitycy PKO Banku Polskiego.
Zdaniem analityków PKO BP w trudniejszej sytuacji mogą jednak pozostawać jednostki o słabnącej bazie podatkowej, wynikającej m.in. z procesów depopulacyjnych lub ograniczania aktywności gospodarczej.
Eksperci banku przypomnieli, że 2025 r. był pierwszym rokiem funkcjonowania nowego systemu finansowania JST, opartego w znacznie większym stopniu na dochodach własnych generowanych przez mieszkańców i przedsiębiorstwa z terenu danej jednostki.
Łączne dochody JST wyniosły 468,2 mld zł, rosnąc o 8,5 proc., a więc wolniej niż rok wcześniej. W strukturze dochodów wyraźnie wzrósł udział dochodów własnych (do blisko 70 proc. vs ok. 50 proc. przed reformą), przy jednoczesnym spadku udziału subwencji (do 11 proc. wobec ok. 28 proc.). Wydatki JST rosły nieco wolniej niż dochody (7,9 proc.), co przełożyło się na niewielką nadwyżkę budżetową w wysokości 1,8 mld zł – pierwszą od 2021
– poinformowali.
Zwrócili uwagę, że tempo wzrostu wielu kategorii wydatków bieżących wyraźnie osłabło, zwłaszcza w obszarze wynagrodzeń, kosztów obsługi długu oraz wydatków na energię. Ich zdaniem obserwowany obecnie wzrost cen surowców energetycznych, będący wynikiem konfliktu na Bliskim Wschodzie, może jednak zwiększyć presję na koszty samorządów związane z zakupem energii oraz utrzymaniem podmiotów odpowiedzialnych za lokalny transport, gospodarkę odpadami, wodno-kanalizacyjną czy funkcjonowanie obiektów sportowych.
Rekordowa nadwyżka operacyjna w samorządach, rosnące zadłużenie
Nadwyżka operacyjna – jak podało PKO BP – wzrosła do rekordowych 39,3 mld zł, a sytuacja większości jednostek się poprawiła – deficyt operacyjny odnotowało 2,1 proc. JST wobec 7,3 proc. rok wcześniej.
Wciąż jednak istotna grupa miast na prawach powiatu (15 proc.) nie równoważy części bieżącej budżetu, co ogranicza ich zdolność do finansowania inwestycji
– zauważyli eksperci.
Zadłużenie JST w 2025 r. wzrosło o 4 proc. do 115,5 mld zł, przy jednoczesnym spadku relacji długu do dochodów do 24,7 proc.
Pozycja krajowego sektora finansowego w finansowaniu samorządów umacnia się – udział banków i pozostałych krajowych instytucji finansowych wzrósł do 75 proc.
– podali eksperci.
Inwestycje samorządowe powróciły na ścieżkę wzrostu
Wskazali, że inwestycje samorządowe powróciły na ścieżkę wzrostu rosnąc o 9,4 proc., po spadku w 2024 r. Analitycy banku w 2026 r. oczekują utrzymania wzrostu inwestycji, m.in. w związku z kumulacją środków z Krajowego Planu Odbudowy.
