Ministra kultury Marta Cienkowska i prezydent Lublina Krzysztof Żuk podpisali w piątek umowę o współprowadzeniu w latach 2026-2031 instytucji kultury pn. Europejska Stolica Kultury Lublin 2029. Każda ze stron na realizację programu kulturalnego ESK przekaże w tym czasie po 56,2 mln zł.
XVIII Europejski Kongres Gospodarczy • Polecamy ścieżkę samorządy
22-24 kwietnia 2026 • Katowice • Międzynarodowe Centrum Kongresowe & Spodek
Zarejestruj się
Ministra kultury i prezydent Lublina podpisali umowę o współprowadzeniu projektu Europejska Stolica Kultury Lublin 2029.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego przekaże na realizację programu kulturalnego EDK 56,2 mln zł. Tyle samo wyłoży Lublin.
W 2029 r. tytułem Europejskiej Stolicy Kultury będą wyróżnione dwa miasta: Lublin oraz szwedzka Kiruna.
W konferencji prasowej w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego uczestniczyli także przedstawiciele i przedstawicielki środowisk kultury oraz podmiotów, które współtworzyły zwycięską aplikację o tytuł ESK 2029.
Minister kultury: tytuł Europejskiej Stolicy Kultury to zaszczyt dla miasta i kraju
Szefowa MKiDN oceniła, że tytuł Europejskiej Stolicy Kultury to ogromny zaszczyt dla miasta i kraju. – W 2029 r. oczy całej Europy będą zwrócone na Lublin. (…) gratuluję panu prezydentowi i całemu zespołowi, który przygotowywał tę bardzo skomplikowaną, znakomitą aplikację – powiedziała.
Do konkursu na Europejską Stolicę Kultury 2029 zgłosiło się 12 miast.
Każde z nich przygotowało bardzo ambitny program, ale to Lublin pokazał i zaprezentował ten najlepszy, który zdobył uznanie wszystkich ekspertów oceniających aplikacje. Lublin jest trzecim polskim miastem – po Wrocławiu i Krakowie – wyróżnionym w ten sposób
– przypomniała Cienkowska.
Lublin jako Europejska Stolica Kultury 2029 zamierza pokazać nowe spojrzenie na miasto
Szefowa MKiDN zwróciła uwagę, że hasłem przewodnim programu Lublina jest reunion.
To hasło, które odwołuje się do spotkania, dialogu, wzajemnej troski i nowego spojrzenia na miasto. To także powrót do idei unii polsko-litewskiej wyrażającej hasło „wolni z wolnymi, równi z równymi”. Celem Lublina jest stanie się miastem silnych więzi, autentycznych relacji między mieszkańcami
– wskazała.
Prezydent Żuk podkreślił, że dla Lublina to wielka chwila.
Przede wszystkim dlatego, że kilkanaście lat temu uwierzyliśmy w Lublinie, że kultura może łączyć, łączy ludzi, że buduje wspólnotę mieszkańców przy poszanowaniu, zachowaniu różnorodności, która stanowi o naszej wartości i która odwołuje się do naszej pięknej, choć często dramatycznej historii
– powiedział prezydent miasta.
Jak mówił, „podpisanie umowy ma wymiar konkretny, symboliczny, ale zobowiązania z aplikacji już dzisiaj są realizowane przy wsparciu finansowym i instytucjonalnym ministerstwa”. – To oznacza, że nie czekamy na 2029 r., tylko już teraz wdrażamy aplikację z ogromną liczbą projektów, blisko tysiąc projektów rocznie – kulturalnych, społecznych, które wpisane są w przestrzeń miasta – zwrócił uwagę.
Na dyrektora miejskiej instytucji Europejska Stolica Kultury Lublin 2029 został wybrany w czerwcu zeszłego roku Paweł Potoroczyn.
– Wspólnym, intelektualnym, aksjologicznym i prospołecznym rdzeniem tych działań jest idea RE:UNION – włączanie, zaangażowanie, edukowanie i współtworzenie wartości kultury. Wspólnotowość udziału i uspołecznienie tworzenia, zmiana transakcji na relacje, zamiana korzyści na wartości, zamiana widza w uczestnika. To nie jest marzenie, to nie jest idealizm, to jest cel. W stu miejscach powiedzą: idealiści nie mają przyszłości, a Lublin na to: właśnie oni tworzą przyszłość – podkreślił Potoroczyn.
MKiDN i Lublin będą współpracować na rzecz Europejskiej Stolicy Kultury
Umowa o współprowadzeniu instytucji pn. Europejska Stolicy Kultury Lublin 2029 pomiędzy MKiDN a miastem Lublin będzie obowiązywała w latach 2026-2031. Każda ze stron na realizację programu kulturalnego ESK przekaże w tym czasie po 56,2 mln zł.
Podczas konferencji prasowej ministra Cienkowska, prezydent Lublina oraz 14 przedstawicielek i przedstawicieli środowisk kultury podpisało deklarację współpracy na rzecz tej inicjatywy.
Pełnomocnik prezydenta Lublina ds. programowych ESK 2029 Rafał Koziński odniósł się do hasła RE:UNION, które nawiązuje do unii lubelskiej i 25-lecia wejścia Polski do Unii Europejskiej.
– Unia lubelska trwała przez lata, dlatego że była partycypacyjna, bardzo społeczna i bardzo środowiskowa. (…) Unia Europejska kieruje się mottem „Zjednoczeni w różnorodności”. Uważam, że w Lublinie w RE:UNION idziemy o krok dalej, że to będzie wspólnota różnorodności – zaznaczył.
Lublin szykuje się na Europejską Stolicę Kultury 2029. Wprowadził Kulturalny Budżet Obywatelski
Lublin, przygotowując się do objęcia tytułu Europejskiej Stolicy Kultury 2029, sukcesywnie wdraża rozwiązania, które zmieniają sposób myślenia o kulturze. Miasto zaprasza nie tylko do biernego oglądania wydarzeń, ale także do aktywnego uczestnictwa w działaniach, które są realizowane w mieście. Wzmocnieniu realnego udziału mieszkańców i mieszkanek w tworzeniu oferty kulturalnej miasta służy Kulturalny Budżet Obywatelski. Pozwala społeczności lokalnej nie tylko zgłaszać pomysły, ale także współdecydować o kierunkach rozwoju kultury.
Wiosną w Lublinie rozpoczął się pierwszy etap programu „Kultura w Pracy” – wieloletniego projektu rezydencji artystycznych realizowanych w lubelskich przedsiębiorstwach. Od 23 do 25 kwietnia odbędzie się międzynarodowe, interdyscyplinarne seminarium Culture Defense (Kultura Ochrony), organizowane przez instytucję Europejska Stolica Kultury Lublin 2029. Poświęcone będzie jednemu z najważniejszych wyzwań współczesności – odporności w kulturze, rozumianej jako zdolność do regeneracji, adaptacji i odpowiedzialnego reagowania na kryzysy społeczne, polityczne i psychiczne. Wezmą w nim udział artystki i artyści, badaczki i badacze, osoby zarządzające kulturą oraz twórczynie i twórcy polityk publicznych z Polski i zagranicy, w tym eksperci związani z programami Europejskich Stolic Kultury.
Sercem programu ESK 2029 będzie „Podróż Sztukmistrza” – wieloletni projekt artystyczny i społeczny, który rozpoczyna się w sierpniu 2026 r. Na dziedzińcu Zamku Lubelskiego będzie można zobaczyć widowisko plenerowe „Sen o mieście” w reżyserii Janusza Opryńskiego, oparte na poezji Józefa Czechowicza i scenografii Jarosława Koziary. Każdy kolejny rok realizacji „Podróży Sztukmistrza” przyniesie nowy rozdział tej opowieści.
Lato w Lublinie zaoferuje bogaty program kulturalny
Latem na mieszkańców i turystów odwiedzających Lublin będą czekać m.in.:
Festiwal Wschód Kultury – Inne Brzmienia (2-5 lipca), realizowany we współpracy z Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Narodowym Centrum Kultury;
Carnaval Sztukmistrzów (23-26 lipca) – największy w Polsce festiwal sztuki cyrkowej i ulicznej, połączony z Urban Highline – najstarszym i największym festiwalem highline’owym na świecie odbywającym się w przestrzeni miejskiej;
Meeting of Styles Lublin (31 lipca – 2 sierpnia) – międzynarodowy festiwal sztuki ulicznej i graffiti, prezentujący twórczość artystów street artu z Polski i zagranicy;
Festiwal Re:tradycja – Jarmark Jagielloński (23-25 sierpnia), oferujący możliwość spotkania z kulturą tradycyjną, rzemiosłem i muzyką.
W 2029 r. Europejską Stolicą Kultury (European Capital of Culture) oprócz Lublina będzie również Kiruna w Szwecji. Lublin jest trzecim w historii polskim miastem wyróżnionym tym tytułem (wcześniej ESK były Kraków w 2020 r. i Wrocław w 2016 r.). Program ESK dla Lublina opiera się na trzech filarach: Wspólnota, Habitat, Granice.
Według założeń budżet na realizację programu ESK 2029 wyniesie 46 mln euro, z czego 39 mln euro stanowią środki publiczne: 12,5 mln euro – władze krajowe, 12,5 mln euro – miasto Lublin, 6,5 mln euro – województwo lubelskie, 4,5 mln euro – UE, 4 mln euro – Unia Akademicka. Pozostałe środki będą pochodzić z sektora prywatnego.
Konkurs na Europejską Stolicę Kultury zrodził się 40 lat temu w Grecji. Coroczne obchody ESK w kolejnych europejskich miastach służą wzmocnieniu integracji Unii Europejskiej oraz prezentacji dorobku kulturowego poszczególnych krajów należących do wspólnoty.
