Zdaniem generała dywizji Wojska Polskiego w stanie spoczynku Leona Komornickiego obecny system nie zapewni skutecznej obrony cywilnej polskiemu społeczeństwu m.in. z uwagi na duże rozproszenie obowiązków i kompetencji. Innego zdania jest wojewoda śląski Marek Wójcik, a uruchomione środki finansowe pozwoliły już lepiej przygotować się do sytuacji kryzysowych m.in. miastu Chełm.


Na temat plusów i minusów uchwalonej w 2024 r. ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej dyskutowano podczas sesji pn. Obrona cywilna, zorganizowanej w ramach XVIII Europejskiego Kongresu Gospodarczego.
– Po wejściu w życie ustawy udało się uporządkować wiele spraw np. wprowadzić normy techniczne dla budowli ochronnych. Gdybyśmy przełożyli jak kalkę nasze normy na warunki innych państw, to okazuje się, że ich budowle nie spełniałyby naszych norm. Może więc poszliśmy nawet odrobinę za daleko – stwierdził Marek Wójcik.
– Mamy regulacje i mamy środki, ale jest jeszcze kwestia koordynacji. Nawet najlepsze środki w sytuacji zagrożenia, bez planu koordynacji między instytucjami, służbami, społeczeństwem obywatelskim, będą niewystarczające – zauważyła Zofia Kwołek z zarządu Polskiego Centrum Pomocy Międzynarodowej.

„Społeczeństwo musi być psychologicznie przygotowane, odporne, racjonalnie zagospodarowane”

Jednym z głównych tematów sesji była ocena regulacji, które znalazły się we wspomnianej ustawie. Zapytany o tę kwestię gen. Leon Komornicki – wiceprezes zarządu Stowarzyszenia Euro-Atlantyckiego – zwrócił uwagę, że bez struktury i zadań oraz określonych funkcji jakie spełnia obrona cywilna, nie można mówić o tym, że system obronny państwa działa.


To w jakim stopniu społeczeństwo jest zabezpieczone, świadome swoich zadań, racjonalnie i maksymalnie zagospodarowane w systemie ochrony państwa, to stanowi o jego sile obronnej. Społeczeństwo musi być psychologicznie przygotowane, odporne, racjonalnie zagospodarowane w strukturach militarnych, w systemie pozamilitarnym i obronie cywilnej kraju


– podkreślił.


Nowe obowiązki na czas wojny. Obywatele zostaną włączeni w obronę cywilną


Gen. Komornicki: należy powołać ministerstwo sytuacji nadzwyczajnej, które to wszystko zbierze do kupy

Przypomniał, że w Polsce celem jest pokojowy rozwój i przetrwanie narodu polskiego.

– Nie ma innej alternatywy. To jest cel polityczny, a siły zbrojne, potencjał obronny państwa, w tym obrona cywilna, służą właśnie celowi politycznemu, a nie wojnie. Odstraszanie to tylko sposób na to, żeby do wojny nie doszło – zaznaczył.

Według niego trzeba się zastanowić czy to, co zostało powiedziane w ustawie, to z jakimi zadaniami została obarczona straż pożarna i inne instytucje, zdaje egzamin, czy podoła tak ważnym zadaniom.

– W mojej ocenie ten system, który dzisiaj jest, nie jest w stanie sprostać temu zadaniu – powiedział wprost. – Należy powołać ministerstwo sytuacji nadzwyczajnej, które to wszystko zbierze do kupy. Obecnie te sprawy są rozproszone po wielu resortach i nie wiadomo do końca, kto za co ostatecznie odpowiada. Wieloma zadaniami są też obciążeni wojewodowie i samorządy, przykłady można mnożyć. To jest traktowane jako zadanie dodatkowe, a nie jako zadanie fundamentalne, trzeba więc zmienić podejście – podkreślił, dodając też, że Polska od 6 lat dryfuje, nie mają strategii bezpieczeństwa narodowego.

Należy powołać ministerstwo sytuacji nadzwyczajnej, które to wszystko zbierze do kupy. Obecnie te sprawy są rozproszone po wielu resortach i nie wiadomo do końca to za co ostatecznie odpowiada - uważa gen. Leon Komornicki Licencja: PTWP


Należy powołać ministerstwo sytuacji nadzwyczajnej, które to wszystko zbierze do kupy. Obecnie te sprawy są rozproszone po wielu resortach i nie wiadomo do końca to za co ostatecznie odpowiada – uważa gen. Leon Komornicki Licencja: PTWP


Marek Wójcik: budowane są podmioty ochrony ludności, na które przejdzie ciężar zadań związanych z obroną cywilną

Zdaniem wojewody śląskiego Marka Wójcika ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej – tak długo wyczekiwana, bo przymiarki do niej czyniono już kilkanaście lat temu – jest absolutnie kluczowa, bo w tych kwestiach mieliśmy pewną lukę.


Zadanie, które wcześniej było traktowane trochę po macoszemu przestało mieć rację bytu. Ta ustawa uporządkowała te kwestie i przywróciła obronę cywilną w polskim systemie prawnym. Lata 2024-2025 to jest więc taki moment kluczowy, kiedy te przepisy dotyczące z jednej strony ochrony ludności, a z drugiej obrony cywilnej, zostały uchwalone w jedną spójną ustawę


– skomentował.

Zauważył, że dzięki ustawie budowane są podmioty ochrony ludności, które zajmują się różnego rodzaju sytuacjami kryzysowymi i to na nie przejdzie ciężar realizacji zadań związanych z obroną cywilną, czyli również z ochroną ludności, ale w sytuacji konfliktu zbrojnego.


Budowa schronów i specjalistyczny sprzęt. Kolejne miliony przyznane samorządom

– Przygotowujemy się więc do bardzo szerokiego katalogu zdarzeń, dlatego że jeśli wspieramy samorządy w budowie zasobów zarządzania kryzysowego to robimy to w przygotowaniu na bardzo różne sytuacje, np. powódź, długotrwały brak prądu. Te wszystkie zasoby będą także do wykorzystanie w sytuacji konfliktu zbrojnego dla formacji obrony cywilnej – przekonywał Wójcik.


Nie trzeba specjalnego ministerstwa? Wprowadzili normy techniczne, może nawet zbyt wyśrubowane

Nie zgodził się z opinią gen. Komornickiego. Według niego w Polsce nie jest potrzebne ministerstwo ds. stanów nadzwyczajnych, jak np. w Rosji. Wystarczy MSWiA, w którym te zadania są skupiane.

– Po wejściu w życie ustawy udało się uporządkować wiele spraw np. wprowadzić normy techniczne dla budowli ochronnych – zauważył. – Można się zastanawiać nawet czy nasz system nie jest wręcz zbyt wymagający. Lubimy się porównywać do innych państw jak Finlandia, Szwecja czy inne, które mają ten system rozbudowany. Gdybyśmy przełożyli jak kalkę nasze normy dla budowli ochronnych na warunki innych państw, to ich budowle nie spełniałyby naszych norm. Może więc poszliśmy z tym odrobinę za daleko.

Gdybyśmy przełożyli jak kalkę nasze normy dla budowli ochronnych na warunki innych państw, to ich budowle nie spełniałyby naszych norm. Może więc poszliśmy z tym odrobinę za daleko - stwierdził wojewoda śląski Marek Wójcik Licencja: PTWP


Gdybyśmy przełożyli jak kalkę nasze normy dla budowli ochronnych na warunki innych państw, to ich budowle nie spełniałyby naszych norm. Może więc poszliśmy z tym odrobinę za daleko – stwierdził wojewoda śląski Marek Wójcik Licencja: PTWP

Podkreślił też kluczowe znaczenie Rządowego Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej, z którego wsparcie udzielane jest z jednej strony samorządom, a z drugiej podmiotom ochrony ludności, jak np. Państwowa Straż Pożarna czy ratownictwo medyczne – po to, żeby dysponowały odpowiednim sprzętem na czas pokoju i wojny.


Ponad 5 mld zł z rządowego programu poszło na zakup sprzętu oraz inwestycje ochronne i obronne

– I to się udaje. Pierwszy raz w historii dysponujemy konkretnymi środkami na to zadanie. Na program zostało w ubiegłym roku przekazanych ponad 5 mld zł, z czego dla woj. śląskiego 530 mln zł, które poszły na sprzęt i inwestycje – wyliczył.

Środki trafiły m.in. do samorządów i straży pożarnej – po rozpatrzeniu wniosków. Wojewoda podkreślił, że zainwestowano np. w urządzenia do zdalnej detekcji, które umożliwiają z odległości rozpoznawanie skażeń atmosferycznych, co przyda się nie tylko w przypadku pożarów, ale też np. ataku chemicznego.

– Kupiliśmy tysiące agregatów, przygotowaliśmy szkoły i różne obiekty, po to, żeby te agregaty móc do nich podłączać, kiedy braknie prądu. Staramy się współpracować z samorządami, żeby właśnie tego rodzaju rzeczy robić – mówił podczas EEC 2026 Marek Wójcik. – JST wnioskują, a my zastanawiamy się wspólnie ze strażą pożarną i wojskiem na ile to są inwestycje, które pomogą nam w ochronie ludności, a w sytuacji konfliktu zbrojnego ten sprzęt będzie potrzebny do różnego rodzaju działań. Robimy to wspólnie.


Miliardy na obronność. Samorządy skorzystają z atrakcyjnych pożyczek


Mamy regulacje, mamy środki finansowe, teraz trzeba to wszystko dobrze skoordynować

Dyrektorka ds. Relacji Zewnętrznych oraz członkini zarządu Polskiego Centrum Pomocy Międzynarodowej Zofia Kwolek jako plus wskazała fakt, że mamy w końcu stosowne regulacje prawne, których nie było przez wiele lat oraz mamy środki finansowe na realizację tych zadań.

Zwróciła też uwagę na znaczenie nowelizacji ustawy, który dała możliwość wieloletniego wykorzystywania środków z rządowego programu, ponieważ wcześniej wydatkowanie ich przy bardzo krótkich terminach na to wyznaczonych było mocno problematyczne.


Ale jest jeszcze kwestia odpowiedniej koordynacji działań. Nawet najlepsze środki w sytuacji zagrożenia, bez planu koordynacji między instytucjami, służbami, społeczeństwem obywatelskim, będą niewystarczające


– wskazała.


Chełm jest lepiej przygotowany do sytuacji kryzysowych. Ale poradził sobie też w 2022 r.

W ubiegłym roku miasto Chełm, które leży tylko ok. 25 km od granicy z Ukrainą, wydało na zadania związane z ochroną ludności ok. 2 mln zł m.in. dzięki wsparciu z rządowego programu. Wiceprezydent Chełma Radosław Wnuk przyznał więc, że to, iż obecne przepisy dają instrumenty finansowe jest pozytywnym aspektem, podobnie jak zmiany w ustawie umożliwiające wieloletnie wykorzystywanie tych środków np. na przedsięwzięcia budowlane. Jeszcze w 2025 r. był z tym duży problem.


Podpisywanie umów było w połowie roku z koniecznością wydania do końca roku, a niektóre umowy zawierane były nawet w październiku


– przypomniał.

– Jeśli w całym kraju gminy, powiaty, straż pożarna, rzuciły się na zakup pomp, agregatów, maszyn do pakowania wody, to materiałów zaczęło brakować, a ceny horrendalnie wzrosły – zwrócił uwagę, dodając, że skuteczne wydanie tych pieniędzy w tak krótkim czasie i w takiej sytuacji było bardzo trudne.

Jeśli w całym kraju gminy, powiaty, straż pożarna, rzuciły się na zakup pomp, agregatów, maszyn do pakowania wody, to materiałów zaczęło brakować, a ceny horrendalnie wzrosły - zauważył wiceprezydent Chełma Radosław Wnuk Licencja: PTWP


Jeśli w całym kraju gminy, powiaty, straż pożarna, rzuciły się na zakup pomp, agregatów, maszyn do pakowania wody, to materiałów zaczęło brakować, a ceny horrendalnie wzrosły – zauważył wiceprezydent Chełma Radosław Wnuk Licencja: PTWP

Kryzys uchodźczy mocno dotknął Chełm w 2022 r. Tylko przez pierwszy miesiąc przez punkty recepcyjne zorganizowane w tym 50-tysięcznym mieście przewinęło się ok. 100 tys. uchodźców z Ukrainy. I chociaż pomoc dla nich udało się dość szybko zorganizować m.in. dzięki wsparciu przedsiębiorców, a później państwa, to wiceprezydent Wnuk przyznał, że dzisiaj samorząd jest lepiej przygotowany na tego rodzaju kryzysy.

Materiał chroniony prawem autorskim – zasady przedruków określa regulamin.