Pustka w Wolarzu (ang. Boötes Void), określana często jako Wielka Próżnia, jest jednym z najbardziej niezwykłych odkryć astronomicznych ostatnich dekad. Ten olbrzymi obszar przestrzeni kosmicznej wyróżnia się wyjątkowo małą liczbą galaktyk w porównaniu z innymi regionami wszechświata. Jej średnica to około 330 mln lat świetlnych. Nic zatem dziwnego, że czasami określa się ją mianem superpróźni.
Pierwsze informacje na jej temat pojawiły się już w 1981 r., kiedy astronomowie podczas badań przesunięcia ku czerwieni natrafili na region niemal pozbawiony galaktyk. Wyniki tych analiz opublikowano w pracy naukowej pod tytułem „Pustka o objętości miliona megaparseków sześciennych w Wolarzu?”, sugerując, że mamy do czynienia z niemal całkowicie pustym obszarem przestrzeni.
Porównując Pustkę w Wolarzu do innych znanych obszarów tego typu, eksperci podkreślają, że żaden inny region nie zbliża się do jej rozmiarów. Dla przykładu, Droga Mleczna znajduje się w pustce określanej mianem Pustki Keenana-Barger-Cowiego (Pusta KBC). Jednak nawet ona nie dorównuje Wielkiej Próżni, która oddalona jest od Ziemi o około 700 mln lat świetlnych.
Pomimo początkowego przekonania, że Pustka w Wolarzu jest niemal całkowicie pusta, kolejne lata przyniosły nowe odkrycia. Do 1997 r. naukowcy potwierdzili obecność około 60 galaktyk w tym rejonie, podczas gdy statystycznie można by się spodziewać blisko 2 tys. Jak zauważają badacze, obecność tych obiektów przeczy hipotezie, by próżnia była np. efektem istnienia czarnej dziury.
Jedna z możliwych teorii wskazuje na powstawanie Pustki w Wolarzu w wyniku łączenia się mniejszych pustek w strukturze wszechświata. Zdaniem specjalistów, ten mechanizm mógł doprowadzić do powstania obszaru o tak dużych rozmiarach, a zarazem stosunkowo niewielkiej liczbie galaktyk, co wciąż pozostaje zagadką dla nauki.
Astronom Greg Aldering tłumaczy skalę zjawiska następująco: „Gdyby Droga Mleczna znajdowała się w centrum Pustki w Wolarzu, prawdopodobnie nie wiedzielibyśmy o istnieniu innych galaktyk aż do lat 60. XX wieku”. To pokazuje, jak wyjątkowa i rzadka jest Wielka Próżnia, której sekrety wciąż intrygują badaczy i inspirują do dalszych odkryć.