Matura 2026 z polskiego: mniej lektur, nowe zasady ortografii i dłuższa lista pytań ustnych. Już 4 maja 2026 r. o godz. 9 maturzyści z całej Polski rozpoczną egzamin dojrzałości od pisemnego testu z języka polskiego na poziomie podstawowym. Egzamin maturalny 2026 przyniesie kilka istotnych zmian, m.in. większą swobodę w wypracowaniu. Na co powinni przygotować się tegoroczni maturzyści?
Centralna Komisja Egzaminacyjna (CKE) oraz Ministerstwo Edukacji wprowadzili pakiet zmian, które mają odciążyć uczniów i lepiej przygotować ich do wyzwań na studiach. Co czeka tegorocznych absolwentów podczas egzaminów maturalnych z języka polskiego?
Matura 2026 już w poniedziałek 4.05. Co warto wiedzieć?
Jak wygląda matura z polskiego?
Egzamin maturalny z języka polskiego jako przedmiotu obowiązkowego składa się z dwóch części: ustnej i pisemnej na poziomie podstawowym. Każdy maturzysta może również zdawać język polski na poziomie rozszerzonym jako przedmiot dodatkowy.
Część ustna:
czas trwania: 30 minut (15 minut przygotowania + 15 minut wypowiedzi i rozmowy),maksymalna liczba punktów: 30,próg zdania: 30 proc. (9 punktów).
Część pisemna (poziom podstawowy):
czas trwania: 240 minut,maksymalna liczba punktów: 60,arkusz podzielony na trzy części: test „Język polski w użyciu” (10 pkt) – to dwa teksty publicystyczne lub popularnonaukowe (ok. 1000 wyrazów łącznie), 5-7 zadań zamkniętych i otwartych, jedno z zadań to notatka syntetyzująca (60-90 wyrazów); test historycznoliteracki (15 pkt): 6-15 zadań sprawdzających znajomość epok literackich, obowiązkowo zadania z dwóch grup: starożytność-pozytywizm oraz Młoda Polska-literatura po 1989 r.; wypracowanie (35 pkt): dwa tematy do wyboru, minimum 300 wyrazów, wymagane: lektura obowiązkowa + inny utwór literacki + dwa konteksty.
Po tych kierunkach zarabiają najwięcej. Jakie studia najbardziej się opłacają?
Wypracowanie: większa swoboda wyboru lektur
Jedną z najbardziej wyczekiwanych zmian jest liberalizacja zasad pisania wypracowania maturalnego.
Koniec ze „sztywnym” doborem: w poprzednich latach uczeń często musiał odnieść się do konkretnego, narzuconego utworu. W 2026 r. maturzyści mogą odwołać się do dowolnej lektury obowiązkowej.
Brak obowiązku wskazywania konkretnego tytułu: to oznacza, że jeśli temat pozwala, można przez całe wypracowanie omawiać jeden wybrany utwór lub dowolnie je łączyć, bez sztucznego wymuszania kontekstów. To zmiana, która daje uczniom więcej swobody w przygotowaniach do egzaminu.
Jak oceniane jest wypracowanie?
Spełnienie warunków formalnych – 1 pkt.Kompetencje literackie i kulturowe – 16 pkt.Kompozycja (struktura, spójność, styl) – 7 pkt.Język (poprawność, ortografia, interpunkcja) – 11 pkt.Błąd kardynalny (całkowicie nieuprawniona interpretacja lektury obowiązkowej) skutkuje 0 punktów w kryterium formalnym i zerem w pozostałych.
Mniej lektur do czytania: CKE skróciła listę lektur obowiązkowych. Z podstawy programowej zniknęły m.in. „Odprawa posłów greckich”, „Romeo i Julia” czy „Kazania sejmowe”. Niektóre utwory zostały przeniesione na listę lektur dodatkowych lub na poziom rozszerzony. Mniej „zakuwania”, więcej analizy – to główny przekaz nowej podstawy.
Na egzaminie obowiązuje znajomość 28 lektur dla zakresu podstawowego, w tym m.in.:
Biblia (fragmenty),Sofokles „Antygona”,William Szekspir „Makbet”,Adam Mickiewicz „Dziady” cz. III, wybrane ballady,Bolesław Prus „Lalka”,Fiodor Dostojewski „Zbrodnia i kara”,Stanisław Wyspiański „Wesele”,George Orwell „Rok 1984”,Albert Camus „Dżuma”,Olga Tokarczuk – „Profesor Andrews w Warszawie”.
Dodatkowo obowiązują lektury z zakresu szkoły podstawowej: bajki Krasickiego, „Dziady” cz. II, „Pan Tadeusz” (wybrane księgi), „Zemsta” Fredry oraz „Balladyna” Słowackiego.
Ważne: w latach 2025-2028 maturzyści mogą odwoływać się również do lektur z podstawy programowej z 2018 r. Od roku 2029 wyłącznie do tekstów z podstawy z 2024 r.
Rewolucja w ortografii
To chyba największe ułatwienie dla osób mających problemy z pisownią. 1 stycznia 2026 r. weszły w życie gruntowne zmiany zasad ortograficznych (m.in. łączna pisownia „nie” z imiesłowami, zmiany w zapisie wielkich liter).
CKE postanowiła jednak zachować okres przejściowy: w latach 2026-2030 na maturze akceptowane będą zarówno stare, jak i nowe zasady pisowni. Od 2031 r. w życie wejdą już tylko nowe reguły.
Egzamin ustny – więcej pytań, ale wiadomo jakie
Egzamin ustny z języka polskiego (bez określonego poziomu) odbędzie się w terminie 7-30 maja. Zestaw egzaminacyjny składa się z dwóch zadań:
Zadanie 1 – dotyczy lektury obowiązkowej. Zdający omawia zagadnienie (np. „Motyw cierpienia niezawinionego”) na podstawie wskazanego utworu z uwzględnieniem wybranego kontekstu.Zadanie 2 – związane z literaturą, sztuką lub językiem. Omówienie na podstawie dołączonego materiału (tekst literacki, nieliteracki lub ikoniczny) oraz wybranego kontekstu.
Przykładowe tematy z informatora:
„W jakim celu twórca nawiązuje do motywów biblijnych?” (na podstawie „Dziadów” cz. III),”Funkcjonowanie jednostki w państwie totalitarnym” (na podstawie „Roku 1984″),”Kryzys wartości w świecie skażonym złem” (na podstawie wiersza Baczyńskiego „Pokolenie”).
CKE opublikowała nową listę pytań jawnych, która będzie obowiązywać w latach 2026-2028. Lista liczy 76 zagadnień (wobec 68 w latach poprzednich). Mimo wzrostu liczby wciąż jest to pula pytań jawnych. Daje to uczniom możliwość systematycznego przygotowania się pod kątem tez i kontekstów.
Co się nie zmienia? Progi i terminy
Dla przypomnienia, aby zdać maturę z polskiego w 2026 r., należy spełnić standardowe warunki:
Próg zdawalności: minimum 30 proc. punktów możliwych do zdobycia (czyli 18 na 60 punktów).Terminarz: egzamin pisemny odbędzie się 4 maja (poniedziałek po majówce). Wyniki zostaną ogłoszone 8 lipca.