W piątek, 8 maja, Anita Sowińska uczestniczyła w konferencji prasowej, podczas której mówiła, że system kaucyjny w Polsce wkracza w etap stabilizacji.
– W przestrzeni medialnej pojawiają się dezinformacje i nieuzasadnione porównania do tzw. karuzeli VAT-owskich. W systemie kaucyjnym nie ma miejsca na szarą strefę i tzw. zwrot wsteczny – podkreśliła wiceszefowa resortu klimatu.
Wcześniej Ministerstwo Klimatu wyjaśniało, że system nie pozwala wyłudzać kaucji poprzez sprzedaż i naliczanie kaucji zamiast deklarowanego eksportu. Nie ma również możliwości wstecznego zwracania kaucji przy eksporcie.
Zobacz wideo Niższy VAT i akcyza na paliwo. Tusk zapowiada obniżki cen
Co się dzieje z systemem kaucyjnym?
– Wszystkie podmioty, które są zaangażowane w system kaucyjny, mają interes, żeby kaucja została zwrócona. Każdy siebie pilnuje. To zdrowy rynkowy mechanizm – podkreśliła wiceministra klimatu i środowiska. – Każda złotówka ma swoje miejsce i jest pod stałym nadzorem – zapewniła.
Anita Sowińska tłumaczyła, że jeśli kaucja nie jest zwracana, to na koniec roku jest liczona i może zostać przeznaczona wyłącznie na funkcjonowanie systemu kaucyjnego, np. na logistykę lub transport. – Operatorzy systemu nie mogą wydawać nadwyżek na żadne inne cele, które nie są związane z systemem kaucyjnym – wyjaśniła.
System kaucyjny. Nowe dane
Z danych przedstawionych przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska wynika, że od wprowadzenia systemu kaucyjnego w Polsce zebrano ponad miliard opakowań. Obecnie funkcjonuje 57 tys. punktów zbiórki, w tym 12,5 tys. punktów z automatami. Natomiast 32 tys. punktów zbiórki znajduje się w sklepach o powierzchni poniżej 200 metrów kwadratowych, które – zgodnie z ustawą – nie muszą zbierać butelek i puszek.
Przedstawiciele resortu przekazali również, że w ciągu tygodnia zbieranych jest ok. 100 mln opakowań. Większość z całkowitej liczby 1 mld zebranych opakowań stanowiły butelki, których było 650 mln szt. Resztę (350 mln szt.) stanowiły puszki.
System kaucyjny działa w Polsce od 1 października 2025 r. Do napojów w butelkach plastikowych (do 3 litrów pojemności) oraz metalowych puszkach (do 1 litra) doliczana jest kaucja w wysokości 50 groszy, którą klienci mogą odzyskać po oddaniu opakowania.
Zwracać można też butelki szklane wielokrotnego użytku do 1,5 litra pojemności (w ich przypadku kaucja to 1 zł). Producenci napojów w takich butelkach nadal mogą jednak prowadzić własne, niezależne zbiórki takich opakowań. Systemy te od wielu lat mają przede wszystkim producenci piw.
Warto pamiętać, że zwracać można jedynie te butelki i puszki, które posiadają znak kaucyjny – dwie strzałki tworzące prostokąt z napisem „kaucja” i z jej kwotą. Aby odzyskać kaucję nie trzeba mieć paragonu, ale opakowanie nie może być zgniecione.