Gdański program „6-10-14 dla Zdrowia” to najdłużej funkcjonujący w Polsce samorządowy program profilaktyki i leczenia otyłości dziecięcej, dzięki któremu dzieci mają szansę wrócić do zdrowia pod okiem lekarzy, dietetyków i psychologów. Dziś specjalistyczną opieką jest objętych ponad 500 gdańskich rodzin.
90 tys. przebadanych, 9 tys. w specjalistycznej opiece
tak, ma problem z otyłością
28%
nie, ma prawidłową wagę
50%
W ciągu 15 lat działania programu „6-10-14 dla Zdrowia” realizowanego przez Uniwersyteckie Centrum Kliniczne w Gdańsku udało się dotrzeć z badaniami przesiewowymi do ponad 90 tys. dzieci, z tej grupy około 10 proc., a więc ponad 9 tys. trafiło do etapu specjalistycznego.
– W tym momencie mamy przeszło 500 rodzin, które są w trakcie procesu terapeutycznego – opieki długofalowej i interdyscyplinarnej. Pacjenci pozostają pod opieką naszego zespołu, w którego skład wchodzi pediatra, dietetyk, specjalista aktywności fizycznej i psycholog, średnio przez około rok. Ponadto są otoczeni wsparciem edukacyjnym zarówno w kontekście żywienia, jak i aktywności fizycznej. Mówimy też o wsparciu psychologicznym i tym dotyczącym budowania kompetencji rodzicielskich w obszarze zachowań prozdrowotnych – mówi Paulina Metelska, koordynator programu z Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego w Gdańsku.
Dzieci trafiają do programu po realizacji ankiet w szkołach. Wzrasta natomiast liczba rodziców, którzy samodzielnie zgłaszają dzieci do programu, co pokazuje też rosnącą świadomość opiekunów w temacie otyłości.
Potrzebne zmiany systemowe
Program zaczął działać w 2011 r. Z okazji okrągłej rocznicy w Uniwersyteckim Centrum Klinicznym zorganizowano konferencję, która podsumowała 15 lat funkcjonowania opieki. Wydarzenie otworzyła minister zdrowia.
– Jest to program niezwykle ważny, który jest dostrzegany również w całej Polsce. Zastanawiamy się, co można zrobić jeszcze lepiej, a może stanie się inspiracją, abyśmy zrobili coś więcej na skalę całego kraju, korzystając z Państwa doświadczenia – mówiła Jolanta Sobierańska-Grenda, minister zdrowia.
Warto zwrócić uwagę, że jest to jeden z najdłużej trwających samorządowych programów o tematyce zdrowotnej, a dokładnie profilaktyki i leczenia otyłości dziecięcej.
– Jest szereg dzieci, które nie mają gdzie szukać pomocy. System gwarantuje opiekę dzieciom, które już rozwinęły powikłania, ale nie ma miejsc dedykowanych, gdzie dzieci mogłyby być leczone z nadmiaru masy ciała. Obecnie powinien prowadzić to lekarz podstawowej opieki zdrowotnej, natomiast problem nadmiarowej masy ciała jest problemem złożonym i potrzebny jest zespół interdyscyplinarny i otoczenie opieką całej rodziny – wskazuje Paulina Metelska.
Operacja bariatryczna zmieniła życie Ewy. „Tylko gruby wie, z czym się mierzy”
Nie tylko otyłość
W ramach programu są prowadzone badania przesiewowe pod kątem chorób cywilizacyjnych. Dzieci mają wykonywaną antropometrię, ocenę postawy, ocenę wydolności krążeniowo-oddechowej i pomiar ciśnienia tętniczego.
Uczniowie w grupach wiekowych 6, 9-11 i 14 lat są badani na terenie szkół i gdańskiego ośrodka promocji zdrowia (w przypadku 6-latków). W przypadku wykrycia nadmiernej masy ciała dzieci wraz z rodzicami są kwalifikowani do kolejnych etapów opieki.
– Efektem rocznego uczestnictwa w programie u ponad 75 proc. podopiecznych jest obniżenie centyla BMI (średnio o 6 punktów procentowych). Oznacza to, że dziecko włączone do programu z powodu otyłości opuszcza program z nadwagą, czyli nadal z nadmiarem masy ciała, ale już niebędącym stanem chorobowym. Rozpoczęty proces redukcji masy ciała będzie kontynuowany po zakończeniu udziału w programie, ponieważ obserwowane są trwałe, pozytywne zmiany w obszarze zachowań żywieniowych oraz tych dotyczących aktywności fizycznej – wskazują twórcy programu.