Ukraina może zaliczyć końcówkę maja 2026 r. do udanych, a jedną z ważniejszych wiadomości z punktu widzenia sił zbrojnych naszego wschodniego sąsiada było przekazanie Kijowowi samolotów Gripen oraz podpisanie umowy na zakup nowych maszyn. 28 maja podczas wizyty w Szwecji Wołodymyr Zełenski na wspólnej konferencji prasowej z premierem Ulfem Kristerssonem ogłosili szczegóły porozumienia.
Przede wszystkim, Szwecja zgodziła się przekazać Ukrainie 16 samolotów JAS-39 C/D Gripen (starszych modeli) wraz z rozbudowanymi pakietami szkoleniowymi, uzbrojeniem i częściami zamiennymi. Wartość tego transferu oszacowano na 2,3 mld euro, a dostawy mają rozpocząć się na początku 2027 r., co oznacza, że ukraińscy piloci, obsługa naziemna i mechanicy od przynajmniej kilku miesięcy intensywnie ćwiczą na szwedzkich Gripenach.
Dalszy ciąg artykułu pod materiałem wideo Jednocześnie w 2030 r. rozpoczną się dostawy 20 najnowszych JAS-39 E/F Gripen, a łączna wartość tego kontraktu (wraz z pakietem szkoleniowym, uzbrojeniem i częściami zamiennymi) to 2,5 mld euro. By sfinansować ten zakup, Kijów wykorzystał unijny kredyt w wysokości 90 mld euro, którego pierwsza transza trafić ma do Ukrainy jeszcze w czerwcu 2026 r.
To niewątpliwie dobra wiadomość dla Ukrainy, a czymś, co nie znalazło się w oficjalnych dokumentach, ale było widoczne na konferencji prasowej z końcówki maja, było specyficzne uzbrojenie na pokazowym, ukraińskim Gripenie. Chodzi o pociski powietrze-powietrze dalekiego zasięgu Meteor, czyli absolutnie topową broń, jeśli chodzi o polowanie na samoloty przeciwnika oraz szeroko rozumiane zwalczanie zagrożeń z nieba.
Rosyjscy piloci mają się czego obawiać. Pociski Meteor dla Ukrainy
Producent tego uzbrojenia, francuska firma MBDA, opisuje go jako „pocisk nowej generacji zaprojektowany z myślą o zrewolucjonizowaniu walki powietrznej XXI w.” Odważne słowa, ale patrząc na możliwości tej broni, są chyba usprawiedliwione. Po pierwsze, jest to pocisk BVRAAM (Beyond Visual Range Air-to-Air Missile), czyli używany do atakowania wroga poza zasięgiem wzroku pilota, na odległość nawet 200 km. Po drugie, pocisk korzysta z napędu strumieniowego (tzw. ramjet), dzięki czemu w trakcie całego lotu osiąga prędkość ponad 4,9 tys. km na godz. (liczba Macha 4), a na dodatek jego kurs może być zmieniony już po wystrzeleniu.
Tak duża prędkość sprawia, iż według MBDA, Meteory mają największą tzw. strefę bez ucieczki, w której istnieje duża szansa na zniszczenie celu, nawet jeśli wie on o nadlatującym zagrożeniu – w przypadku tego pocisku wynosi ona aż 60 km. Meteor ma także dwa zapalniki (uderzeniowy oraz zbliżeniowy) i może razić szeroką gamę celów: od zwrotnych myśliwców, przez małe drony po pociski manewrujące. W siłach NATO korzysta z niego armia Francji, Niemiec, Grecji, Włoch, Hiszpanii, Szwecji i Wlk. Brytanii, a koszt jednego pocisku szacuje się na 2 mln euro. Polska na razie nie planuje zakupu tego uzbrojenia, choć trzeba przyznać, że w połączeniu z F-35 Husarz byłyby bardzo mocnym wsparciem wschodniej flanki NATO.
Domena Publiczna/Saab
Myśliwiec Gripen wyposażony w pociski Meteor
W kwestii pocisków powietrze-powietrze Ukraina korzystała dotychczas z amerykańskich AIM-9 Sidewinder oraz AIM-120 AMRAAM w różnych wersjach, w tym AIM-120C8, które w kolejnych latach trafią na wyposażenie polskich sił powietrznych. Mają one zdecydowanie mniejszy zasięg niż Meteory, choć ciągle mówimy o ok. 100 km.W sierpniu 2022 r. szwedzkie siły powietrzne i MBDA przeprowadziły pierwsze udane strzelenie pociskami Meteor z myśliwców Gripen w wersji E, co potwierdziło ich integrację z tymi maszynami. Pewną kontrowersję z tym uzbrojeniem wywołały plany indyjskich sił powietrznych – chodziło o montaż pocisków Meteor w myśliwcach Su-30 kupionych od Rosji, co budziło obawy o wyciek ważnych informacji dotyczących uzbrojenia krajów NATO.