Polska w czołówce gotowości na AI w regionie CEE

CEE AI Index, źródło mat. prasowe

Polska zajęła 4. miejsce w CEE AI Index 2026, pierwszym indeksie mierzącym strategiczną gotowość krajów Europy Środkowo-Wschodniej do rozwoju i wdrażania sztucznej inteligencji.

Największe atuty naszego kraju to skala: najwyższe w regionie moce HPC, największa liczba publikacji naukowych z obszaru AI oraz najliczniejsza kadra specjalistów. Raport pokazuje jednak również, że o pozycji liderów coraz częściej decydują nie tylko zasoby, ale jakość instytucji, strategia i zdolność do przekładania polityki AI na praktykę gospodarczą.

Z inicjatywy AI Chamber, instytucji działającej na rzecz rozwoju sztucznej inteligencji w Europie Środkowo-Wschodniej, powstał CEE AI Index 2026. To pierwsze tego typu zestawienie, które mierzy strategiczną gotowość państw regionu do wdrażania AI w sposób efektywny, bezpieczny i zgodny z wymogami regulacyjnymi.

Polska uzyskała w nim 56,17 punktów i zajęła 4. miejsce wśród 11 analizowanych krajów. Tym samym znalazła się w gronie największych i najbardziej ugruntowanych rynków sztucznej inteligencji w regionie. Przewagi Polski są szczególnie widoczne tam, gdzie kluczowe znaczenie ma skala: w infrastrukturze obliczeniowej, zapleczu naukowym i dostępności specjalistów.

Region CEE coraz mocniej dzieli się pod względem gotowości na AI

CEE AI Index 2026 pokazuje Europę Środkowo-Wschodnią jako region znacznie bardziej zaawansowany technologicznie, niż często wynika z globalnej narracji o rynku AI. Jednocześnie raport wyraźnie wskazuje na rosnące różnice między państwami.

Czołówkę rankingu tworzą Estonia, Słowenia, Litwa, Polska i Czechy. To kraje, które – według autorów indeksu – są strukturalnie przygotowane do odgrywania istotnej roli w europejskim ekosystemie sztucznej inteligencji. Na drugim końcu zestawienia znalazły się Chorwacja, Łotwa i Bułgaria, które nadal nadrabiają zaległości w budowie instytucjonalnych i ekosystemowych fundamentów AI.

Co istotne, kluczowym czynnikiem różnicującym kraje nie jest wielkość gospodarki ani sam dostęp do infrastruktury, ale jakość zarządzania, dojrzałość instytucjonalna, konsekwencja strategii oraz zdolność do przekuwania planów w konkretne wdrożenia.

CEE AI Index mierzy strategiczną gotowość na AI, rozumianą jako strukturalna zdolność kraju do efektywnego, bezpiecznego i zgodnego z regulacjami rozwijania oraz wdrażania systemów sztucznej inteligencji. Badanie objęło 11 krajów, 33 wskaźniki i 363 punkty danych w trzech filarach: Środowisko, obejmującym ramy regulacyjne i infrastrukturę cyfrową, Zasoby, czyli talenty i ekosystem finansowy, oraz Wdrożenie, analizujące adopcję AI i wyniki badań naukowych.

Jak wskazują wyniki indeksu, Europa Środkowo-Wschodnia dzieli się na kraje, które będą kształtować AI w Europie, i takie, które będą ją konsumować. Różnica nie leży w wielkości, ale w suwerenności, dojrzałości regulacyjnej, inwestycjach w talenty i ambicjach instytucjonalnych. Tę dynamikę dobrze pokazuje przykład Polski.

Polska: silna infrastruktura, nauka i kadry AI

Polska zajęła 4. miejsce w CEE AI Index 2026 z wynikiem ogólnym 56,17 punktów. W poszczególnych filarach uzyskała: 65 punktów w obszarze Środowisko, 49 punktów w obszarze Zasoby oraz 55 punktów w obszarze Wdrożenie.

Raport wskazuje, że polski ekosystem AI należy do najbardziej rozwiniętych w regionie. Polska dysponuje największymi mocami obliczeniowymi HPC w Europie Środkowo-Wschodniej, notuje najwyższy wolumen publikacji naukowych z obszaru sztucznej inteligencji i skupia najliczniejszą kadrę specjalistów AI. Te elementy pozycjonują kraj jako naturalne miejsce dla inwestycji wymagających silnego zaplecza badawczego, kompetencyjnego i infrastrukturalnego.

Fundamenty technologiczne są wspierane przez rozwijające się otoczenie instytucjonalne. W listopadzie 2024 r. rząd ogłosił utworzenie Funduszu Sztucznej Inteligencji o wartości około 235 mln euro, czyli 1 mld zł, oraz powołanie Rady AI, skupiającej kluczowe instytucje państwowe odpowiedzialne za koordynację i dystrybucję publicznych środków przeznaczonych na rozwój tego sektora.

Polska zajmuje również trzecie miejsce w Unii Europejskiej pod względem dojrzałości otwartych danych. Z kolei infrastruktura obliczeniowa, wspierana przez konsorcjum PL-Grid i Narodowe Centrum Kompetencji Obliczeniowych EuroHPC, plasuje kraj na czele regionu pod względem mocy HPC.

Firmy zwiększają inwestycje w sztuczną inteligencję

W filarze Środowisko Polska zajmuje drugie miejsce w regionie, ustępując jedynie Estonii. Z kolei w filarze Wdrożenie, razem z Czechami, współprowadzi zestawienie pod względem głębokości adopcji AI w przedsiębiorstwach.

Widać to także w decyzjach biznesu. W samym 2024 roku polskie przedsiębiorstwa zainwestowały w rozwiązania AI łącznie 1,8 mld zł. Osiem na dziesięć firm planuje natomiast zwiększenie budżetów na narzędzia sztucznej inteligencji w ciągu najbliższych dwóch lat.

Indeks wskazuje jednak także obszary, w których Polska ma jeszcze przestrzeń do poprawy. Dotyczy to m.in. środowisk testowych, integracji AI w programach nauczania, aktywności spin-outów uczelnianych oraz efektywności publicznego finansowania AI. Zdaniem autorów raportu krajowy potencjał jest bardzo duży, ale jego pełne wykorzystanie będzie wymagało silniejszego wsparcia publicznego i ekosystemowego.

W tym ujęciu Polska jawi się jako dojrzała platforma dla międzynarodowych partnerstw technologicznych, ale jednocześnie jako rynek, który wciąż może znacząco zwiększyć swoją pozycję dzięki lepszej koordynacji działań, inwestycjom w talenty i skuteczniejszej komercjalizacji badań.

Liderzy regionu wybrali różne strategie

CEE AI Index pokazuje, że żaden kraj Europy Środkowo-Wschodniej nie dominuje we wszystkich analizowanych obszarach. O gotowości do rozwoju AI decyduje przede wszystkim spójna strategia, a nie sama wielkość państwa.

Estonia, Litwa i Słowenia – mimo relatywnie niewielkiej liczby mieszkańców – wyprzedzają większe gospodarki regionu dzięki konsekwentnie budowanym ekosystemom sztucznej inteligencji. Każdy z liderów opiera swoją pozycję na innych przewagach. Estonia i Słowenia wyróżniają się dojrzałością instytucjonalną, potencjałem badawczym i zasobami STEM. Litwa skutecznie przyspiesza wdrożenia i efektywnie wykorzystuje otwarte dane.

Polska korzysta z efektu skali: największych mocy HPC, silnego zaplecza naukowego i największej liczby specjalistów AI w regionie. Czechy koncentrują się na komercjalizacji badań, Węgry wdrażają nową politykę AI, Rumunia wzmacnia otoczenie regulacyjne, a Łotwa, Słowacja, Bułgaria i Chorwacja budują przewagi w wybranych obszarach – od infrastruktury eksperymentalnej i ulg podatkowych po potencjał techniczny i systemy kształcenia.

– Europa Środkowo-Wschodnia przez lata budowała fundamenty niezbędne do rozwoju sztucznej inteligencji: odpowiednie ramy regulacyjne, zasoby talentów, a na części rynków również zaawansowaną infrastrukturę operacyjną. Dotychczas brakowało jednak narzędzia, które pozwalałoby w sposób obiektywny i porównywalny ocenić skalę tego potencjału. CEE AI Index wypełnia tę lukę i dostarcza danych, które powinny stanowić istotny punkt odniesienia dla firm, inwestorów i instytucji planujących strategie AI w Europie w najbliższych latach. – mówi Tomasz Snażyk, CEO AI Chamber.

– Region CEE dysponuje jednymi z najsilniejszych talentów AI w Europie, choć wciąż mierzy się z istotną luką inwestycyjną względem Europy Zachodniej. Liderzy indeksu – Estonia, Litwa i Słowenia – pokazują jednak, że o sukcesie coraz częściej decydują jakość instytucji i strategia rozwoju, a nie skala gospodarki. Indeks dostarcza dodatkowych argumentów przemawiających za większym napływem inwestycji do regionu. – zaznacza Mark Boris Andrijanič, były minister ds. transformacji cyfrowej Słowenii i były główny negocjator Rady UE ds. DMA i DSA.

Regulacje i instytucje coraz ważniejsze dla rozwoju AI

W obszarze regulacji i zarządzania Europa Środkowo-Wschodnia wypada powyżej globalnej średniej. Potwierdzają to wyniki Oxford Insights’ Government AI Readiness Index 2025, niezależnego rankingu obejmującego 195 krajów, stosowanego jako punkt odniesienia przez UNESCO i G20.

CEE AI Index pokazuje jednak, że sama strategia AI nie gwarantuje gotowości do jej realizacji. Liderami filaru Środowisko są Estonia z wynikiem 73 punktów, Polska z wynikiem 65 punktów i Litwa z wynikiem 64 punktów. Kraje te wyróżniają się dojrzałością instytucjonalną, rozwiniętą infrastrukturą cyfrową i spójną polityką AI.

Na drugim biegunie znajdują się Bułgaria i Chorwacja, co potwierdza, że słabości instytucjonalne nadal pozostają istotną barierą rozwoju. Wraz z wyrównywaniem dostępu do infrastruktury dzięki programom unijnym, o realnej przewadze konkurencyjnej coraz częściej decydują potencjał regulacyjny, dostęp do talentów oraz zdolność do przełożenia polityki na praktykę operacyjną.

AI Act może wzmocnić najlepszych

Wyniki indeksu sugerują, że unijny AI Act może stać się przewagą konkurencyjną dla państw, które dysponują dojrzałymi ramami regulacyjnymi i odpowiednim potencjałem instytucjonalnym.

Estonia, Polska i Czechy są lepiej przygotowane do przekształcenia gotowości regulacyjnej w zaufanie przedsiębiorstw oraz atrakcyjność inwestycyjną. Może to mieć szczególne znaczenie dla firm poszukujących stabilnych, bezpiecznych i zgodnych z przepisami środowisk do wdrażania rozwiązań AI.

Dla krajów, które wciąż budują podstawowe kompetencje regulacyjne, wyzwanie będzie podwójne. Z jednej strony muszą przyspieszać krajowy rozwój sztucznej inteligencji, z drugiej – dostosowywać się do coraz bardziej złożonych regulacji europejskich.