Choć od podpisania przełomowego rozporządzenia przez ministrów cyfryzacji oraz spraw wewnętrznych minęły zaledwie dwa tygodnie, w niektórych polskich miastach rewolucja już się rozpoczęła. Gdańsk i Gdynia nie czekają na sierpniowe wejście w życie ogólnokrajowych przepisów i już teraz przyjmują pierwsze wnioski o transkrypcję zagranicznych ślubów par jednopłciowych. Podczas gdy Sopot i reszta kraju przygotowują się do technicznego wdrożenia neutralnych płciowo formularzy, na Pomorzu tęczowe rodziny ruszają do urzędów, by po latach starań zaistnieć w polskim systemie administracyjnym.
Polskie USC otwierają się na pary jednopłciowe
to ważny krok w stronę równego traktowania wszystkich par
29%
raczej popieram – widzę więcej pozytywów niż negatywów
7%
mam poważne wątpliwości wobec tych rozwiązań
8%
uważam, że takie transkrypcje nie powinny być możliwe
56%
Ministerstwo Cyfryzacji opracowało projekt rozporządzenia, które dostosuje wzory dokumentów stanu cywilnego do aktualnego orzecznictwa sądów administracyjnych. Zmiany dotyczą m.in. transkrypcji zagranicznych aktów małżeństwa – w tym aktów par tej samej płci zawartych w innych krajach Unii Europejskiej.
Projekt, opublikowany 13 maja przez wicepremiera Krzysztofa Gawkowskiego, został podpisany przez ministrów cyfryzacji oraz spraw wewnętrznych i administracji 22 maja – nowe przepisy wejdą w życie po trzech miesiącach od ogłoszenia.
Rozporządzenie nie zmienia polskiego prawa małżeńskiego, lecz ma umożliwić techniczne wykonanie wyroków sądów: dostosowanie wzorów dokumentów i systemu rejestracji stanu cywilnego.
Impulsem do zmian był listopadowy wyrok TSUE, zgodnie z którym państwa UE mają obowiązek uznawania małżeństw jednopłciowych zawartych legalnie w innym kraju członkowskim w zakresie swobody przemieszczania się i prawa do życia rodzinnego. W ślad za tym orzeczeniem NSA nakazał polskiemu USC dokonanie transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa, a analogiczne rozstrzygnięcia wydały następnie Wojewódzkie Sądy Administracyjne.
Pierwsze wnioski już wpłynęły
Gdańsk i Gdynia nie czekają na sierpniową zmianę przepisów i oba urzędy już przyjmują wnioski o transkrypcję zagranicznych aktów małżeństwa par jednopłciowych. W Gdańsku, już w pierwszym tygodniu od ogłoszenia nowych możliwości, złożono trzy takie wnioski. Gdynia deklaruje taką samą gotowość i w niedawnym czasie do gdyńskiego USC wpłynęły dwa wnioski o transkrypcję. Są one obecnie procedowane.
Sopot jest ostrożniejszy i pełną gotowość zapowiada dopiero po wejściu rozporządzenia w życie w sierpniu. To zapewne dopiero początek: par, które zawarły związki małżeńskie za granicą i mogą teraz ubiegać się o ich transkrypcję, jest znacznie więcej.
– Transkrypcja zagranicznego dokumentu stanu cywilnego następuje wyłącznie w trybie indywidualnego postępowania wszczynanego na wniosek osoby uprawnionej, po przedłożeniu stosownych dokumentów oraz zbadaniu ustawowych przesłanek. Każdy wniosek jest więc rozpatrywany indywidualnie i adekwatnie do otrzymanego żądania, dokumentów oraz okoliczności konkretnej sprawy. Jesteśmy przygotowani do realizacji tego typu postępowań administracyjnych. Należy jednak podkreślić, że Wiceprezes Rady Ministrów, Minister Cyfryzacji Krzysztof Gawkowski oraz Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji Marcin Kierwiński podpisali rozporządzenie w sprawie wzorów dokumentów wydawanych z zakresu rejestracji stanu cywilnego, które dostosowuje wzory dokumentów wydawanych na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. 2026 poz. 393) – do stanu prawnego dotyczącego transkrypcji zagranicznych aktów stanu cywilnego, kształtującego się w wyniku najnowszego orzecznictwa sądów administracyjnych.
Rozporządzenie wejdzie w życie z upływem 3 miesięcy od daty publikacji i będzie stanowiło podstawę prawną dla dostosowania systemu teleinformatycznego, co umożliwi dokonywanie wpisów małżeństw par jednopłciowych. Dlatego rekomendujemy, aby wnioski o wpisy zagranicznych aktów małżeństwa osób tej samej płci były składane po wejściu w życie przywołanego rozporządzenia dostosowującego wzory dokumentów, tak aby wszystkie akty małżeństwa miały jednakową formę i treść – mówi Jędrzej Sieliwończyk, starszy inspektor w Referacie Prasowym Biura Prezydenta Gdańska.
Po wyroku NSA polskie urzędy mają obowiązek uznawać małżeństwa jednopłciowe zawarte w innych krajach UE i można się na to powołać już teraz, nawet bez pełnego wdrożenia krajowych regulacji. Wpis do polskiego rejestru stanu cywilnego to pierwszy realny krok w stronę pełnych praw małżeńskich. Im wcześniej wniosek trafi do urzędu, tym szybciej para doczeka się odpowiedzi.
Jak złożyć wniosek o transkrypcję? Wystarczy dowód i tłumacz przysięgły
Procedura nie jest skomplikowana. Wniosek o transkrypcję zagranicznego aktu małżeństwa można złożyć w dowolnym USC w Polsce – bez względu na miejsce zamieszkania, a także w polskim konsulacie za granicą lub elektronicznie przez ePUAP. Do wniosku wystarczy dołączyć oryginał lub uwierzytelniony odpis zagranicznego aktu, jego przysięgłe tłumaczenie na polski oraz dokument tożsamości. Urząd ma miesiąc na rozpatrzenie sprawy, w wyjątkowych przypadkach – dwa.
Od sierpnia procedura będzie w pełni ujednolicona w całym kraju, a polskie odpisy aktów małżeństwa zyskają neutralne płciowo rubryki. – Od sierpnia 2026 r. wejdzie w życie nowe rozporządzenie MSWiA i Ministerstwa Cyfryzacji. Ujednolica ono procedury i pozwala wszystkim Urzędom Stanu Cywilnego (USC) w Polsce na dokonywanie transkrypcji (przeniesienia) zagranicznych aktów małżeństwa par jednopłciowych na specjalnych, neutralnych płciowo wzorach. Procedury regulowane są zapisami przepisów krajowych, tj.: ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego. To główna ustawa regulująca rejestrację stanu cywilnego w Polsce. Artykuł 104 tej ustawy określa ogólne zasady transkrypcji, czyli obligatoryjnego lub fakultatywnego przeniesienia treści zagranicznego dokumentu stanu cywilnego do polskiego rejestru. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Ministra Cyfryzacji w sprawie wzorów aktów stanu cywilnego – to kluczowy akt wykonawczy z maja 2026 r., który wprowadził nowe, neutralne płciowo wzory odpisów aktów małżeństwa – mówi Izabela Heidrich, Dyrektor Biura Prezydenta Miasta Sopot, Rzecznik Prasowy.
W dowolnym Urzędzie Stanu Cywilnego w Polsce (nie obowiązuje rejonizacja według miejsca zamieszkania).Za granicą: w urzędzie konsularnym RP.Osobiście, listownie lub elektronicznie (przez platformę ePUAP).
Wniosek o transkrypcję (dostępny w urzędzie lub do pobrania na stronach rządowych).Oryginał zagranicznego aktu małżeństwa lub jego uwierzytelniony odpis.Urzędowe tłumaczenie zagranicznego aktu małżeństwa na język polski – musi być ono sporządzone przez tłumacza przysięgłego lub polskiego konsula.Dokumenty tożsamości do wglądu (dowód osobisty lub paszport).
Co zmienia rozporządzenie w praktyce?
Rozporządzenie nie rewolucjonizuje polskiego prawa rodzinnego – małżeństwa jednopłciowe nadal nie są w Polsce zawierane ani prawnie uznawane w pełnym zakresie. Zmienia jednak coś istotnego: pary, które wzięły legalny ślub w innym kraju UE, będą mogły przenieść ten akt do polskiego rejestru stanu cywilnego. To oznacza, że ich związek zacznie istnieć w polskim systemie administracyjnym – z nazwiskiem, adresem, statusem. Pierwsze praktyczne skutki już widać: ZUS zadeklarował, że będzie traktował transkrybowane małżeństwa na równi z innymi. To może mieć znaczenie przy dziedziczeniu, rencie rodzinnej czy prawach do wspólnego majątku.
– Formularz bez wymuszania ról płciowych: Polskie odpisy aktu małżeństwa wydawane na skutek transkrypcji nie będą już posiadały rubryk „mąż” i „żona”. Zastąpiono je neutralnymi sformułowaniami oznaczającymi osobę i jej płeć (do wyboru w dowolnej konfiguracji). Brak konieczności zmiany płci metrykalnej: To pierwsze regulacje w polskiej administracji, które umożliwiają wpisanie zagranicznego aktu bez zmuszania wnioskodawców do rejestracji danych niezgodnych z ich płcią w dokumentach. Adnotacja o trybie: Na odpisie polskiego aktu znajdzie się jasna informacja, że małżeństwo zostało zawarte poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Czas oczekiwania: standardowy czas na wydanie polskiego odpisu aktu wynosi miesiąc. W sprawach szczególnie skomplikowanych okres ten może wydłużyć się do dwóch miesięcy. Dokładne wzory wniosków oraz szczegółowe informacje dla osób powracających do kraju można znaleźć na dedykowanej stronie Portalu Gov.pl – mówi Izabela Heidrich, Dyrektor Biura Prezydenta Miasta Sopot, Rzecznik Prasowy.
Wciąż jednak wiele kwestii pozostaje nierozstrzygniętych. Premier zapowiedział co prawda dalsze regulacje, ale ich kształt i termin są na razie nieznane. Transkrypcja to na dziś przede wszystkim uznanie faktu, że dana para jest małżeństwem, bo legalnie zawarła związek za granicą. Nie daje automatycznie pełni praw przysługujących małżeństwom zawartym w Polsce. Projekt przypomina o niedawnej, gorącej debacie nad ustawą o związkach partnerskich i pokazuje, że tam, gdzie wielka polityka utknęła w miejscu, rząd szuka drogi okrężnej – wprowadzając zmiany małymi, administracyjnymi krokami.
Dla wielu par to jednak pierwszy od lat sygnał, że polskie państwo zaczyna je dostrzegać.