Wrocław rozpoczyna kolejny etap prac nad uchwałą krajobrazową. W czwartek Rada Miejska ma zdecydować o formalnym wznowieniu procedury, która w przyszłości doprowadzi do przyjęcia nowych regulacji dotyczących wyglądu przestrzeni publicznej. Miasto zakłada, że przygotowanie dokumentu zajmie co najmniej dwa lata, ponieważ przepisy muszą uwzględniać zarówno kwestie prawne, jak i specyfikę dużej metropolii.
W tym artykule przeczytasz:
Co zatrzymało poprzedni projekt uchwały krajobrazowej we Wrocławiu.Jakie doświadczenia wykorzysta Wrocław podczas nowych prac.Jaką rolę odegrają konserwator zabytków i konsultacje społeczne.
Fot. Urząd Miejski Wrocławia.
Uchwała krajobrazowa ma przede wszystkim określić zasady sytuowania reklam. Jednocześnie obejmie zagadnienia związane z małą architekturą oraz ogrodzeniami. Dzięki temu samorząd chce wyznaczyć jasne reguły dotyczące tego, co i w jakiej formie może pojawiać się w przestrzeni miejskiej.
Co zatrzymało poprzedni projekt uchwały?
Choć wcześniejszy projekt był gotowy już w 2021 roku, miasto ostatecznie zrezygnowało z dalszego procedowania dokumentu. Powodem okazały się rosnące wątpliwości prawne dotyczące samej ustawy, na której opierały się uchwały krajobrazowe w całej Polsce.
Eksperci od lat wskazywali, że obowiązujące przepisy nie regulują w sposób jednoznaczny kwestii odszkodowań za usuwanie legalnie postawionych reklam. Z czasem problem ten coraz częściej pojawiał się w orzeczeniach sądów. Przełom nastąpił w grudniu 2023 roku, kiedy Trybunał Konstytucyjny potwierdził niezgodność części rozwiązań z Konstytucją. W efekcie wiele samorządów zaczęło korygować obowiązujące regulacje, natomiast Wrocław uznał, że wcześniejszy projekt wymaga całkowitego zastąpienia nowym dokumentem.
Ustawa nie jest poprawiona i nadal nie do końca odpowiada na potrzeby samorządów. Niemniej, powinniśmy zmierzyć się z tym wyzwaniem i wprowadzić uchwałę krajobrazową. Niech wszyscy mają jasność, co i w jakim miejscu mogą realizować, w poszanowaniu estetyki i ładu przestrzennego. Działajmy w oparciu o możliwości, które mimo wszystko są. Szczególnie w lokalizacjach, gdzie reklamy mogą się pojawić w przyszłości i wobec reklam ustawianych nielegalnie. Krajobraz to dobro publiczne. Oczekiwania, by tę sprawę uporządkować, są uzasadnione – mówi wiceprezydent Wrocławia Grzegorz Roman.
Jakie doświadczenia wykorzysta miasto podczas nowych prac?
Przygotowania do stworzenia nowych przepisów trwają już od roku. W tym czasie działała specjalna podkomisja Rady Miejskiej, która analizowała rozwiązania stosowane w innych miastach oraz śledziła najważniejsze rozstrzygnięcia sądowe dotyczące uchwał krajobrazowych.
Radni podkreślają, że Wrocław nie rozpoczyna prac od początku. Przeciwnie, miasto zgromadziło doświadczenia wielu samorządów i zamierza wykorzystać je podczas opracowywania własnych regulacji.
– Ustawa jest dziurawa, ale nie chcemy i nie będziemy czekać na jej poprawianie. Nie startujemy drugi raz z tego samego punktu. Jesteśmy bogatsi o rozległą wiedzę. Analizowaliśmy rozstrzygnięcia prawne, jakie zapadły w kwestii uchwał krajobrazowych w innych miastach – w tym wyroki sądów. Kontaktowaliśmy się z innymi samorządami. Jesteśmy gotowi do przygotowania przepisów, które będą ambitne, a jednocześnie przejrzyste i skuteczne. Praca nie skończy się na uchwaleniu prawa. Musimy także stworzyć we Wrocławiu zespół, który skutecznie wyegzekwuje stosowanie się do przyszłej uchwały krajobrazowej. Miasto to nie tablica reklamowa, tylko przestrzeń do życia dla mieszkańców. Zieleń i dobra architektura, a nie plakaty i billboardy – mówi radna miejska Anna Kołodziej z klubu radnych Lewicy, przewodnicząca podkomisji Rady Miejskiej, powołanej do prac nad założeniami uchwały.
Także przedstawiciele Koalicji Obywatelskiej wskazują, że uporządkowanie przestrzeni miejskiej bezpośrednio wpływa na komfort życia mieszkańców.
Ład przestrzenny to element jakości życia w mieście. Tak jak jakość komunikacji czy bezpieczeństwo. Kupując mieszkanie, myślimy też o tym, żeby było przyjaźnie. Chcemy skończyć z nadmierną liczbą wielkich billboardów, ale też zadbać o jakość tzw. małej architektury. Zrobimy to jeszcze w tej kadencji samorządu – zapowiada radny Igor Wójcik z klubu radnych KO, pierwszy zastępca przewodniczącej w ramach podkomisji.
W jaki sposób powstanie nowa uchwała?
Wrocław zamierza przygotować dokument we współpracy z wyspecjalizowaną firmą wyłonioną w przetargu. Takie rozwiązanie ma przyspieszyć proces oraz zapewnić dostęp do specjalistycznych analiz dotyczących rynku reklamowego i zagospodarowania przestrzeni.
Jednocześnie miasto zachowa pełną kontrolę nad kierunkiem prac oraz nad ostatecznym kształtem dokumentu. Samorząd planuje również stworzyć mechanizmy, które pozwolą skutecznie egzekwować przyszłe przepisy po ich wejściu w życie.
Jaką rolę odegrają konserwator zabytków i konsultacje społeczne?
Istotnym partnerem podczas prac będzie Dolnośląski Wojewódzki Konserwator Zabytków. Wrocław posiada około 10 tysięcy zabytkowych obiektów, a ponadto na jego terenie znajduje się blisko 70 historycznych układów urbanistycznych objętych ochroną konserwatorską. Z tego powodu nowe regulacje muszą uwzględniać bardzo zróżnicowany charakter poszczególnych części miasta.
Urzędnicy przypominają również o doświadczeniach związanych z funkcjonowaniem Parku Kulturowego „Stare Miasto”, który od ponad dekady porządkuje przestrzeń w centrum Wrocławia.
– Mamy dobre doświadczenia i wypracowane praktyki w ramach uchwały o Parku Kulturowym „Stare Miasto”. Przypomnę, że została ona wprowadzona w 2014 roku. Można w uproszczeniu powiedzieć, że to „mała uchwała krajobrazowa”, obejmująca najstarszą, najcenniejszą historycznie część Wrocławia. Była ona wysoko oceniana między innymi przez NIK i przedstawiana jako wzór dla innych. Chcę też dodać, że uchwała krajobrazowa nie będzie jednolita dla całego miasta. Inne potrzeby ma ścisłe centrum, inne osiedla mieszkaniowe, a jeszcze inne – tereny, gdzie dominuje aktywność gospodarcza – zaznacza Małgorzata Jordan, wicedyrektor Wydziału Architektury i Zabytków i jednocześnie plastyk miejski.
Przed przyjęciem dokumentu mieszkańcy będą mogli uczestniczyć w konsultacjach społecznych. Jeżeli radni wyrażą zgodę na rozpoczęcie procedury, miasto ogłosi przetarg na wybór wykonawcy, a następnie przedstawi szczegółowy harmonogram prac. W efekcie Wrocław rozpocznie przygotowania do jednego z najważniejszych dokumentów dotyczących jakości i estetyki przestrzeni publicznej w najbliższych latach.