„Cute babies” wyrastają. Neuroatypowość zostaje
W szczerej rozmowie w podcaście „Bliżej. Czule o rodzicielstwie” na kanale mamadu Monika Richardson poruszyła temat wychowywania i dalszego życia z dwójką, jak to określiła, „nietypowych” dzieci.
— Gdy dzieciaczki są malutkie, neuroatypowość w sumie jest słodka. To taki bobas, który śmieszny patrzy albo takie wielkie oczy robi. A potem te dzieciaki przestają być „cute babies” — są pryszczate, bezczelne, pyskują, ale neuroatypowość zostaje — zaznaczyła. I uzupełniła, że niektóre z nich po wyjściu z domu rodzinnego zostają same z problemem. – To trudny etap od przejścia do „niu, niu, niu, niu do „dobra, stary, od teraz radzisz sobie sam” – zauważyła.
Wile się jednak zmienia – Richardson wskazała, że w Polsce przybywa organizacji uczących, jak zachowywać się wobec nieuroatypowego pracowników, jak ich rekrutować i wspierać. Jednym z edukatorów i samorzeczników jest jej syn, Tomasz, współpracujący z Fundacją AS Power. On sam otrzymał diagnozę wcześnie, w Wielkiej Brytanii, gdzie rodzina (Monika, dzieci i jej ówczesny mąż, Jamie Malcolm) mieszkała przez sześć lat.
„Wydawało mi się, że to minie”Diagnoza czteroipółlatka – zespół Aspergera, była dla Moniki szokiem. Początkowo, bo potem przyszła ulga — bo podobnie jak wielu innych rodziców zastanawiała się, czy może „źle wychowała dziecko”,
— Wiedziałam, że był lekko niedotleniony przy porodzie, więc miał takie „wysztywnienia”. Wydawało mi się, że to jest w związku z tym i że to minie. Nie byłam zbyt świadoma — przyznała dziennikarka.
Dalszy ciąg artykułu pod materiałem wideo Dodała, że była bardzo wdzięczna za bezpośredni i bardzo szczegółowy sposób, w jaki przekazano jej tę diagnozę. Od pierwszej wychowawczyni chłopca, która zwróciła uwagę na problem i zleciła badania u psychologa, dowiedziała się m.in. że syn nie czyta mimiki twarzy, może w przyszłości nie rozumieć ironii, mieć problemy komunikacyjne, zwłaszcza w środowisku rówieśniczym, ponieważ nie będzie rozumiał wszystkich sygnałów — i że lepiej mu będzie z koleżankami. Dlaczego? Bo dziewczęta są z reguły bardziej empatyczne, będą się nim opiekowały i próbowały kompensować jego braki, a chłopcy mogą go wytykać palcami, wyśmiewać, a nawet atakować fizycznie.
— I stało się dokładnie tak, jak ona powiedziała — uzupełniła Richardson. Doprecyzowała, że jej syn okazał się „specyficznym” aspergerowcem — bardzo komunikatywnym. — On po prostu był, jest i do końca życia będzie niezwykle komunikatywny. To nie jest ten typ, który schowa się pod kocem i „zostawcie mnie”. On ma nadwrażliwość słuchową, nadwrażliwość dotykową(…) ale bardzo chętnie nawiązuje kontakty, szuka przyjaciół, bardzo mu na tym zależy.
„Doznał epifanii edukacyjnej”
„Wysztywnienia”, jakie obserwowała u chłopca w dzieciństwie, okazały się manieryzmami ruchowymi, dzięki którym regulował emocje. Męczyły go, ale i z tym poradzili sobie z czasem, bo oprócz diagnozy rodzica otrzymali też szereg konkretnych rad, jak reagować w konkretnych sytuacjach — i podziałało.
Diagnoza z angielskiej szkoły nie została przyjęta w Polsce po przeprowadzce. Jak liczy mama, diagnozowanie Tomasza w kraju trwało sześć lat.
— Był taki profesor, nie wiem, czy jeszcze przyjmuje, najwybitniejszy specjalista od aspergera w Polsce, psychiatra, który zobaczył go i powiedział: „to nie jest asperger, to jest dziwadło”.
Już po oficjalnej diagnozie i potwierdzeniu zespołu Aspergera („to mi uratowało życie” — przyznała) u innej lekarki, Tomek zmienił szkołę — rodzice zabrali go z prywatnej placówki, gdzie miał osobistego asystenta, ale mimo to nie radzono sobie z nim, do szkoły publicznej z oddziałami integracyjnymi.
— I tam doznał epifanii edukacyjnej. Okazało się, nie nie musi mieć samych miernych, może lubić szkołę i się sprawdzać — wspomniała mama.
„Jej diagnoza to dosłownie ostatnie lata”
Rozmówczyni serwisu mamadu ujawniła, że pozostaje w przyjaźni z ojcem dzieci i ufa, że ich rozwód wpłynął na Tomasza i Zofię w mniejszym stopniu niż dzieje się to w rodzinach, gdzie nagle znika zawsze obecny ojciec. Jamie, jako zawodowy pilot, zawsze był bowiem w rozjazdach, rodzina dzieliła też życie między Polskę a Wielką Brytanię.
Monika opowiedziała, że nigdy nie planowała za to dzieci z kolejnym mężem, Zbigniewem Zamachowskim. Niezwykle szczerze wyznała, że w jej odczuciu nie nadawał się na ojca, mimo że doczekał się czworga dzieci z małżeństwa z Aleksandrą Justą.
Kontakt aktora z jej córką i synem nie należał do najłatwiejszych, jednak to z Tomaszem udało mu się porozumieć szybciej. Jak wyznała, „córka miała problem z jej ekspartnerem i on z nią też”. Kiedyś nawet była świadkiem kłótni obojga, którą przerwała, nękana myślą, że sama tu zawiniła, wprowadzając tego człowieka do życia swoich dzieci.
W przeszłości pojawiła się jeszcze inna trudność, jak obdzielić miłością i zaangażowaniem wszystkich po równo, co zresztą Zosia wytknęła mamie po latach — jako nastoletnia dziewczynka miała wrażenie, że w domu wszystko kręci się wokół jej brata, a zapracowana matka nie ma dla niej czasu. Zosia stała się wręcz poszkodowana przez to, że była bezproblemowa, spokojna, zajęta swoimi sprawami.
— Była idealna, perfekcyjna. I „za karę” nie dostała wystarczająco dużo czasu — powiedziała dziennikarka. Zaznaczyła, że córce nigdy nie brakowało rodzicielskiej miłości, ale zdarzały się momenty, kiedy to była „miłość teoretyczna”, bo rodziców absorbowała praca i jej siłą rzeczy bardziej wymagający brat.
Richardson wspomniała, że Zosia w okresie licealnym przeszła epizod depresyjny i rozpoczęła leczenie, które nie przyniosło oczekiwanych rezultatów. Wiele wyjaśniła dopiero diagnoza ADHD, która pojawiła się dopiero niedawno.
— Zosia miała po prostu epizod depresyjny. Była wtedy późną nastolatką, to było już w liceum. Zaczęła się nawet leczyć na depresję, ale to niewiele dało. Jej diagnoza ADHD to są dosłownie ostatnie lata. Czyli otrzymała ją, jak już była absolutnie dorosłą kobietą. I uświadomiła sobie, że ma też zaburzenia obsesyjno-kompulsywne (…) zaczęła brać leki i śmiem twierdzić, że jest lepiej. Minęły te sytuacje depresyjne, także była to zła diagnoza” — podsumowała dziennikarka.