W piątkowy wieczór, 10 lipca, w WL4 – Mleczny Piotr odbył się wernisaż wystawy „Nowe Męskości w sztuce polskiej XXI wieku”. Ekspozycja prezentuje prace artystów i artystek podejmujących refleksję nad zmieniającym się rozumieniem męskości oraz współczesnych ról społecznych przypisywanych mężczyznom.
Aktualne wystawy w Trójmieście IMPREZY I WYDARZENIA
to bardzo ważny i potrzebny kierunek
38%
raczej ciekawy, ale nie kluczowy
20%
raczej niepotrzebny temat
14%
zdecydowanie nie popieram takich inicjatyw
28%
Otwarcie wystawy zgromadziło liczne grono miłośników sztuki, przedstawicieli środowiska artystycznego oraz mieszkańców Gdańska zainteresowanych tematyką społeczną.
Kuratorki projektu podkreślały, że pomysł ekspozycji zrodził się z potrzeby zwrócenia uwagi na temat, który – ich zdaniem – w ostatnich latach był rzadziej podejmowany w przestrzeni wystawienniczej.
– Pomyślałam, że warto byłoby powiedzieć również o mężczyznach. O nowym sposobie patrzenia na mężczyznę na początku XXI wieku – mówiła podczas otwarcia Adriana Majdzińska, dziękując współkuratorkom oraz Miastu Gdańsk za wsparcie projektu w ramach grantu.
Kuratorka Mariola Balińska zwróciła uwagę, że punktem wyjścia dla wystawy stały się przemiany społeczne zapoczątkowane przez ruch feministyczny, które z czasem wpłynęły także na sposób postrzegania mężczyzn.
– Powolnemu kruszeniu ulega konstrukcja patriarchatu i pozycja silnego mężczyzny. Te przemiany społeczne, kulturowe i polityczne zawsze rezonują ze sztuką – podkreślała.
Katalog.trojmiasto.pl –
galerie sztuki
Męskość jako temat sztuki XXI wieku
Na wystawie zaprezentowano prace osiemnastu twórców reprezentujących różne media artystyczne – od fotografii i malarstwa, przez wideo, po instalację i performans. Wśród nich są: Grzegorz Bibro, Jan Brykczyński, Oskar Dawicki, Zbigniew Gorlak, Filip Ignatowicz, Filip Kalkowski, Mac Lewandowski, Michał Nowakowski, Zuzanna Odalanowska, Grzegorz Pieniak, Agnieszka Rayss, Kordian Rönnberg, Filip Rzodkiewicz, Łukasz Surowiec, Maciej Szupica, Tadeusz Witkowski, Michał Zieliński oraz Oska Żuk.
Ich prace łączy próba pokazania męskości z wielu perspektyw: przez pryzmat emocjonalności, relacji, doświadczeń związanych z ojcostwem, ale także samotności, wykluczenia czy presji społecznych oczekiwań. Kuratorki podkreślają, że ekspozycja nie próbuje stworzyć jednej definicji męskości, lecz pokazuje jej różnorodne oblicza.
Ekspozycja koncentruje się na przemianach kulturowych, które w ostatnich dekadach wpłynęły na sposób postrzegania męskości. Prezentowane prace pokazują, że współczesny model mężczyzny nie jest już definiowany wyłącznie przez siłę, dominację czy emocjonalną powściągliwość. W centrum zainteresowania znalazły się natomiast wrażliwość, relacyjność, ojcostwo, doświadczenie kryzysów psychicznych oraz poszukiwanie własnej tożsamości.
Wiele realizacji odnosi się również do wpływu kultury masowej i internetu na kształtowanie współczesnych wzorców męskości. Artyści analizują presję związaną z wyglądem, obecnością w mediach społecznościowych i kreowaniem cyfrowego wizerunku. Pojawiają się także odniesienia do doświadczeń społeczności queer oraz perspektywy intersekcjonalnej, uwzględniającej m.in. pochodzenie, orientację seksualną czy niepełnosprawność.
To właśnie różnorodność tematów i środków wyrazu jest siłą wystawy. Poszczególne prace nie próbują odpowiedzieć na pytanie, czym jest współczesna męskość, lecz pokazują, jak wiele może przybierać znaczeń.
Od górnika po Michaela Jacksona – różne oblicza współczesnej męskości
Jednym z najbardziej wyrazistych przykładów są cykl „Czarne Diamenty” i fotografie z serii „Wielkie wymieranie” Łukasza Surowca. Artysta odwołuje się do etosu pracy górnika – przez dekady utożsamianego z siłą, wytrzymałością i poświęceniem – zestawiając go z przemianami gospodarczymi i społecznymi. Zamykanie kopalń staje się tu symbolem nie tylko transformacji przemysłu, ale także zaniku tradycyjnego modelu męskości budowanego wokół ciężkiej pracy fizycznej.
Grzegorz Bibro proponuje z kolei dwie odmienne perspektywy. Szklane „Figury Pękate” balansują między monumentalnością a kruchością, podważając stereotypowy obraz mężczyzny opartego wyłącznie na sile i dominacji. Fotograficzny cykl „Udomowienie” przenosi uwagę do przestrzeni prywatnej, pokazując dom jako miejsce bezpieczeństwa i schronienia, a nie zaprzeczenie męskości.
Katalog.trojmiasto.pl –
malarstwo artystyczne
W pamięć zapada także obraz „Adam” Filipa Kalkowskiego, ukończony niemal w ostatniej chwili przed otwarciem wystawy. Autor nie proponuje definicji „nowej męskości”, lecz pokazuje ją jako proces nieustannego negocjowania własnej tożsamości i odzyskiwania prawa do pełniejszego przeżywania człowieczeństwa.
Inny punkt widzenia proponuje Maciej Szupica. W pracy „Michael / Who’s Bad” wykorzystuje ikonografię Michaela Jacksona, by pokazać, jak popkultura kreuje wzorce męskości. Z kolei „Permanent Beauty No. 4” odnosi się do współczesnej kultury wyglądu i presji, jaką również mężczyźni odczuwają wobec własnego ciała.
Na wystawie znalazły się także fotografie Jana Brykczyńskiego z cyklu „Bojko”, ukazujące męskość zakorzenioną we wspólnocie, tradycji i relacji z naturą, oraz obrazy Grzegorza Pieniaka, w których męskie ciało staje się przestrzenią napięcia między siłą a wrażliwością, a nie symbolem dominacji.
Performans na zakończenie otwarcia
Po oficjalnych przemówieniach publiczność obejrzała performans Maca Lewandowskiego w kostiumie zaprojektowanym przez Michała Zielińskiego. Był on symbolicznym dopełnieniem idei wystawy, pokazując, że ciało, gest i działanie performatywne mogą być równie ważnym narzędziem opowiadania o współczesnej męskości jak fotografia, malarstwo czy instalacja.
Wystawa potrwa do połowy września
Wystawę „Nowe Męskości w sztuce polskiej XXI wieku” można oglądać od 11 lipca do 13 września 2026 roku w Przestrzeni Sztuki WL4 – Mleczny Piotr w Gdańsku.
Kuratorkami projektu są Mariola Balińska, Maria Dembek i Adriana Majdzińska. Organizatorzy zapowiadają także panel dyskusyjny z udziałem krytyków sztuki, kuratorów i artystów, który będzie rozwinięciem tematów poruszanych na wystawie.