W Polsce rośnie skala marnowania energii z odnawialnych źródeł. W 2025 r. ograniczono już około 1,4 TWh produkcji z OZE, głównie z powodu niewystarczającej elastyczności systemu. Według nowego raportu rozwiązaniem mogą być technologie Power-to-Heat i magazyny ciepła, które pozwolą wykorzystać nadwyżki energii zamiast je tracić.
W 2025 r. w Polsce ograniczono już około 1,4 TWh energii z OZE – niemal dwa razy więcej niż rok wcześniej.
97,8 proc. redukcji produkcji wynikało z braku elastyczności systemu, a nie z ograniczeń sieciowych.
Raport PSEW, RE-Source Poland Hub i Horizons Power to Heat wskazuje, że technologie Power-to-Heat i magazyny ciepła mogą ograniczyć straty i koszty.
W 2025 r. w Polsce ograniczono już około 1,4 TWh energii z OZE – niemal dwukrotnie więcej niż rok wcześniej. Jednocześnie liczba godzin z ujemnymi cenami energii wzrosła do 315, a 97,8 proc. przypadków redukcji produkcji wynikało z braku elastyczności systemu, a nie z ograniczeń sieciowych.
Według raportu przygotowanego przez Polskie Stowarzyszenie Energetyki Wiatrowej, RE-Source Poland Hub i Horizons Power to Heat rozwiązaniem może być wykorzystanie ciepłownictwa systemowego jako odbiorcy nadwyżek energii poprzez technologie Power-to-Heat (odzysk energii z ciepła odpadowego, geotermii lub instalacji solarnych – red.) oraz magazyny ciepła.
Polskie ciepłownictwo systemowe należy do największych w Europie. W 2024 r. wyprodukowało około 102 TWh ciepła, co odpowiada blisko 60 proc. krajowej produkcji energii elektrycznej. Autorzy raportu wskazują, że kotły elektrodowe, wielkoskalowe pompy ciepła i magazyny ciepła mogą zagospodarować nadwyżki energii z OZE, ograniczyć skalę redukcji produkcji oraz zmniejszyć zużycie paliw kopalnych.
Raport dotyczący wykorzystania nadwyżek energii z OZE w ciepłownictwie poprzez technologie Power-to-Heat i magazyny ciepła jest ważnym elementem transformacji energetycznej. Wpisuje się w strategię rozwoju ciepłownictwa oraz założenia UDR92, który został niedawno przyjęty. Jestem przekonany, że rozwiązania przedstawione w tym raporcie będą ważną częścią przyszłości polskiego systemu energetycznego i polskiego ciepłownictwa
– zaznacza Konrad Wojnarowski, podsekretarz stanu w Ministerstwie Energii.
Magazyny ciepła mają zwiększać wykorzystanie OZE
Kluczową rolę mają odegrać magazyny ciepła, które pozwalają gromadzić energię w okresach wysokiej produkcji z OZE i wykorzystywać ją wtedy, gdy zapotrzebowanie na ciepło jest największe. Według raportu techniczny potencjał zagospodarowania nadwyżek energii z OZE wynosi około 42 TWh rocznie z magazynami ciepła, a bez nich spada do około 6 TWh. Do 2035 r. realny potencjał wdrożeń szacowany jest na około 3,9 TWh przy wykorzystaniu około 2,5 GW kotłów elektrodowych.
– Power-to-Heat nie jest alternatywą dla rozwoju odnawialnych źródeł energii, ale technologią, która pozwala lepiej wykorzystać ich potencjał. Połączenie kotłów elektrodowych, wielkoskalowych pomp ciepła i magazynów ciepła umożliwia zagospodarowanie nadwyżek energii z OZE, ograniczenie kosztów bilansowania systemu oraz stopniową dekarbonizację ciepłownictwa. To rozwiązanie, które przynosi korzyści zarówno systemowi elektroenergetycznemu, jak i odbiorcom ciepła – mówi Filip Jankun, prezes Horizons Power to Heat i współautor raportu.
Mechanizm „zielonych godzin” pomoże usunąć bariery
Autorzy zwracają uwagę, że największą barierą rozwoju technologii Power-to-Heat są obecne regulacje. Nawet gdy energia elektryczna kosztuje 0 zł/MWh, całkowity koszt jej wykorzystania przez kocioł elektrodowy przekracza 330 zł/MWh z powodu opłaty mocowej i innych opłat regulowanych. Dlatego rekomendują wprowadzenie mechanizmu „zielonych godzin” (IDC), który czasowo zwalniałby odbiorców wykorzystujących nadwyżki energii z OZE z opłaty mocowej oraz części opłat dystrybucyjnych.
Raport nie odpowiada na pytanie, czy rozwijać OZE – to jest oczywiste. Pokazuje natomiast, jak sprawić, aby energia z nowych źródeł była wykorzystywana efektywniej i przynosiła większe korzyści całej gospodarce. Integracja elektroenergetyki z ciepłownictwem może stać się jednym z najważniejszych etapów transformacji energetycznej w Polsce
– podkreśla Szymon Kowalski, wiceprezes Fundacji RE-Source Poland Hub i współautor raportu.
Według autorów transformacja polskiego ciepłownictwa będzie jednym z największych projektów infrastrukturalnych w kraju. Do 2050 r. nakłady inwestycyjne mają wynieść od 299 do 466 mld zł. Inwestycje mają nie tylko przyspieszyć dekarbonizację sektora, ale także zwiększyć wykorzystanie energii z OZE i wzmocnić bezpieczeństwo energetyczne Polski.
Materiał chroniony prawem autorskim – zasady przedruków określa regulamin.