Wiele kobiet wciąż płaci prywatnie za cytologię lub test HPV HR, choć badania w ramach programu profilaktyki raka szyjki macicy są dostępne bezpłatnie na NFZ. Problemem pozostaje niewiedza – pacjentki często nie są świadome, jakie badania im przysługują.
to bardzo dobre rozwiązanie i warto z niego korzystać
46%
pomysł jest dobry, ale program jest za słabo nagłaśniany
28%
mam mieszane odczucia co do organizacji i dostępności programu
10%
wolę wykonywać tego typu badania wyłącznie w sektorze prywatnym
16%
Od lat opisujemy zagadnienie niskiej zgłaszalności na badania profilaktyczne, które, wykrywając zmiany nowotworowe na wczesnym etapie, ratują życie pacjentek. Szacuje się, że z programu wykrywania raka szyjki macicy skorzystało 19 proc. kobiet na Pomorzu – uprawnionych jest 731 tys. mieszkanek regionu. NFZ wskazuje, że liczby nie są satysfakcjonujące, jednak obserwowany jest pewien trend wzrostowy.
Z jednej strony program gwarantuje darmowe badania, z drugiej wiele kobiet cały czas decyduje się na prywatne świadczenia.
– 19 proc. to nie jest realne odzwierciedlenie świadomości zdrowotnej Pomorzanek. Ponad 30 proc. wykonało badania poza programem profilaktyki raka szyjki macicy, korzystając ze świadczeń finansowanych przez NFZ, np. w ramach ambulatoryjnej opieki specjalistycznej. Tysiące kobiet badają się też regularnie poza systemem, w gabinetach prywatnych. Każdy wykonany profilaktycznie test cieszy, jednak jako płatnik publiczny dążymy do tego, aby żadna z kobiet nie musiała płacić z własnej kieszeni za standard medyczny najwyższej klasy – informuje Monika Kierat, rzecznik Pomorskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Gdańsku.
W całej Polsce zgłaszalność do programu jest nieco niższa i wynosi 15 proc.
Więcej w serwisie Ogłoszenia
(262)
„Byłam zdziwiona, bo nigdy wcześniej nie słyszałam”
Dlaczego jednak większość pacjentek nie korzysta z programu lub wybiera badania w sektorze prywatnym? Czasami z niewiedzy. Ze swoimi przemyśleniami zgłosiła się do nas czytelniczka.
– Gdy podczas ostatniej wizyty u ginekologa poprosiłam o wykonanie zwykłej cytologii, usłyszałam, że „teraz się już od tego odchodzi”. Lekarz poinformował mnie za to o darmowym programie NFZ dotyczącym profilaktyki raka szyjki macicy. W jego ramach wykonywany jest test na HPV, a jeśli wyjdzie coś niepokojącego, ta sama próbka kierowana jest na płynną cytologię – mówi Ewelina i dodaje: – Byłam zdziwiona, bo nigdy wcześniej nie słyszałam o takiej możliwości. Nie przypominam sobie też, by ten program był gdzieś nagłaśniany, a działa ponoć od roku. W dodatku bardzo sprawnie. Na badanie w Gdańsku w ramach programu umówiłam się z dnia na dzień przez IKP. Wybór przychodni i terminów był bardzo duży – nawet na ten sam dzień, w którym się rejestrowałam, i bez skierowania.
Nie jest to przypadek odosobniony.
– Badanie wykonała położna, która przyznała, że program nie jest zbytnio nagłośniony, a powinien być, bo NFZ przeznaczył na niego dużo pieniędzy. Co więcej, poinformowała mnie, że takie samo badanie wykonywane prywatnie kosztuje 500 zł. I to prawda – moja znajoma, która nie wiedziała o tym programie, w ubiegłym tygodniu właśnie tyle za nie zapłaciła – dodaje.
Aktualne kolejki na SOR. Sprawdź ile się czeka w Trójmieście
Kopernik 7 oczekujących
Gdynia 4 oczekujących
WIĘCEJ
Od sierpnia tylko test HPV HR
Warto wyjaśnić, że obecnie jesteśmy w trakcie zmian programu profilaktyki raka szyjki macicy. Do tej pory obowiązywał schemat tradycyjny, przewidujący wykonanie klasycznej cytologii co 3 lata. Ten jednak wygasa, a od 1 sierpnia 2026 r. będzie można zapisać się wyłącznie na nowy schemat, który polega na wykonaniu testu HPV HR z wymazu z szyjki macicy. Badanie jest wykonywane co 5 lat, a jeśli wynik testu HPV HR jest dodatni, z tego samego pobranego materiału wykonuje się dodatkowo cytologię na podłożu płynnym (LBC).
– Powyższe zmiany kończą refundację klasycznej cytologii w ramach programu profilaktyki raka szyjki macicy jako podstawowego badania przesiewowego. Podstawowym badaniem przesiewowym w ramach profilaktyki raka szyjki macicy będzie od 1 sierpnia 2026 r. test HPV HR. To nowoczesne badanie jest skuteczniejsze od tradycyjnej cytologii, a jego prawidłowy wynik daje spokój nawet na 5 lat – dodaje Monika Kierat.
Test HPV HR charakteryzuje się większą czułością oraz pozwala na wykrycie obecności wirusa, który może prowadzić do rozwoju raka szyjki macicy, zanim pojawią się zmiany w komórkach.
Darmowe badania bez skierowania. Kto korzysta z profilaktyki?
Kto może skorzystać z profilaktyki?
Z programu profilaktyki mogą skorzystać kobiety w wieku od 25 do 64 lat, które w ciągu ostatnich 3 lat nie miały wykonanego przesiewowego badania cytologicznego.
– W ramach programu wykonywany jest test HPV HR z pobranego wymazu z szyjki macicy. Jeśli test HPV HR jest dodatni, z tego samego pobranego materiału wykonuje się dodatkowo cytologię na podłożu płynnym (LBC). Każda uprawniona do badań kobieta może wykonać badanie co 5 lat, jednak częstotliwość kolejnych badań zależy od wyników testu. Mogą obowiązywać indywidualne zalecenia – mówi Monika Kierat.
Na przesiewowe badania w ramach programu nie trzeba mieć skierowania. Wystarczy zgłosić się do najbliższego gabinetu ginekologicznego lub położnej Podstawowej Opieki Zdrowotnej, które mają podpisaną umowę z NFZ. Na Pomorzu jest ponad 200 takich gabinetów.
– Od 1 lipca 2026 r. na badania można zarejestrować się tylko przez centralną e-rejestrację. W wygodny sposób, bez wychodzenia z domu i w dogodnym terminie, zarejestrujemy się online, korzystając z Internetowego Konta Pacjenta lub aplikacji mojeIKP w telefonie. Możemy również skorzystać z tradycyjnej formy rejestracji bezpośrednio w placówce medycznej realizującej badania lub umówić się na badania telefonicznie – tłumaczy Monika Kierat.
Aktualnie w centralnej e-rejestracji na test HPV HR na Pomorzu dostępnych jest prawie 25 tysięcy wolnych terminów.
Katalog.trojmiasto.pl –
Ginekolodzy
Dlaczego warto skorzystać z badań?
Rak szyjki macicy jest w pełni uleczalny, jeśli zostanie wykryty na wczesnym etapie.
– Dlatego każda kobieta po 25. roku życia powinna regularnie wykonywać profilaktyczne badania przesiewowe. Badanie jest praktycznie bezbolesne, szybkie i nic nie kosztuje, a poświęcenie zaledwie 5 minut na badanie może przynieść spokój na kolejne lata – dodaje Monika Kierat.
Katalog.trojmiasto.pl –
USG ginekologiczne