W Polsce nie ma dziś przepisów nakazujących restauracjom bezpłatne podawanie wody z kranu, a zapis ten usunięto z projektu ustawy o ROP
We Francji, Hiszpanii i Portugalii obowiązują regulacje dotyczące darmowej kranówki w lokalach gastronomicznych, a w Wielkiej Brytanii jest to warunek licencji na alkohol
Resort klimatu zapowiada odrębną ustawę w sprawie nieodpłatnej wody z kranu, a w UE dyrektywa z 2020 r. pozwala państwom zachęcać lokale do takich praktyk
Obowiązujące w Polsce przepisy nie regulują kwestii zapewnienia klientom lokali gastronomicznych bezpłatnej wody z kranu. Propozycja wprowadzenia takiego obowiązku znalazła się w pierwotnej wersji projektu ustawy o rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP) przygotowanego przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska, jednak na etapie konsultacji publicznych została z niego usunięta.
Jak poinformował rzecznik resortu Marek Pogorzelski, przepisy dotyczące nieodpłatnego podawania klientom wody z kranu, m.in. w restauracjach, mają zostać przedstawione w ramach odrębnej ustawy.
Darmowa woda z kranu w Polsce
Takie przepisy obowiązują już w kilku państwach.
We Francji od 2022 r., na mocy Kodeksu Środowiskowego, restauracje i bary muszą wyraźnie informować w menu lub w widocznym miejscu w lokalu, że klienci mogą poprosić o bezpłatną wodę pitną. Lokale są również zobowiązane do zapewnienia klientom świeżej wody pitnej lub wody o temperaturze pokojowej, nadającej się do spożycia.
W Hiszpanii przepisy dotyczące tej kwestii reguluje od 2022 r. specjalna ustawa. Zgodnie z jej zapisami lokale z branży hotelarsko-gastronomicznej muszą zapewnić możliwość bezpłatnego spożycia wody niebutelkowanej jako uzupełnienie swojej oferty. Podobne rozwiązanie funkcjonuje w Portugalii, gdzie od lipca 2021 r. hotele, restauracje, kawiarnie i inne lokale gastronomiczne są zobowiązane do bezpłatnego udostępniania kranówki.
W Wielkiej Brytanii podawanie wody w lokalach gastronomicznych jest jednym z warunków uzyskania licencji na sprzedaż alkoholu. Posiadacz takiej licencji jest zobowiązany nie tylko do weryfikacji wieku klienta kupującego alkohol, ale także do zapewnienia mu bezpłatnej wody pitnej.
Gdzie darmowa kranówka jest obowiązkowa?
Podobne zasady funkcjonują w niektórych stanach Australii. Obowiązek zapewnienia bezpłatnej wody pitnej osobom spożywającym alkohol obowiązuje m.in. w Nowej Południowej Walii, Wiktorii oraz Queensland. Podobne przepisy funkcjonują również w Nowej Zelandii.
W niektórych krajach dostęp do bezpłatnej wody w lokalach gastronomicznych to głęboko zakorzeniony zwyczaj, który nie wymaga specjalnych przepisów. Tak jest m.in. w Stanach Zjednoczonych. Według relacji niektórych amerykańskich mediów wyjątek miała stanowić Kalifornia, gdzie podczas susz woda miała nie być serwowana, o ile goście o nią nie poprosili.
Z kolei we Włoszech sprawą bezpłatnej wody w restauracjach zajmował się sąd. W 2019 r. turystka pozwała pięciogwiazdkowy hotel w ośrodku narciarskim Corvara in Badia w Dolomitach, w którym wykupiła pakiet z niepełnym wyżywieniem, nieobejmującym napojów. Jak twierdziła, po poproszeniu o wodę z kranu zaoferowano jej jedynie wodę butelkowaną w cenie 7 euro. Kobieta argumentowała, że dostęp do wody stanowi powszechne prawo człowieka. W postanowieniu z 29 kwietnia 2019 r. włoski Sąd Najwyższy orzekł, że hotel działał zgodnie z prawem. Sąd odrzucił argument kobiety o powszechnym prawie do wody, powołując się na brak przepisów zobowiązujących włoskich restauratorów do podawania wody z kranu.
Jak różne są podejścia do kranówki?
Natomiast w Szwajcarii nie ma ogólnokrajowego przepisu nakazującego darmową wodę dla klientów w restauracjach, ale wyjątek stanowi kanton Ticino, gdzie właściciele lokali gastronomicznych mają obowiązek podania wody pitnej do każdego posiłku.
Ogólne przepisy narzucające takie praktyki nie obowiązują również w Niemczech, Czechach oraz Danii. Dodatkowo, według dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady UE z dnia 16 grudnia 2020 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, państwa mogą zachęcać lokale gastronomiczne do nieodpłatnego lub po uiszczeniu drobnej opłaty udostępniania wody z kranu. (PAP)
