Początek złotej ery zaćmień
Nasza planeta chowa się w słonecznym cieniu znacznie częściej, niż moglibyśmy przypuszczać! Globalnie zaćmienia wcale nie należą do rzadkości. Niezależnie od tego, czy mówimy o zaćmieniach częściowych, całkowitych, czy obrączkowych — w których oddalony od nas Księżyc zostawia dookoła siebie jasną obwódkę — dochodzi do nich od 2 do nawet 5 razy w roku. Zaćmień całkowitych Ziemia doświadcza średnio raz na 18 miesięcy, co daje około dwóch takich pokazów na trzy lata.
Czytaj nas częściej w Google
Zwykle jednak pas całkowitej ciemności, w którym nasza gwiazda znika w stu procentach, ma zaledwie 100-200 km szerokości. Na dodatek — jako, że Ziemia w 3/4 jest planetą oceanów oraz bezkresnych, niemal bezludnych lądów (Syberia, Antarktyda, Sahara) okazji do obserwacji tego fenomenu nie ma za wiele. Obliczono, że jeśli ktoś dostałby szansę, aby poczekać w jednym, konkretnym miejscu na świecie, całkowite przysłonięcie spotkałoby go tam średnio raz na ok. 400 lat!
Dlatego lata 2026-2028 zapowiadają się w astronomii naziemnej przełomowo. Pierwszy akcent tej zaćmieniowej złotej ery nastąpił 17 lutego 2026 r. Pas zaćmienia przesunął się przez niedostępne rejony Oceanu Indyjskiego i mroźną Antarktydę. Wydarzenie podglądały głównie specjalistyczne ekspedycje polarne. Drugim aktem jest 12 sierpnia 2026 r., gdy całkowity cień przeskoczy m.in. przez Islandię i Hiszpanię, a zaćmienie częściowe będzie widoczne także w Polsce. W latach 2027-2028 Ziemie czekają kolejne zabawy w chowanego z udziałem Słońca i Księżyca.
Infografika za: www.timeanddate.com
Mapa zaćmienia 12.08.2026. Fioletowy kolor i przerywana linia pokazują pas całkowitego zaćmienia.
Schowane Słońce nad Krakowem
Co w tym czasie zobaczy Kraków? Południowo-wschodnia Polska leży najdalej od pasa całkowitego zaćmienia, więc tarcza zniknie tu w mniejszym stopniu niż we Wrocławiu czy Szczecinie. Powierzchnia Słońca będzie najbardziej przysłonięta w pasie wzdłuż zachodniej granicy — szczególnie w jej południowej części (woj. dolnośląskie). Natomiast na wschodzie, np. w Przemyślu, będzie widoczne około 50 proc. powierzchni zasłonięcia. Wynika to z faktu największego oddalenia od pasa całkowitego zaćmienia oraz czasu — na zachodzie kraju szczyt tego zjawiska będzie można obserwować jeszcze przed zachodem Słońca. To także spowoduje, że mieszkańcy Wielkopolski czy Zachodniego Pomorza będą mieli najwięcej czasu na podziwianie schowanego Słońca — w tych częściach kraju pokaz przeciągnie się do kilkunastu minut po godzinie 20.
W Małopolsce całe widowisko rozegra się bardzo nisko nad horyzontem, niemal w momencie, gdy Słońce schowa się na noc.
Wyliczenia NASA i serwisu Time and Date pokazują następujący scenariusz dla Krakowa i okolic:
• 19.18 — Start! Księżyc wbija się w tarczę od prawej strony. Słońce wisi na wysokości około 6° nad horyzontem. Zmiana jasności nieba jest jeszcze niemal niezauważalna dla ludzkiego oka.
• 19.56 — Szczyt emocji! Największy cień. Słońce znajduje się niespełna 1° nad linią horyzontu!
• 20.04 — Zachód Słońca. Gwiazda znika z oczu, będąc mocno nadgryziona. Księżyc całkowicie zejdzie z tarczy dopiero prawie godzinę po tym, jak Słońce schowa się z widoku.
Ostatecznie zakrycie powierzchni Słońca sięgnie 64,3 proc. Słońce przybierze kształt grubego rogalika. Ponieważ odsłonięta pozostanie niemal 1/3 powierzchni, ten świecący pasek będzie wyglądał naprawdę masywnie!
Partner Cogiteon
Jak złapać promienie i nie stracić wzroku?
Jeżeli w trakcie obserwacji utkniesz między blokami na osiedlu nie zobaczysz za wiele. Przy maksimum zaćmienia tuż nad ziemią budynki i drzewa zasłonią widok. Najlepiej znaleźć miejsce wysoko i szukać czystej przestrzeni na zachód-północny-zachód (azymut około 290°).
Ponieważ światło przedrze się przez grubą warstwę atmosfery w czasie zachodu, zyska głęboką, czerwonozłotą barwę, a w trakcie zaćmienia niebo przybierze chłodny, specyficzny odcień.
Zapamiętaj jednak najważniejszą zasadę: bezpośrednie patrzenie na Słońce bez specjalistycznych okularów z filtrem ISO 12312-2 grozi trwałym uszkodzeniem wzroku! Musisz mieć je na oczach przez cały czas trwania zjawiska, nawet przy tak niskim położeniu naszej gwiazdy. Powodzenia i wielu niesamowitych wrażeń!
———
Ciekawe? Więcej fascynujących opowieści ze świata nauki na stronie Rozoom
Tekst pierwotnie opublikowany na stronie Cogiteonu.