Polski eksport nie opiera się już wyłącznie na tradycyjnych specjalizacjach takich jak meble, żywność, AGD czy produkty przemysłu ciężkiego. Z analizy wynika, że Polska posiada silną specjalizację eksportową w 34 grupach towarów. W latach 2022-2025 odpowiadały one za ponad 695 mld zł sprzedaży zagranicznej, czyli około 11% całego eksportu.
Najwyższy wskaźnik RCA notują koks i półkoks z węgla (11,69), broń wojskowa (10,95), żyto (8,70) oraz smoła destylowana z węgla (8,42).Jedną z najszybciej rosnących specjalizacji są drony, ich RCA wzrosło z 1,39 w 2022 roku do 5,88 w 2025 roku.Jeszcze większy wzrost odnotował drut kolczasty, którego RCA zwiększyło się z 1,06 do 7,23, natomiast dla podwozi wzrosło z 2,36 do 4,91.Polski eksport jest silnie zdywersyfikowany. Przewagi rozkładają się od rolnictwa i przemysłu ciężkiego po AGD, meble, motoryzację, przemysł obronny i technologie bezzałogowe.Rosnące znaczenie broni i dronów może sprawić, że przemysł obronny może stać się jednym z nowych filarów polskiego eksportu.Polska ma silną przewagę eksportową w 34 grupach towarów
Do oceny pozycji poszczególnych produktów wykorzystano wskaźnik RCA, czyli ujawnionej przewagi komparatywnej. Pokazuje on, czy określony produkt ma większe znaczenie w eksporcie Polski niż w eksporcie Unii Europejskiej jako całości. W uproszczeniu wartość RCA powyżej 1 oznacza, że Polska jest w danym produkcie bardziej wyspecjalizowana niż unijna gospodarka przeciętnie. W analizie Polskiego Instytutu Ekonomicznego za silną przewagę przyjęto znacznie bardziej wymagający próg RCA powyżej 4.
Kryterium to spełniły 34 grupy towarów. Łącznie w latach 2022-2025 wygenerowały one ponad 695 mld zł eksportu. To około 11% całej sprzedaży towarów za granicę w tym okresie. Skala nie jest mała, szczególnie że cała wartość polskiego eksportu towarowego w samym 2025 roku wyniosła 1,55 bln zł i zwiększyła się o 2% względem poprzedniego roku. Polska zakończyła jednak rok deficytem handlowym wynoszącym 26,3 mld zł.
Zobacz także: Znamy wynagrodzenie typowego pracownika w Polsce. Mediana znów odstaje od średniej
PIE
Najwyższą ujawnioną przewagę komparatywną Polska nadal posiada w przypadku koksu i półkoksu z węgla. Wskaźnik RCA dla tej grupy wyniósł aż 11,69. Na drugim miejscu znalazła się broń wojskowa z wynikiem 10,95. Dalej uplasowały się żyto z RCA na poziomie 8,70 oraz smoła destylowana z węgla z wynikiem 8,42. W ścisłej czołówce można znaleźć produkty kojarzone z bardzo różnymi etapami rozwoju polskiej gospodarki, jednak, poza bronią, wciąż nie są to towary szczególnie złożone.
Z jednej strony są to towary związane z tradycyjnym przemysłem ciężkim i zapleczem surowcowym. Z drugiej pojawia się przemysł obronny, którego znaczenie szybko rośnie wraz ze wzrostem wydatków wojskowych w Europie. Na dalszych miejscach znalazły się między innymi maszynki do golenia, bawełna, gryka, pralki, świece oraz cygara. Zestawienie pokazuje bardzo dobrą cechę polskiej gospodarki, która do tej pory pomagała nam łagodzić skutki kryzysów. Gdy jeden sektor niedomagał, przez dużą dywersyfikacje, gospodarka nie odczuwała tego na takim poziomie. Nie istnieje jeden sektor, który odpowiadałby za całą przewagę konkurencyjną państwa.
Drony wyrastają na nową polską specjalność
Znacznie ciekawsza od samego poziomu RCA może być jego zmiana w czasie. To pozwala zobaczyć, w których produktach Polska dopiero buduje pozycję na międzynarodowych rynkach. Jednym z największych awansów są drony. Jeszcze w 2022 roku ich RCA wynosiło zaledwie 1,39. W 2025 roku wzrosło już do 5,88. Możemy zaobserwować przejście od stosunkowo umiarkowanej specjalizacji do poziomu, który można uznać za silną przewagę komparatywną.
Wzrost nie jest przypadkowy w kontekście zmian zachodzących w europejskim przemyśle obronnym. Wojna na Ukrainie doprowadziła do gwałtownego zwiększenia znaczenia bezzałogowych systemów, a państwa europejskie rozwijają produkcję zarówno dronów, jak i systemów ich zwalczania. Polska równolegle intensyfikuje współpracę z Ukrainą w dziedzinie technologii bezzałogowych i rozwija własne zdolności antydronowe.
Zobacz także: Port Polska uruchamia przetargową lawinę. W planie ponad 54 mld zł
Jednak drony nie są jednym z największych produktów eksportowych Polski pod względem wartości. RCA mierzy specjalizację, a nie wielkość sprzedaży. Wysoki wskaźnik pokazuje natomiast, że drony zaczynają odgrywać w strukturze polskiego eksportu znacznie większą rolę niż przeciętnie w eksporcie całej UE. Jeszcze większą zmianę zanotowano w przypadku drutu kolczastego. Wskaźnik RCA wzrósł z 1,06 w 2022 roku do 7,23 w 2025 roku.
Do grupy produktów szybko zdobywających przewagę należą także podwozia, których RCA zwiększyło się z 2,36 do 4,91. Zmiany wskazują, że struktura przewag eksportowych może reagować stosunkowo szybko na nowe zapotrzebowanie światowej gospodarki. Nie wszystkie specjalizacje muszą też oznaczać produkcję najbardziej zaawansowanych technologicznie dóbr.
Od żyta i mebli po broń i drony
Część przewagi Polski opiera się na konkurencyjnej skali produkcji, istniejącym zapleczu przemysłowym, dostępności wyspecjalizowanych dostawców czy wycofywaniu się innych państw UE z określonych segmentów. Dobrym przykładem pozostają koks i smoła węglowa. Polska utrzymuje w nich bardzo wysoką przewagę częściowo dlatego, że w wielu państwach Europy Zachodniej produkcja tego typu została ograniczona. Najważniejszą cechą polskiego eksportu jest jego różnorodność. To różni Polskę od gospodarek, których eksport jest znacznie mocniej uzależniony od jednego sektora albo niewielkiej liczby produktów.
Polska zachowała część specjalizacji rozwijanych jeszcze w latach 90., jednocześnie budując kolejne. Rolnictwo i przemysł spożywczy funkcjonują obok silnego meblarstwa oraz produkcji sprzętu gospodarstwa domowego. Do nich dołączył z czasem sektor motoryzacyjny i części samochodowych, a obecnie coraz większą rolę może odgrywać przemysł związany z bezpieczeństwem i obronnością. Rosnąca przewaga eksportowa Polski w dronach i broni wojskowej może mieć szczególne znaczenie w warunkach rekordowego wzrostu nakładów na obronność. Sam wzrost wydatków nie gwarantuje jednak powstania silnego krajowego przemysłu.
Zobacz także: Polacy zgromadzili w PPK już niemal 54 mld zł. Liczba uczestników szybko rośnie
Kluczowe jest to, jaka część pieniędzy pozostanie w Polsce i zostanie przeznaczona na rozwój nowych technologii. Centrum Łukasiewicz zwraca uwagę, że udział wydatków na badania i rozwój w polskich nakładach zbrojeniowych wynosi około 2,5%. Dla porównania we Francji jest to około 5%, a w Stanach Zjednoczonych około 10%. Podwojenie polskiego wskaźnika do poziomu francuskiego mogłoby według szacunków oznaczać około 90 mld zł dodatkowych nakładów na innowacyjność krajowych podmiotów w ciągu dekady
Ma to znaczenie również z punktu widzenia eksportu. Polska już teraz posiada bardzo wysoką ujawnioną przewagę komparatywną w broni wojskowej, a drony w ciągu zaledwie kilku lat przeszły z produktu o umiarkowanej specjalizacji do grupy towarów o silnej przewadze eksportowej. Jeżeli część rekordowych wydatków obronnych zostanie skierowana do krajowych producentów oraz centrów badawczo-rozwojowych, sektor obronny może stać się jednym z nowych filarów polskiego eksportu.
Drony mogą być symbolem zmiany polskiego eksportu
Skala całego polskiego sektora eksportowego jest dziś nieporównywalnie większa niż kilkanaście lat temu. Według GUS wartość eksportu towarów w 2025 roku wyniosła 1,5535 bln zł, czyli 366,2 mld euro. W ujęciu złotowym eksport zwiększył się o 2% rok do roku. W latach 2019-2025 wartość polskiego eksportu mierzona w dolarach zwiększyła się o około 144 mld dolarów. Znaczna część tego wzrostu nadal przypadała na rynki europejskie, przede wszystkim Niemcy. Niemcy pozostają zdecydowanie najważniejszym pojedynczym odbiorcą polskich towarów.
Zobacz także: Japonia broni jena, a USA własnych obligacji. Rynek długu znów dyktuje warunki Trumpowi
Jednocześnie polski eksport coraz wyraźniej rozkłada się również między Czechy, Francję, Wielką Brytanię, Niderlandy, Włochy, Ukrainę czy Stany Zjednoczone. Dywersyfikacja produktowa i geograficzna nie eliminuje oczywiście ryzyka związanego z koniunkturą w największych gospodarkach europejskich, ale ogranicza uzależnienie od pojedynczego produktu. Najwyższe wartości RCA nadal należą przede wszystkim do produktów, w których Polska specjalizuje się od wielu lat.
Jednak najbardziej interesujące z punktu widzenia przyszłości są kategorie, które dopiero pojawiają się w gronie eksportowych specjalności. Drony są tutaj dobrym symbolem. Jeszcze kilka lat temu nie należały do produktów, w których Polska wyraźnie wyróżniała się na tle Unii Europejskiej. Obecnie ich RCA przekracza poziom 5. Jednak Polska wciąż nie przechodzi od produkcji prostych dóbr do gospodarki całkowicie opartej na wysokich technologiach. Struktura eksportu jest znacznie bardziej złożona. Polska równocześnie wykorzystuje stare przewagi i tworzy nowe.
Wszelkie prawa do treści zastrzeżone.
Post Views: 20