Cieszyńskie Zakłady Przetwórcze „Las” przez niemal dwa stulecia były częścią przemysłowej historii miasta. Wytwarzano tu m.in. likiery, wódki, wina, soki owocowe, a także Polo-Cocktę – napój, który miał konkurować z Coca-Colą. Po transformacji ustrojowej zakład zaczął zmagać się z problemami finansowymi, a w 1995 roku ogłoszono jego upadłość. Dziś zabudowania dawnej fabryki są w trakcie rozbiórki, a teren ma zyskać nowe funkcje.
Fabryka działała niemal 200 lat, jej soki trafiały na transatlantyki. Co zostało z cieszyńskiego „Lasu”?
Od rosolisów i likierów po soki owocowe. Jak przez dekady zmieniała się produkcja w cieszyńskim zakładzie?
Soki z Cieszyna zdobywały medale w Brukseli i Paryżu. Kiedy fabryka przeżywała swój najlepszy okres?
Polo-Cockta miała konkurować z Coca-Colą. Jak kultowy napój trafił do produkcji w Cieszynie?
W czasach świetności w zakładzie pracowało około 200 osób. Jak „Las” wpisał się w przemysłową historię miasta?
Transformacja ustrojowa przyniosła spadek popytu i problemy finansowe. Co doprowadziło do upadku przedsiębiorstwa?
Dawna fabryka znika z krajobrazu Cieszyna. Co powstanie na 2,2-hektarowym terenie po zakończeniu rozbiórki?
Cieszyńskie Zakłady Przetwórcze „Las” działały przez niemal 200 lat
W Cieszynie trwa rozbiórka zabudowań dawnych Cieszyńskich Zakładów Przetwórczych „Las” – przedsiębiorstwa o historii sięgającej niemal dwóch stuleci. Zakład przez dekady należał do ważniejszych producentów spożywczych w regionie, a jego wyroby trafiały nie tylko na polski rynek, ale również na eksport. Produkowane w Cieszynie soki serwowano nawet na pokładach transatlantyków – opisuje Dziennik Zachodni.
Historia zakładu sięga XIX wieku, kiedy w podcieszyńskich wówczas Błogocicach działała wytwórnia związana z kupcem Franzem Warlingerem. Początkowo specjalizowała się m.in. w rosolisach, likierach i innych alkoholach. W kolejnych dekadach przedsiębiorstwo wielokrotnie zmieniało właścicieli, nazwy oraz profil produkcji.
Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości zakład został upaństwowiony i połączony z Browarem Zamkowym w Cieszynie. W latach 30. trafił pod zarząd Lasów Państwowych. Produkowano w nim wówczas m.in. wódki, likiery, lemoniady i soki owocowe. W 1935 roku dyrektorem zakładów został Ludwik Hipolit Mościcki, brat ówczesnego prezydenta Polski Ignacego Mościckiego.
Od likierów i rosolisów do soków owocowych. Tak rozwijała się fabryka w Cieszynie
Po II wojnie światowej fabrykę ponownie uruchomiono we wrześniu 1945 roku. Zrezygnowano wówczas z produkcji alkoholi i skoncentrowano się na sokach. Szczególnie dynamiczny rozwój przypadł na lata 60., kiedy zakład został rozbudowany i unowocześniony. Zatrudniał wówczas około 200 osób, a jego oferta obejmowała m.in. soki niskosłodzone, syropy, wina i miody pitne.
Cieszyńskie produkty zdobywały również uznanie za granicą. W 1962 roku niskosłodzony sok z czarnej porzeczki otrzymał srebrny medal na wystawie w Brukseli, a sok z czarnej jagody – brązowy. Dwa lata później sok czereśniowy został nagrodzony złotym medalem na wystawie w Paryżu. Pod koniec lat 60. opracowano natomiast recepturę wieloowocowego soku Hutnik, który stał się jednym z najważniejszych produktów fabryki.
Polo-Cockta powstawała w Cieszynie jako konkurencja dla Coca-Coli
W latach 70. w Cieszynie powstawała także Polo-Cockta – napój mający stanowić konkurencję dla Coca-Coli, bazujący na jugosłowiańskiej recepturze napoju Cockta. Zakład produkował ponadto wina owocowe, a w 1973 roku uruchomiono w nim automatyczną linię do rozlewania soków i win. W kolejnej dekadzie coraz większą rolę odgrywały tańsze napoje wieloowocowe. Do początku lat 90. wytwarzano również soki Karlik i Barbórka, przeznaczone przede wszystkim dla górników.
Problemy przedsiębiorstwa nasiliły się po transformacji ustrojowej. Zakład próbował dostosować ofertę do nowych warunków rynkowych, jednak popyt na produkowane w Cieszynie soki mocno spadł. Coraz większą część działalności stanowiły wina owocowe i napoje winopochodne, których sprzedaż z czasem ograniczyła się głównie do Cieszyna i okolic.
W listopadzie 1995 roku sąd ogłosił upadłość Cieszyńskich Zakładów Przetwórczych, choć produkcja była jeszcze przez pewien czas kontynuowana przez kolejnych dzierżawców i właścicieli. Postępowanie upadłościowe zakończono w 2000 roku, a przedsiębiorstwo wykreślono z rejestru. Produkcja alkoholi na terenie dawnej fabryki trwała jeszcze do 2001 roku.
Trwa wyburzanie dawnej fabryki „Las”. Miasto ma plan na teren po zakładzie
Obecnie zabudowania dawnego „Lasu” są wyburzane. Rozbiórka obejmuje niemal wszystkie budynki, a także infrastrukturę, nawierzchnie i fundamenty. Usunięte mają zostać również elementy zawierające azbest, po czym teren zostanie poddany rekultywacji.
Miasto planuje nadać poprzemysłowej nieruchomości nowe funkcje gospodarcze, społeczne i rekreacyjne. Po zakończeniu projektu zagospodarowany ma zostać teren o powierzchni około 2,2 ha. Inwestycja otrzymała dofinansowanie z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021–2027.
Źródło: Dziennik Zachodni
