rozwiń >

Czym jest czternasta emerytura

Czternasta emerytura jest dodatkowym świadczeniem do emerytur i rent w systemie powszechnym, rolników, służb mundurowych, emerytur pomostowych, świadczeń i zasiłków przedemerytalnych, rent socjalnych, nauczycielskich świadczeń kompensacyjnych, rodzicielskich świadczeń uzupełniających, świadczenia pieniężnego przysługującego cywilnym niewidomym ofiarom działań wojennych oraz rent inwalidów wojennych i wojskowych. Wypłatę tego świadczenia określają przepisy ustawy z 26 maja 2023 r. o kolejnym dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów.

Komu przysługuje 14 emerytura

Na podstawie art. 2 ww. ustawy, tzw. 14 emerytura przysługuje osobom, które w ostatnim dniu miesiąca poprzedzającego miesiąc wypłaty dodatkowego świadczenia mają prawo do:
1) świadczeń, o których mowa w art. 2 pkt 1 lit. a i b ustawy z 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin
2) świadczeń z ubezpieczenia emerytalno-rentowego, o których mowa w art. 18 pkt 1–4 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników,
3) świadczeń, o których mowa w art. 12 ust. 1, 1a i 2 oraz w art. 16 ust. 1 i 2 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego,
4) świadczeń, o których mowa w art. 2 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2024 r. poz. 242 i 1243),
5) świadczeń, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2024 r. poz. 1121, 1243, 1562 i 1871),
6) emerytur i rent, o których mowa w art. 3 pkt 1–3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1631 i 1674),
7) rent, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 6–8 oraz art. 49, art. 50 i art. 52 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2189 oraz z 2024 r. poz. 1243),
8) rent, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 3 i 4 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o zaopatrzeniu z tytułu wypadków lub chorób zawodowych powstałych w szczególnych okolicznościach (Dz. U. z 2020 r. poz. 984 oraz z 2024 r. poz. 1243),
9) renty socjalnej lub renty socjalnej z dodatkiem dopełniającym, o których mowa w ustawie z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz. U. z 2023 r. poz. 2194 oraz z 2024 r. poz. 1615),
10) świadczenia przedemerytalnego i zasiłku przedemerytalnego, o których mowa w ustawie z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1999 oraz z 2024 r. poz. 1243),
11) świadczenia, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących cywilnym niewidomym ofiarom działań wojennych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1820),
12) okresowej emerytury kapitałowej, o której mowa w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych (Dz. U. z 2018 r. poz. 926),
13) emerytury, o której mowa w art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1696),
14) świadczenia, o którym mowa w art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 245 i 1243),
15) okresowej emerytury rolniczej, o której mowa w art. 15 ustawy z dnia 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 637 oraz z 2017 r. poz. 38),
16) rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

Czternasta emerytura nie przysługuje osobom, którym prawo do comiesięcznego świadczenia (np.; emerytury lub renty) zostało zawieszone na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc wypłaty dodatkowego świadczenia. Zatem „Czternastka” przysługuje w 2026 r. osobom, które na 31 sierpnia br mają prawo do jednego z długoterminowych świadczeń, między innymi emerytury, renty, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego czy rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego.

Czternasta emerytura w 2026 r. – kiedy wypłata

Kolejne dodatkowe roczne świadczenie pieniężne, czyli czternasta emerytura, w 2026 r. będzie wypłacona we wrześniu (w tych samych terminach, co zasadnicza emerytura lub renta), podobnie jak w 2025 r. – przewiduje rozporządzenie Rady Ministrów z 10 sierpnia 2026 r. opublikowane w Dzienniku Ustaw 13 sierpnia 2026 r.

Warunki nabywania prawa do czternastej emerytury oraz zasady jej wypłaty reguluje ustawa z 26 maja 2023 r. o kolejnym dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów. Zgodnie z nią Rada Ministrów określa w drodze rozporządzenia miesiąc wypłaty dodatkowego świadczenia w danym roku, mając na względzie możliwości techniczne i organizacyjne organów emerytalno-rentowych (ZUS, KRUS, zakłady emerytalno-rentowe służb mundurowych).

Jak informuje ZUS, wypłaty „czternastek” nastąpią (jak co roku) razem z wrześniową emeryturą lub rentą w zwykłych terminach comiesięcznych wypłat, czyli w dniach: 1, 6, 10, 15, 20 i 25 września. Zaś osoby pobierające świadczenie przedemerytalne otrzymają to świadczenie 1 października 2026 r. Nie trzeba składać żadnych wniosków. ZUS wypłaci tzw. czternastą emeryturę automatycznie.

W dniu 3 września 2026 r. ZUS poinformował, że już prawie 616 tys. osób w całym kraju już otrzymało czternastą emeryturę. A wkrótce pieniądze otrzyma 1,66 mln świadczeniobiorców, których termin wypłaty emerytury czy renty mają ustalony na 6. dzień miesiąca. Kolejne wypłaty w następnych tygodniach. Ze względu na układ kalendarza we wrześniu 2026 r. część świadczeniobiorców otrzyma pieniądze nawet kilka dni wcześniej.

Ile wyniesie czternasta emerytura w 2026 roku?

Co do zasady tzw. czternastka wynosi tyle ile najniższa emerytura w danym roku. Przypomnijmy, że w 2026 roku najniższa emerytura wynosi 1 978,49 zl brutto. Ale pełną kwotę czternastki otrzymają tylko osoby, które pobierają świadczenia emerytalne lub rentowe do 2900 zł brutto. Powyżej tej kwoty działać będzie zasada „złotówka za złotówkę”. A zatem 14. emerytura zostanie zmniejszana o kwotę przekroczenia ponad 2900 zł brutto.

Zgodnie bowiem z art. 3 ww. ustawy z 26 maja 2023 r. osobom uprawnionym przysługuje dodatkowe świadczenie w wysokości:
1) kwoty najniższej emerytury, o której mowa w art. 85 ust. 2 ustawy, o której mowa w art. 2 pkt 6, obowiązującej od dnia 1 marca roku, w którym jest wypłacane dodatkowe świadczenie – dla osób, których wysokość comiesięcznego świadczenia, przed dokonaniem odliczeń, potrąceń i zmniejszeń nie przekracza kwoty 2900 zł;
2) kwoty najniższej emerytury, o której mowa w art. 85 ust. 2 ustawy, o której mowa w art. 2 pkt 6, obowiązującej od dnia 1 marca roku, w którym jest wypłacane dodatkowe świadczenie, pomniejszonej o kwotę różnicy między kwotą wysokości comiesięcznego świadczenia, przed dokonaniem odliczeń, potrąceń i zmniejszeń a kwotą 2900 zł – dla osób, których wysokość świadczenia, o którym mowa w art. 2, przed dokonaniem odliczeń, potrąceń i zmniejszeń przekracza kwotę 2900 zł.

A gdy kwota czternastki ustalonej w ww. sposób jest niższa niż 50 zł, to tzw. czternasta emerytura nie jest przyznawana.

ZUS nie wypłaci zatem w 2026 r. „czternastki” osobom, które otrzymują zasadnicze emerytury lub renty wyższe niż 4 828,49 zł brutto.

Czternasta emerytura brutto – netto (tabela). Ile na rękę?

Zgodnie z wyżej opisanymi zasadami, przyjmując najbardziej prawdopodobną wersję, że 14. emerytura wyniesie w 2026 r. 1 978,49 zl brutto, Krystyna Michałek, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie kujawsko-pomorskim wskazuje następujące kwoty brutto i netto tego świadczenia przy poniższych kwotach zasadniczej emerytury.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Od czternastki ZUS co roku odlicza składkę zdrowotną oraz zaliczkę na podatek dochodowy. Wysokość czternastki na rękę nie jest jednakowa dla wszystkich z powodu różnic w zaliczce na podatek. Przykładowo, osoba z emeryturą minimalną 1978,49 zł brutto dostanie 1625,43 zł czternastej emeryt na rękę, a przy emeryturze 3000 zł brutto czternastka wyniesie 1484,43 zł netto.

Wysokość „czternastek” w 2026 r. [w zł]*

Miesięczna wysokość emerytury brutto

Miesięczna wysokość emerytury netto

Wysokość „czternastki” brutto

Wysokość „czternastki” netto

1 978,49 zł

1 800,43 zł

1 978,49 zł

1 625,43 zł

2 000,00 zł

1 820,00 zł

1 978,49 zł

1 623,43 zł

2 250,00 zł

2 047,50 zł

1 978,49 zł

1 593,43 zł

2 500,00 zł

2 275,00 zł

1 978,49 zł

1 563,43 zł

2 750,00 zł

2 472,50 zł

1 978,49 zł

1 563,43 zł

2 900,00 zł

2 591,00 zł

1 978,49 zł

1 563,43 zł

3 000,00 zł

2 670,00 zł

1 878,49 zł

1 484,43 zł

3 250,00 zł

2 867,50 zł

1 628,49 zł

1 286,93 zł

3 500,00 zł

3 065,00 zł

1 378,49 zł

1 089,43 zł

3 750,00 zł

3 262,50 zł

1 128,49 zł

891,93 zł

4 000,00 zł

3 460,00 zł

878,49 zł

694,43 zł

4 500,00 zł

3 855,00 zł

378,49 zł

299,43 zł

4 750,00 zł

4 052,50 zł

128,49 zł

101,93 zł

4 828,49 zł

4 114,93 zł

50,00 zł

39,50 zł

* Wyliczenia uwzględniają pomniejszenie „czternastki” według zasady złotówka za złotówkę oraz pomniejszenie świadczenia o zaliczkę na podatek dochodowy (12 proc.) oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne (9 proc.). Minimalna wysokość czternastki będzie musiała wynieść co najmniej 50 zł, aby świadczenie przysługiwało.

Poniżej rozbudowana tabela kwot comiesięcznych zasadniczych emerytur i 14. emerytur z kwotami zaliczek na podatek i kwotami składki zdrowotnej – przygotowana przez Krystynę Michałek, regionalną rzeczniczkę prasową ZUS w województwie kujawsko-pomorskim (wszystkie kwoty w poniższej tabeli w zł)

Emerytura brutto

Składka zdrowotna 9%

Zaliczka na podatek dochodowy

Kwota emerytury do wypłaty

Czternastka brutto

Składka zdrowotna 9%

Zaliczka na podatek dochodowy

Kwota czternastki do wypłaty

1 978,49

178,06

0

1 800,43

1 978,49

178,06

175

1 625,43

2 000,00

180,00

0

1 820,00

1 978,49

178,06

177

1 623,43

2 250,00

202,50

0

2 047,50

1 978,49

178,06

207

1 593,43

2 500,00

225,00

0

2 275,00

1 978,49

178,06

237

1 563,43

2 750,00

247,50

30

2 472,50

1 978,49

178,06

237

1 563,43

2 900,00

261,00

48

2 591,00

1 978,49

178,06

237

1 563,43

3 000,00

270,00

60

2 670,00

1 878,49

169,06

225

1 484,43

3 250,00

292,50

90

2 867,50

1 628,49

146,56

195

1 286,93

3 500,00

315,00

120

3 065,00

1 378,49

124,06

165

1 089,43

3 750,00

337,50

150

3 262,50

1 128,49

101,56

135

891,93

4 000,00

360,00

180

3 460,00

878,49

79,06

105

694,43

4 500,00

405,00

240

3 855,00

378,49

34,06

45

299,43

4 750,00

427,50

270

4 052,50

128,49

11,56

15

101,93

4 828,49

434,56

279

4 114,93

50,00

4,50

6

39,50

Dlaczego kwoty netto najniższej emerytury i 14. emerytury się różnią?

W wyżej opublikowanych tabelach zwraca uwagę fakt, że kwota netto 14. emerytury o wartości 1 978,49 brutto jest niższa niż zasadniczej (comiesięcznej) emerytury o tej samej kwocie brutto.

– Wynika to z tego, że kwota zmniejszająca podatek (300 zł miesięcznie) może być zastosowana tylko raz. Ponieważ czternasta emerytura jest wypłacana razem z podstawowym świadczeniem, w danym miesiącu kwota zmniejszająca podatek (300 zł) jest stosowana tylko raz do łącznej zaliczki na podatek od obu świadczeń – wyjaśnia Krystyna Michałek, regionalna rzeczniczkę prasową ZUS w województwie kujawsko-pomorskim.

Przykład:
Czternasta emerytura brutto: 1978,49 zł
Podstawa opodatkowania (po zaokrągleniu): 1978 zł
Podatek od 14. emerytury (12%): 1978 zł × 12% = 237,36 zł
Składka zdrowotna (9%): 1978,49 zł × 9% = 178,06 zł.

Czternasta emerytura jest wypłacana razem z podstawowym świadczeniem, dlatego też w danym miesiącu kwota zmniejszająca podatek (300 zł) jest stosowana tylko raz do łącznej zaliczki na podatek od obu świadczeń.
– podatek od emerytury: 237,36 zł,
– podatek od 14. emerytury: 237,36 zł,
łącznie: 474,72 zł.

Po odliczeniu kwoty zmniejszającej podatek 300 zł: 474,72 zł − 300,00 zł = 174,72 zł, czyli po zaokrągleniu 175,00 zł zaliczki na podatek.

W praktyce zaliczka ta zostanie potrącona z kwoty czternastej emerytury. Kwota netto czternastej emerytury wynosi 1625,43 zł: 1978,49 zł-175 zł-178,06 zł= 1625,43 zł – wyjaśnia Krystyna Michałek.

Rada Ministrów może przyznać wyższą 14. emeryturę

Warto wiedzieć, że na podstawie art. 3 ust. 6 ww. ustawy z 26 maja 2023 r. Rada Ministrów może określić, w drodze rozporządzenia, kwotę wyższą niż kwota najniższej emerytury, stosowaną do ustalenia wysokości dodatkowego świadczenia, mając na względzie sytuację społeczno-gospodarczą oraz stan finansów publicznych. Takie rozporządzenie podwyższające 14. emeryturę w danym roku Rada Ministrów może wydać do dnia 31 października danego roku.

Ale w bieżącym 2026 r. na razie nie ma żadnych ofiicjalnych doniesień ani przesłanek by sądzić, że rząd podwyższy 14. emeryturę.

Przypomnijmy, że w w 2024 i 2025 roku Rada Ministrów nie skorzystała z tej możliwości. A w 2023 roku tak.
W 2025 r. czternasta emerytura wynosiła 1878,91 zł brutto dla osób, które pobierały świadczenia do 2900 zł brutto.
W 2024 r. czternasta emerytura wynosiła 1780,96 zł brutto dla osób, które pobierały świadczenia do 2900 zł brutto.
W 2023 r. czternasta emerytura wynosiła 2650 zł brutto dla osób, które pobierały świadczenia do 2900 zł brutto.

Czternasta emerytura a renta wdowia

Przy ustaleniu wysokości czternastki osobie, która pobiera tzw. rentę wdowią, ZUS przyjmie sumę przysługujących świadczeń wypłacanych w zbiegu lub sumę przysługujących świadczeń przyznanych i wypłacanych przez dwa lub więcej organy emerytalne/rentowe.

– W przypadku osób pobierających rentę wdowią przy ustalaniu wysokości czternastki ZUS bierze pod uwagę łączną kwotę świadczeń wypłacanych w zbiegu, a nie wysokość tylko jednego z nich. Zasada ta obowiązuje również wtedy, gdy świadczenia wypłacane są przez dwa lub więcej organów emerytalno-rentowych. To ich łączna wysokość decyduje o tym, czy czternastka zostanie wypłacona w pełnej kwocie, będzie pomniejszona zgodnie z zasadą „złotówka za złotówkę”, czy w ogóle nie będzie przysługiwać. – wyjaśnia Beata Kopczyńska, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie śląskim.

Czternasta emerytura a renta rodzinna

Zasada jest taka, że osoba która ma prawo do dwóch świadczeń z ZUS-u, dostanie tylko jedną „czternastkę”. A w przypadku renty rodzinnej kwota dodatkowego świadczenia (czyli 14. emerytury) dzielona jest równo między wszystkich uprawnionych.

Bez potrąceń oprócz podatku dochodowego (12%) i składki zdrowotnej (9%)

Oprócz podatku dochodowego i składki zdrowotnej, dodatkowe świadczenie jest wolne od wszelkich innych potrąceń, np. od zajęć komorniczych i nie wlicza się do dochodu przy staraniu się o pomoc społeczną, alimenty czy świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji.

Podstawa prawna:
– Rozporządzenie Rady Ministrów z 10 sierpnia 2026 r. w sprawie określenia miesiąca wypłaty kolejnego dodatkowego rocznego świadczenia pieniężnego dla emerytów i rencistów w 2026 r. – Dziennik Ustaw 2026 r. poz. 1092.
– Ustawa z 26 maja 2023 r. o kolejnym dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów.