Przez cztery dni kampus AGH będzie miejscem spotkania przedstawicieli nauk społecznych, humanistycznych, przyrodniczych i inżynieryjnych z całego świata. Uczestnicy EASST2026 będą dyskutować o tym, jak nauka i technologie zmieniają społeczeństwo, ale także o tym, w jaki sposób społeczeństwo wpływa na kierunki rozwoju technologicznego. Konferencja stawia pytanie pozornie proste, ale prowadzące do fundamentalnych refleksji: „co by było, gdyby…?”. Organizatorzy chcą spojrzeć nie tylko na najbardziej prawdopodobne scenariusze przyszłości społeczno-technicznych, lecz także na przyszłości, które warto projektować i realizować.
Nie tylko technologia. Przede wszystkim człowiek, społeczeństwo i przyszłość
Hasło tegorocznej edycji – MORE THAN NOW: EXPLORING RESILIENT FUTURES – nawiązuje do koncepcji „more than human”, czyli „więcej niż człowiek”. Jej istotą jest odejście od perspektywy, w której człowiek pozostaje jedynym i najważniejszym aktorem kształtującym rzeczywistość. Przyszłość jest bowiem współtworzona również przez technologie, środowisko, inne gatunki i pozaludzkie formy życia. Pytanie o to, w jakiej przyszłości chcemy żyć, musi więc uwzględniać fakt, że będziemy dzielić ją z innymi.
Podczas czterech dni uczestnicy i uczestniczki będą eksplorować możliwe scenariusze przyszłości społeczno-technicznych, zastanawiając się, jak je projektować i realizować, wykorzystując potencjał różnych dyscyplin i obszarów badań. Tematy konferencji to m.in.:
komunikacja naukowa, dlaczego (nie) wierzyć naukowcom,
technologia naszą drugą naturą,
kosmos: kto zarządza Księżycem,
więcej niż ludzki świat: prawa rzek, mowa wielorybów i zwierzęta w laboratorium,
demografia, więzi, dziedzictwo i opieka w epoce technologii,
energia jądrowa: renesans, historia i wyobraźnia kulturowa.
Czy technologia nas ocali?
Jednym z tematów konferencji będzie poszukiwanie odpowiedzi na pytanie, jak projektować scenariusze przyszłości w świecie nakładających się kryzysów społecznych, technologicznych, klimatycznych i geopolitycznych. „Czy technologia nas ocali? Nie wiemy!” – tak organizatorzy formułują jeden z punktów wyjścia konferencji. Przez cztery dni uczestnicy będą jednak analizować, w jaki sposób wiedza o nauce i technologii może pomóc w podejmowaniu odpowiedzialnych decyzji już dziś – z myślą o przyszłych pokoleniach.
Od AI w medycynie po „cyfrowe śmietnisko”
Szeroko reprezentowana będzie tematyka sztucznej inteligencji. Badacze będą analizować m.in. wpływ systemów AI wspomagających decyzje na codzienną pracę lekarzy. Pojawią się również pytania o zaufanie do instytucji w epoce algorytmów, nadzór nad AI w ochronie zdrowia i wymiarze sprawiedliwości oraz problem danych syntetycznych. Badacze przyjrzą się także temu, co dzieje się z pojęciem „odpadów” w epoce technologii cyfrowych i sztucznej inteligencji – innymi słowy, ile technologicznych śmieci generuje sama AI.
Kto zarządza Księżycem?
Technologie przyszłości to również kosmos. Jeden z głównych nurtów konferencji poświęcony będzie eksploracji nowych terytoriów, w tym przestrzeni kosmicznej. Uczestnicy będą rozmawiać o etyce i polityce przyszłych misji na Księżyc i Marsa, roli sztucznej inteligencji w poszukiwaniu życia pozaziemskiego, a także o powstających już koncepcjach „stref bezpieczeństwa” na Księżycu i zasadach współistnienia różnych misji na jego powierzchni. To temat szczególnie interesujący w kontekście rosnącego znaczenia eksploracji kosmosu i coraz większego zaangażowania państw oraz prywatnych przedsiębiorstw w działalność poza Ziemią.
Czy wieloryby mogą mieć „prawo do głosu”?
Jednym z najbardziej nieoczywistych tematów EASST2026 będzie „więcej niż ludzki świat”. Badacze będą zastanawiać się m.in. nad prawami rzek, komunikacją wielorybów i miejscem zwierząt w badaniach naukowych. Punktem wyjścia będzie m.in. przypadek nowozelandzkiej rzeki Whanganui, której w 2017 r. nadano status osoby prawnej, oraz Project CETI, wykorzystujący sztuczną inteligencję do badania komunikacji kaszalotów. Konferencja postawi także pytanie, czy nauki społeczne są gotowe włączyć zwierzęta, rośliny i inne istoty pozaludzkie do swoich badań jako równoprawnych uczestników analiz.
AGH miejscem spotkania nauk technicznych i humanistycznych
Organizacja EASST2026 w Akademii Górniczo-Hutniczej ma szczególne znaczenie. Uczelnia, kojarzona przede wszystkim z naukami technicznymi i inżynierskimi, jest jednocześnie miejscem rozwijania badań nad społecznym wymiarem technologii. W konferencji aktywnie będą uczestniczyć przedstawiciele AGH, w tym pracownicy Wydziału Humanistycznego. Wśród zaproszonych ekspertów znajdują się również naukowcy z czołowych europejskich uczelni i ośrodków badawczych
Wydarzenie jest objęte patronatem honorowym Miasta Krakowa.