Zasoby wodne Polski nie są na wyczerpaniu, ale zmiany klimatu coraz bardziej utrudniają zatrzymywanie wody. O roli wody dla gospodarki, retencji i nowych ryzykach debatowano podczas Business PRECOP w Katowicach.


Eksperci na Business PRECOP w Katowicach wskazywali, że woda to strategiczny zasób gospodarki, a słodka woda staje się dobrem ograniczonym.
Zmiany klimatu utrudniają przewidywanie opadów i retencję, a zasoby dyspozycyjne wody w Polsce są niższe niż poziom uznawany w Europie za bezpieczny.
Paneliści zwracali uwagę na spadek zużycia wody w przemyśle i komunalnie oraz na nowe ryzyka, w tym zagrożenia militarne i niską świadomość społeczną.

Czy zasoby wodne Polski są na wyczerpaniu? Nie, ale zmiany klimatyczne powodują, że mamy coraz większe problemy z zatrzymaniem wód powierzchniowych. O tym, jak zmienia się dostępność zasobów wodnych w Polsce, rozmawiali uczestnicy panelu „Woda jako strategiczny zasób gospodarki” podczas Business PRECOP w Katowicach.

Kamil Wyszkowski, przedstawiciel krajowy i dyrektor wykonawczy UN Global Compact Network Poland, zwracał uwagę, że znaczenie wody wykracza daleko poza kwestie środowiskowe.

– Woda jest źródłem wszystkiego. To niby slogan, ale prawdziwy – mówił Wyszkowski.


Po 200 latach wraca dawne jezioro. Woda zalewa obleganą trasę

Woda pełni również istotną rolę w systemie klimatycznym. Jest m.in. elementem chłodzącym planetę i magazynem energii. Wyszkowski wskazywał przy tym, że jednym z kluczowych zasobów, które należy traktować jako ograniczone, jest słodka woda.

Kamil Wyszkowski, przedstawiciel krajowy i dyrektor wykonawczy UN Global Compact Network Poland


Kamil Wyszkowski, przedstawiciel krajowy i dyrektor wykonawczy UN Global Compact Network Poland

Globalny kryzys wodny jest połączony z kryzysem klimatycznym, bo jak rośnie temperatura i rośnie parowanie, to – bardzo upraszczając – powoduje to susze i destabilizację klimatu – podkreślał.


Zmiany klimatu a retencja: dlaczego coraz trudniej „zatrzymać” wodę

Jego zdaniem zmieniające się warunki sprawiają, że coraz trudniej przewidywać zjawiska pogodowe i odpowiednio wcześniej przygotowywać plany gospodarowania wodą. 

Wyszkowski przypomniał również, że zasoby dyspozycyjne wody w Polsce są znacznie niższe niż poziom uznawany za bezpieczny w Europie.

– Trzeba więc bić na alarm – mówił.


Rosną straty wody. W Europie ginie niemal co czwarty litr

Tamara  Bińczak, Conservation Finance Officer, Eurosite, Biodiversity Expert, UN GCNP zauważyła, że woda zalicza się do przyrody, choć formalnie nie jest częścią zagadnienia bioróżnorodności, ale – jak podkreśliła – podobnie jak klimat jest zagadnieniem ściśle powiązanym.

– Woda i bioróżnorodność to dwa fundamentalne tematy, dlatego poświęcamy im tyle miejsca – mówiła.

Tamara  Bińczak, Conservation Finance Officer, Eurosite, Biodiversity Expert, UN GCNP


Tamara  Bińczak, Conservation Finance Officer, Eurosite, Biodiversity Expert, UN GCNP

Andrzej Mikulski, kierownik Zakładu Hydrobiologii na Wydziale Biologii Uniwersytetu Warszawskiego i członek Rady Klimatycznej przy UN GCNP, zwracał uwagę na coraz większą trudność w przewidywaniu opadów.

– Przewidywanie pogody i opadów stało się właściwie niemożliwe. Opady są, ale ta woda się nie retencjonuje – zauważył.

Andrzej Mikulski, kierownik Zakładu Hydrobiologii na Wydziale Biologii Uniwersytetu Warszawskiego i członek Rady Klimatycznej przy UN GCNP


Andrzej Mikulski, kierownik Zakładu Hydrobiologii na Wydziale Biologii Uniwersytetu Warszawskiego i członek Rady Klimatycznej przy UN GCNP

Jego zdaniem problemem pierwotnym jest obniżanie się poziomu wód podziemnych.


Wody w Polsce może wystarczyć pod warunkiem, że będziemy ją dobrze retencjonować, ale mówimy o retencji wód podziemnych, bo w przypadku wód powierzchniowych retencja jest nieefektywna, bo tracimy ją przez parowanie


– zaznaczył.


Wody podziemne w Polsce: zasób, o którym wiemy zbyt mało?

Na znaczenie sposobu, w jaki woda występuje i jest dostępna, wskazywała również Małgorzata Woźnicka, zastępca kierownika Zakładu Rozpoznawania i Ochrony Wód Podziemnych Państwowego Instytutu Geologicznego – Państwowego Instytutu Badawczego.


O wodach podziemnych mówimy i wiemy – jako społeczeństwo – niewiele. Jak spojrzymy na zasoby wodne, bo na wodę trzeba patrzeć kompleksowo, to wody mamy tyle samo cały czas, natomiast czym innym jest ilość wody, a czym innym forma jej występowania i dostępność


– mówiła.

Jak podkreślała, problemem nie musi być sama ilość opadów. Istotne jest to, w jaki sposób i kiedy występują. W przypadku gwałtownych, nawalnych opadów duża część wody szybko odpływa, zamiast zasilać lokalne zasoby.

– Jeśli to są opady nawalne, to uciekają nam do morza, a tu trzeba tę wodę zatrzymać tam, gdzie spadnie – wskazywała.

Małgorzata Woźnicka, zastępca kierownika Zakładu Rozpoznawania i Ochrony Wód Podziemnych Państwowego Instytutu Geologicznego - Państwowego Instytutu Badawczego


Małgorzata Woźnicka, zastępca kierownika Zakładu Rozpoznawania i Ochrony Wód Podziemnych Państwowego Instytutu Geologicznego – Państwowego Instytutu Badawczego

Woźnicka podkreślała, że hydrolodzy coraz częściej mówią o wodzie nie tylko jako o zasobie strategicznym, ale wręcz jako o surowcu krytycznym. Jak wyjaśniała, zasób może być ilościowo duży, ale jednocześnie trudno dostępny, co może stanowić poważny problem również dla gospodarki.


Zużycie wody spada, ale ryzyka rosną. Co mówią dane i praktyka

Uczestnicy panelu zwracali również uwagę na postęp, jaki w ostatnich dekadach dokonał się w zakresie racjonalnego gospodarowania wodą.

Tadeusz Rzepecki, przewodniczący Rady Izby Gospodarczej “Wodociągi Polskie”, wskazywał, że Polska pobiera jedynie część dostępnych zasobów, a zużycie wody przez przemysł i gospodarkę komunalną spada. Zużycie wody przemysłowej zmniejszyło się w ciągu ostatniego roku o około 7 proc. Z kolei w porównaniu z latami 90. gospodarka komunalna zużywa obecnie nawet o 40-50 proc. mniej wody.


O tym się nie mówi, a zrobiliśmy jednak bardzo duży postęp, żeby tę wodę racjonalnie używać


– podkreślał Rzepecki.

Jan Grygier, dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gliwicach w Państwowym Gospodarstwie Wodnym Wody Polskie, przekonywał, że wody podziemne powinny być traktowane jako rezerwa na sytuacje szczególne.

Jan Grygier, dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gliwicach w Państwowym Gospodarstwie Wodnym Wody Polskie


Jan Grygier, dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gliwicach w Państwowym Gospodarstwie Wodnym Wody Polskie

– Nasz główny zasób to wody podziemne i powinniśmy go traktować jak zasób strategiczny. Pobór na cele gospodarcze i bytowe musimy w jak największym stopniu prowadzić z wód powierzchniowych. Trzeba tak działać, by te wody podziemne traktować jak skarb, by go mieć w sytuacjach skrajnych – mówił.

Jak zaznaczył, problemem nie jest obecnie wyłącznie ilość opadów. Kluczowe znaczenie ma ich rozkład w czasie i przestrzeni.

– Musimy gospodarować wodą opadową oszczędnie i rozważnie, to jest kierunek – podkreślał Grygier.


Wisła wysycha. Tak niskiego poziomu wody jeszcze nie było


Woda w przemyśle i kosmetykach: rygorystyczne normy i projektowanie oszczędności

Izabella Siurdyna, Sustainability Manager L’Oréal Polska i Kraje Bałtyckie, podkreślała, że woda jest zarówno zasobem produkcyjnym, jak i istotnym składnikiem produktów kosmetycznych – w zależności od kategorii to od 60 do nawet 90 proc. Więc ta, która jest wykorzystywana do procesów produkcyjnych, również musi spełniać bardzo rygorystyczne normy.

Izabella Siurdyna, Sustainability Manager L’Oréal Polska i Kraje Bałtyckie


Izabella Siurdyna, Sustainability Manager L’Oréal Polska i Kraje Bałtyckie

– Już na poziomie projektowania bierzemy pod uwagę to, aby nasze produkty wymagały jak najmniejszego dostarczenia i wykorzystania wody, ale także aby produkty kosmetyczne miały formuły biodegradowalne, aby w jak najmniejszym stopniu zanieczyszczały wody gruntowe – przekonywała.


Bezpieczeństwo wodne a wojna: nowe ryzyka dla zasobów wodnych

Paneliści zwracali również uwagę na nowe rodzaje ryzyka, które należy uwzględnić w planowaniu bezpieczeństwa wodnego. Wśród nich znalazły się m.in. zagrożenia związane z konfliktami zbrojnymi.


Mamy bardzo blisko wojnę w Ukrainie i tam oprócz łamania praw ludzi dochodzi do niszczenia środowiska. My wiemy, że w razie ewentualnego konfliktu nasze zasoby wodne są zagrożone i nie można tego lekceważyć


– mówił Kamil Wyszkowski.

Tadeusz Rzepecki, przewodniczący Rady Izby Gospodarczej “Wodociągi Polskie”


Tadeusz Rzepecki, przewodniczący Rady Izby Gospodarczej “Wodociągi Polskie”

Tadeusz Rzepecki zgodził się, że jednym z najpoważniejszych obecnie wyzwań jest ochrona zasobów wodnych przed zagrożeniami militarnymi.

Małgorzata Woźnicka zwróciła natomiast uwagę na zagrożenie mniej spektakularne, ale fundamentalne z punktu widzenia bezpieczeństwa – niską świadomość społeczną dotyczącą zasobów i gospodarowania wodą.

– Największym ryzykiem i słabością dotyczącą ochrony źródeł wody jest bardzo słaba świadomość społeczeństwa dotycząca gospodarowania wodami, użycia wody. Nie zadajemy sobie nawet pytania, skąd wziąć wodę w razie konfliktu i wyłączenia wodociągów – podsumowała. 


Retencja, AI i monitoring wody. Wodociągi przygotowują się na ekstremalne opady

 

Materiał chroniony prawem autorskim – zasady przedruków określa regulamin.