Czy określenie „vibe coding” Ci coś mówi? Prawdopodobnie tak, ale dla przypomnienia napiszę, że jest to sposób tworzenia oprogramowania, w którym programista opisuje sztucznej inteligencji, jakie aplikacja ma mieć funkcje, wygląd i sposób działania, a następnie model generuje kod, wprowadza poprawki i pomaga rozwijać projekt. Oczywiście w całym tym procesie wciąż przydatny jest doświadczony programista, który powinien nadzorować proces, testować rezultaty i korygować ewentualne błędy. Najważniejsze jest jednak to, że człowiek nie musi samodzielnie pisać większości kodu. Wiele zależy od użytego AI oraz umiejętnego opisywania funkcjonalności, ale przy odrobinie szczęścia jest szansa na to, że vibe coding znacznie skróci czas potrzebny na stworzenie dużych, skomplikowanych narzędzi. I tak też się stało tym razem. Oto ArtCraft.
Autor: Tomasz Duda
Jeszcze parę tygodni temu ArtCraft praktycznie nie istniał w świadomości publicznej, a teraz jest to jeden z głośniejszych tematów w świecie oprogramowania. Wszystko dzięki jednemu Panu o nazwisku Brandon Thomas. Co prawda, jest on doświadczonym inżynierem, a nie osobą dopiero zaczynającą programować, więc określenie „vibe-coded software” jest pewnym uproszczeniem, ale udział sztucznej inteligencji w tym projekcie jest bardzo duży. Twórca skorzystał m.in. z modelu Claude Opus 5.5 przy odtwarzaniu funkcjonalności siedmiu aplikacji Adobe w czystym języku Rust, znanym z dużej efektywności i szybkości działania. Rezultaty już na wczesnym etapie są tak obiecujące, że nie zdziwiłbym się, gdyby dział prawny firmy Adobe już rozważał pewne kroki. Tylko że wcale nie musiałoby się to zakończyć się pozytywnie dla Adobe. Powód jest przynajmniej jeden.
Siedem otwartych wersji aplikacji z pakietu Adobe, trzy z pakietu Microsoft Office, a do tego alternatywa dla AutoCAD i Avid Pro Tools. Wszystko to za darmo na systemy Linux, Windows i macOS. Nic, tylko instalować i korzystać.
W aplikacjach pakietu ArtCraft (lub po prostu Craft Apps) nie ma nawet fragmentu kodu oryginalnych programów Adobe. Sto procent oprogramowania zostało stworzone dosłownie od zera. Owszem, wygląd interfejsu graficznego, nazwy większości funkcji, skróty klawiszowe, a nawet do pewnego stopnia sposób działania są bardzo zbliżone, czasami wręcz takie same, ale jednak pod spodem jest to zupełnie inny kod, a całość nie jest „sklonowana” 1:1. Zaraz przejdę do tego, jakie programy zostały „odtworzone” od podstaw, ale wcześniej dodam jeszcze, że twórca nie poprzestał tylko na pakiecie Adobe. Już w tej chwili dostępnych jest 12 narzędzi, z czego siedem ma konkurować bezpośrednio z Adobe, kolejne trzy są odpowiednikami pakietu Microsoft Office, a ostatnie dwa mają rywalizować z narzędziami firm Autodesk AutoCAD oraz Avid Pro Tools.
Linux / macOS / Windows
Linux / macOS / Windows
Pierwsze wersje narzędzi ArtCraft opublikowano 30 września 2026 roku. Ja piszę ten tekst 12 października, czyli mniej niż dwa tygodnie od „otwarcia” repozytoriów. Na samym początku programów było 5, później 7, teraz jest ich 12, a twórca informuje, że trwają prace nad kolejnymi. Rzecz jasna w tym samym czasie są rozwijane narzędzia już istniejące. Gdy pierwszy raz zainstalowałem choćby aplikację PhotoCraft, była ona w wersji 0.5.0, bez tłumaczenia na język polski, a w momencie pisania tego tekstu już wskoczyła na 0.7.0, już z przetłumaczonym interfejsem, a tuż przed publikacją wpisu gotowa była wersja 0.8.2, z którą nie zdążyłem się jeszcze zapoznać dokładniej. Tempo pracy jest wysokie, a mam wrażenie, że odkąd o tych narzędziach zrobiło się bardzo głośno na YouTube i ogólnie w sieci, to autor został zmotywowany do jeszcze intensywniejszych wysiłków.
Najważniejsze zalety ArtCraft Apps
Po pierwsze i moim zdaniem najważniejsze: aplikacje z pakietu ArtCraft działają natywnie na systemie Linux, czego nie można napisać o ich pierwowzorach. Adobe nigdy nie brało na poważnie systemu Linux i jego użytkowników, co moim zdaniem jest błędem. Owszem system jest darmowy i otwarty, większość oprogramowania również, ale obecnie Linux jest już tak rozwinięty i zoptymalizowany, że nie ma najmniejszego problemu, by na nim pracować, będąc twórcą „multimedialnym”. Obróbka zdjęć, montaż filmów, tworzenie efektów, praca z dźwiękiem, tworzenie grafiki 2D i 3D – wszystko to jest możliwe i realnie wykonywane. Zapewne znalazłaby się grupa ludzi, którzy chcieliby płacić za pakiet Adobe na Linuksie, ale firma się na to nie zdecydowała. Cóż… teraz mogą się zdziwić, bo komuś się chciało i posiłkując się AI, zrobił całkowicie otwartą i darmową alternatywę dla pakietu Adobe, nie tylko na Linux, ale też przy okazji na macOS i Windows. Źródło jest dostępne w popularnym serwisie GitHub, na licencjach Apache-2.0 oraz MIT.
Po drugie: aplikacje ArtCraft są bardzo „lekkie”. Większość narzędzi mieści się w przedziale 50 – 70 MB, co dla Adobe wydaje się być nieosiągalne. Po trzecie: aplikacje uruchamiają się błyskawicznie, bez żadnych ekranów ładowania. Wszystkie elementy i panele interfejsu pokazują się jednocześnie. Uruchomienie otwartej „odmiany” Photoshopa na moim średnio wydajnym laptopie z Linuksem trwa jakieś 1,5 s. Zresztą to samo tyczy się konkurencji dla pakietu Microsoft Office. Otwarta „wersja” Worda zajmuje trochę ponad 60 MB i u mnie uruchamia się w dosłownie sekundę. I nie chodzi mi o to, że po sekundzie coś tam zaczyna się dziać, lecz o to, że realnie po upłynięciu sekundy na ekranie widać już kompletny, działający, reagujący na wszystkie polecenia interfejs. Zupełnie szczerze: jest efekt WOW! Czysty język programowania Rust daje radę. Po czwarte: „No telemetry, and no network access unless you ask for it”, czyli brak telemetrii i brak połączeń sieciowych, chyba że użytkownik sam wyrazi taką chęć. Co prawda taką informację zauważyłem przy jednej z aplikacji (EffectCraft), więc nie należy od razu zakładać, że wszystkie pozostałe elementy pakietu też trzymają się tej zasady. Jednak wciąż jest to oprogramowanie o otwartym kodzie źródłowym, więc jest przynajmniej szansa na sprawdzenie tego, jeśli ktoś ma odpowiednie umiejętności (lub odpowiednio posłuży się AI).
W tym miejscu chcę podkreślić, że narzędzie o nazwie ArtCraft, to nie do końca jest to samo, co pakiet aplikacji ArtCraft (Craft Apps). Sama apka ArtCraft też jest interesująca, bo służy do tworzenia oraz modyfikacji obrazów 2D, 3D, filmów, dźwięków itp., za pomocą sztucznej inteligencji. Może być zainstalowana, ale da się jej też używać przez przeglądarkę. Jest to zbór kompleksowych, generatywnych narzędzi AI, z którego korzystać można po wykupieniu odpowiedniego planu (subskrypcji). Natomiast aplikacje ArtCraft, wymienione w powyższej tabelce i pewnie również przyszłe, są całkowicie darmowe i mają otwarte źródło, więc możesz z nich korzystać swobodnie. Nie trzeba ich pobierać niezależnie. Na stronie getartcraft.com/apps możesz pobrać niewielki ArtCraft Launcher, w nim zobaczysz całą listę aktualnie oferowanych narzędzi i przy dowolnym z nich po prostu klikasz przycisk instalacji. Wspomniany Launcher służy też do aktualizacji aplikacji z całego pakietu ArtCraft, co również jest przydatną zaletą.
Darmowa alternatywa dla Photoshop i znacznie więcej
Nie będę w tym krótkim poradniku opisywał każdego z kilkunastu programów, bo nie taki jest cel tej publikacji. Chcę jednak napisać parę zdań na temat swoich ogólnych wrażeń z używania kilku narzędzi. Ja praktycznie na co dzień korzystam z programów Photoshop, Lightroom i LibreOffice Writer lub MS Word, a rzadziej również z narzędzi do nagrywania dźwięku, edycji grafiki wektorowej, dokumentów PDF oraz arkuszy kalkulacyjnych. Dlatego najważniejszy dla mnie były aplikacje PhotoCraft, LightCraft, WordCraft i poniekąd też PdfCraft oraz VectorCraft. Biorąc pod uwagę fakt, że cały pakiet jest wciąż w bardzo wczesnej fazie rozwoju (około dwa tygodnie od wydania wstępnych wersji „alfa”), to zazwyczaj sukcesem byłoby w ogóle to, że działają. Jednak moim zdaniem praktycznie wszystkie z dwunastu aplikacji funkcjonują zaskakująco dobrze i stabilnie.
Czy można oczekiwać już pełnej funkcjonalności lub idealnej kompatybilności choćby z formatem PSD (Photoshop)? Odpowiedź brzmi: nie. To jednak jest zupełnie normalne na tym etapie rozwoju. O wiele ważniejsze jest to, że np. PhotoCraft działa szybko, nie „wysypuje się”, nie wyświetla żadnych dziwnych błędów po uruchomieniu jakiegoś efektu lub wejściu w edycję warstwy, a tworzenie grafiki od podstaw jest nie tylko możliwe, ale wręcz niemal bezproblemowe. Ogólnie zauważyłem, że przy edycji projektu (PSD) zrobionego już wcześniej w Photoshopie pojawiają się jeszcze problemy, choćby podczas zmiany gradientów, ale gdy tworzyłem projekt od podstaw w PhotoCraft, to już takich potknięć nie zauważyłem. Przypominam: odnoszę się do wersji 0.5.0, 0.7.0 i częściowo też 0.8.2, z którymi miałem do czynienia. Większość narzędzi już teraz działa dość dobrze, aby po prostu dało się ich używać do czegoś sensownego, więc myślę, że gdy w przyszłości powstanie wersja 1.0 lub jeszcze wyższa, to PhotoCraft stanie się narzędziem realnie użytecznym, nawet do celów komercyjnych. Jeszcze trochę drogi przed nim, ale kierunek (i wektor) jest prawidłowy.
To samo zresztą dotyczy aplikacji LightCraft, stanowiącej otwarty odpowiednik Adobe Lightroom. Bez problemu mogłem zaimportować zdjęcia RAW z aparatu Sony A7 IV i stabilnie, bez dosłownie żadnych błędów korzystać ze wszystkich suwaków i narzędzi oraz eksportować pliki. Jeszcze w wersji 0.5.0 widziałem jakieś problemy z kolorami, ale już w 0.6.0 zostały one usunięte. Owszem, jakość ogólnej edycji wciąż nie może się równać z narzędziami, które istnieją na rynku od dziesięciu czy dwudziestu lat, ale jak na edytor zdjęć RAW mający dwa tygodnie „na karku”, jest zadziwiająco dobrze. Na pewno znacznie lepiej, niż bym się spodziewał. PdfCraft też działa już niemal jak dojrzały produkt i oferuje sporo użytecznych funkcji. Jeśli chodzi o WordCraft, czyli odpowiednik Microsoft Word, to nie pisałem w nim jeszcze artykułów, bo w wersji 0.5.0 nie obsługiwał jeszcze języka polskiego, ale pojawił się on już w wersji 0.6.1 (wydanej dosłownie tuż przed tym, jak kończyłem ten artykuł). Interfejs wygląda świetnie, działa szybko, jest niemal identyczny, jak ten z MS Word, funkcji jest mnóstwo i co ważne, większość z nich działa prawidłowo. Edycja / montaż wideo w programie FilmCraft także zaskakuje poziomem dojrzałości i funkcjonalności. Gdybym nie znał tematu, ktoś pokazałby mi to narzędzie i powiedział, że jest ono od kilku lat na rynku i ma duże możliwości, to bym uwierzył.
ArtCraft Launcher oraz większość z kilkunastu dostępnych aktualnie programów mam zainstalowanych na trzech systemach: Linux (CachyOS / Arch, Wayland), macOS 27 oraz Windows 11. Zamierzam śledzić postępy tego projektu, bo wydaje mi się on bardzo obiecujący i perspektywiczny, Mam tylko ogromną nadzieję, że korporacje ze swoją zachłannością i ciągłym nienasyceniem, nie zablokują rozwoju pakietu aplikacji ArtCraft. To byłoby bardzo niefortunne. Trzeba jednak przyznać, że kod źródłowy już jest i może z niego korzystać każda inna osoba, więc teoretycznie w dowolnym momencie może powstać taki albo inny „fork”. Cóż, pożyjemy, zobaczymy. Tymczasem zachęcam wszystkich do sprawdzania możliwości tego oprogramowania, zwłaszcza że jest bezpłatne, a jeśli już go używasz, to podziel się swoją opinią w komentarzu. Udanego dnia!
![Ktoś właśnie użył AI do stworzenia darmowego, otwartego pakietu Adobe na Linux, Windows i macOS. Działa to znakomicie! [nc1]](https://www.europesays.com/pl/wp-content/uploads/2026/10/14_ktos_wlasnie_uzyl_ai_do_stworzenia_darmowego_otwartego_pakietu_adobe_na_linux_windows_i_macos_dzi.jpeg)
![Ktoś właśnie użył AI do stworzenia darmowego, otwartego pakietu Adobe na Linux, Windows i macOS. Działa to znakomicie! [nc1]](https://www.europesays.com/pl/wp-content/uploads/2026/10/1792065374_273_14_ktos_wlasnie_uzyl_ai_do_stworzenia_darmowego_otwartego_pakietu_adobe_na_linux_windows_i_macos_dzi.jpeg)
![Ktoś właśnie użył AI do stworzenia darmowego, otwartego pakietu Adobe na Linux, Windows i macOS. Działa to znakomicie! [nc1]](https://www.europesays.com/pl/wp-content/uploads/2026/10/1792065375_236_14_ktos_wlasnie_uzyl_ai_do_stworzenia_darmowego_otwartego_pakietu_adobe_na_linux_windows_i_macos_dzi.jpeg)
![Ktoś właśnie użył AI do stworzenia darmowego, otwartego pakietu Adobe na Linux, Windows i macOS. Działa to znakomicie! [nc1]](https://www.europesays.com/pl/wp-content/uploads/2026/10/1792065376_666_14_ktos_wlasnie_uzyl_ai_do_stworzenia_darmowego_otwartego_pakietu_adobe_na_linux_windows_i_macos_dzi.jpeg)
![Ktoś właśnie użył AI do stworzenia darmowego, otwartego pakietu Adobe na Linux, Windows i macOS. Działa to znakomicie! [nc1]](https://www.europesays.com/pl/wp-content/uploads/2026/10/1792065376_481_14_ktos_wlasnie_uzyl_ai_do_stworzenia_darmowego_otwartego_pakietu_adobe_na_linux_windows_i_macos_dzi.jpeg)
![Ktoś właśnie użył AI do stworzenia darmowego, otwartego pakietu Adobe na Linux, Windows i macOS. Działa to znakomicie! [nc1]](https://www.europesays.com/pl/wp-content/uploads/2026/10/1792065377_914_14_ktos_wlasnie_uzyl_ai_do_stworzenia_darmowego_otwartego_pakietu_adobe_na_linux_windows_i_macos_dzi.jpeg)
![Ktoś właśnie użył AI do stworzenia darmowego, otwartego pakietu Adobe na Linux, Windows i macOS. Działa to znakomicie! [nc1]](https://www.europesays.com/pl/wp-content/uploads/2026/10/1792065378_259_14_ktos_wlasnie_uzyl_ai_do_stworzenia_darmowego_otwartego_pakietu_adobe_na_linux_windows_i_macos_dzi.jpeg)
![Ktoś właśnie użył AI do stworzenia darmowego, otwartego pakietu Adobe na Linux, Windows i macOS. Działa to znakomicie! [nc1]](https://www.europesays.com/pl/wp-content/uploads/2026/10/1792065378_391_14_ktos_wlasnie_uzyl_ai_do_stworzenia_darmowego_otwartego_pakietu_adobe_na_linux_windows_i_macos_dzi.jpeg)
![Ktoś właśnie użył AI do stworzenia darmowego, otwartego pakietu Adobe na Linux, Windows i macOS. Działa to znakomicie! [nc1]](https://www.europesays.com/pl/wp-content/uploads/2026/10/1792065379_804_14_ktos_wlasnie_uzyl_ai_do_stworzenia_darmowego_otwartego_pakietu_adobe_na_linux_windows_i_macos_dzi.jpeg)
![Ktoś właśnie użył AI do stworzenia darmowego, otwartego pakietu Adobe na Linux, Windows i macOS. Działa to znakomicie! [nc1]](https://www.europesays.com/pl/wp-content/uploads/2026/10/1792065379_467_14_ktos_wlasnie_uzyl_ai_do_stworzenia_darmowego_otwartego_pakietu_adobe_na_linux_windows_i_macos_dzi.jpeg)
![Ktoś właśnie użył AI do stworzenia darmowego, otwartego pakietu Adobe na Linux, Windows i macOS. Działa to znakomicie! [nc1]](https://www.europesays.com/pl/wp-content/uploads/2026/10/1792065380_893_14_ktos_wlasnie_uzyl_ai_do_stworzenia_darmowego_otwartego_pakietu_adobe_na_linux_windows_i_macos_dzi.jpeg)
![Ktoś właśnie użył AI do stworzenia darmowego, otwartego pakietu Adobe na Linux, Windows i macOS. Działa to znakomicie! [nc1]](https://www.europesays.com/pl/wp-content/uploads/2026/10/1792065381_394_14_ktos_wlasnie_uzyl_ai_do_stworzenia_darmowego_otwartego_pakietu_adobe_na_linux_windows_i_macos_dzi.jpeg)
![Ktoś właśnie użył AI do stworzenia darmowego, otwartego pakietu Adobe na Linux, Windows i macOS. Działa to znakomicie! [nc1]](https://www.europesays.com/pl/wp-content/uploads/2026/10/1792065381_121_14_ktos_wlasnie_uzyl_ai_do_stworzenia_darmowego_otwartego_pakietu_adobe_na_linux_windows_i_macos_dzi.jpeg)
![Ktoś właśnie użył AI do stworzenia darmowego, otwartego pakietu Adobe na Linux, Windows i macOS. Działa to znakomicie! [nc1]](https://www.europesays.com/pl/wp-content/uploads/2026/10/1792065382_274_14_ktos_wlasnie_uzyl_ai_do_stworzenia_darmowego_otwartego_pakietu_adobe_na_linux_windows_i_macos_dzi.jpeg)
![Ktoś właśnie użył AI do stworzenia darmowego, otwartego pakietu Adobe na Linux, Windows i macOS. Działa to znakomicie! [nc1]](https://www.europesays.com/pl/wp-content/uploads/2026/10/1792065382_520_14_ktos_wlasnie_uzyl_ai_do_stworzenia_darmowego_otwartego_pakietu_adobe_na_linux_windows_i_macos_dzi.jpeg)
![Ktoś właśnie użył AI do stworzenia darmowego, otwartego pakietu Adobe na Linux, Windows i macOS. Działa to znakomicie! [nc1]](https://www.europesays.com/pl/wp-content/uploads/2026/10/1792065383_701_14_ktos_wlasnie_uzyl_ai_do_stworzenia_darmowego_otwartego_pakietu_adobe_na_linux_windows_i_macos_dzi.jpeg)
![Ktoś właśnie użył AI do stworzenia darmowego, otwartego pakietu Adobe na Linux, Windows i macOS. Działa to znakomicie! [nc1]](https://www.europesays.com/pl/wp-content/uploads/2026/10/1792065384_606_14_ktos_wlasnie_uzyl_ai_do_stworzenia_darmowego_otwartego_pakietu_adobe_na_linux_windows_i_macos_dzi.jpeg)
![Ktoś właśnie użył AI do stworzenia darmowego, otwartego pakietu Adobe na Linux, Windows i macOS. Działa to znakomicie! [nc1]](https://www.europesays.com/pl/wp-content/uploads/2026/10/1792065384_285_14_ktos_wlasnie_uzyl_ai_do_stworzenia_darmowego_otwartego_pakietu_adobe_na_linux_windows_i_macos_dzi.jpeg)
![Ktoś właśnie użył AI do stworzenia darmowego, otwartego pakietu Adobe na Linux, Windows i macOS. Działa to znakomicie! [nc1]](https://www.europesays.com/pl/wp-content/uploads/2026/10/1792065385_660_14_ktos_wlasnie_uzyl_ai_do_stworzenia_darmowego_otwartego_pakietu_adobe_na_linux_windows_i_macos_dzi.jpeg)