Prochy zmarłego w domu lub lesie? Polacy chcą zmian w prawie
Impulsem do dyskusji jest petycja w sprawie nowelizacji ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych. Jak zauważa forsal.pl, obowiązujące przepisy pozostają jednoznaczne. Dziś urna z prochami może trafić wyłącznie na cmentarz, do grobu lub do kolumbarium. Nie wolno rozsypać prochów, zatrzymać ich w domu ani zorganizować pochówku na prywatnej działce. Autor wspomnianej petycji przekonuje, że prawo nie odpowiada już społecznym oczekiwaniom.
Czytaj nas częściej w Google
W Polsce nadal obowiązuje ustawa o cmentarzach i chowaniu zmarłych z 1959 r. Prochy po kremacji można składać wyłącznie na cmentarzu, w grobie albo w kolumbarium; nie wolno ich rozsypywać, trzymać w domu ani grzebać na prywatnych działkach.
W Polsce nielegalne rozsypanie prochów zmarłego podlega karze grzywny do 5 tys. zł lub karze aresztu do 30 dni. Takie działanie jest traktowane jak znieważenie prochów.
Prochy w lesie, ogród zamiast cmentarza. Oto proponowane zmiany
We wspomnianej petycji znalazły się trzy główne postulaty. Pierwszy dotyczy zgody na rozsypywanie prochów w miejscach wskazanych do tego celu, m.in. w lasach, parkach, ogrodach pamięci i akwenach wodnych. Zasady korzystania z takich przestrzeni oraz ich lokalizację miałyby określać samorządy.
Przeczytaj również: Ludzie myślą, że ciało „tańczy”, „siada”, podnosi się. Kremacja wygląda zupełnie inaczej
Drugi pomysł przewiduje pochówek prochów poza cmentarzami, także na prywatnych posesjach, np. w przydomowych ogrodach lub na terenach ekologicznych. Warunkiem byłoby zachowanie wymogów sanitarnych.
Dalszy ciąg artykułu pod materiałem wideo
Trzecia propozycja to tzw. cmentarze leśne, gdzie zamiast tradycyjnego nagrobka miejscem pamięci byłoby drzewo posadzone nad pochówkiem. Autor petycji odwołuje się przy tym do rozwiązań stosowanych m.in. w Niemczech, Holandii i Szwajcarii (tam legalne jest rozsypywanie prochów w wyznaczonych miejscach lub ich pochówek na terenach leśnych).
Zdaniem autora petycji nowe przepisy pozwoliłyby lepiej uszanować wolę zmarłych i ich rodzin. Uważa on, że „prawo do decydowania o formie pochówku jest częścią wolności osobistej, dlatego państwo powinno umożliwić różne formy pochówku zgodnie z indywidualnymi przekonaniami” (za senat.gov.pl).
Rozsypywanie prochów jest niebezpieczne? Ministerstwo Zdrowia zabrało głos
Stanowisko Ministerstwa Zdrowia przedstawiła Joanna Kujawa, naczelnik wydziału zdrowia środowiskowego w Departamencie Zdrowia Publicznego. Jak mówiła w listopadzie 2025 r., „pochodzące ze spopielenia zwłok prochy ludzkie nie stanowią zagrożenia epidemiologicznego i te kwestie nie wymagają regulacji prawnej”.
Kujawa zwróciła jednocześnie uwagę, że sprawa nie ogranicza się do zdrowia publicznego. Dotyka także planowania przestrzennego, ochrony środowiska, infrastruktury i porządku publicznego. Dlatego senator Jolanta Piotrowska zaproponowała, by zapytać o opinię Ministerstwo Rozwoju i Technologii, Ministerstwo Klimatu i Środowiska, Ministerstwo Infrastruktury oraz Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji.