Wartość eksportu polskiej branży spożywczej przekroczyła 220 mld zł, a krajowi producenci należą do europejskiej czołówki. Zdaniem Arkadiusza Zabłońskiego z BGK dalszy rozwój sektora będzie wymagał odważniejszej ekspansji kapitałowej, zagranicznych przejęć i większej aktywności na rynkach poza Europą.
Polski sektor spożywczy, mimo dynamicznego wzrostu eksportu, potrzebuje zagranicznych inwestycji i przejęć, aby budować globalnie rozpoznawalne marki.
Afryka oferuje polskim firmom duży potencjał rozwoju, jednak skuteczna ekspansja wymaga nie tylko eksportu, lecz także inwestycji w lokalną produkcję i przetwórstwo.
Dostęp do finansowania pozostaje kluczowym wyzwaniem dla zagranicznej ekspansji, szczególnie w przypadku małych i średnich przedsiębiorstw.
Oto kluczowe wnioski z wywiadu z Arkadiuszem Zabłońskim, dyrektorem Departamentu Ekspansji Zagranicznej i Finansowania Handlu w Banku Gospodarstwa Krajowego.
PortalSpozywczy.pl wspólnie z „Rzeczpospolitą” przygotowuje specjalny raport „Polska Żywność 2035. Nowa przewaga konkurencyjna”, który ukaże się 23 listopada – w dniu otwarcia Forum Rynku Spożywczego i Handlu 2026. Publikacja będzie m.in. częścią papierowego wydania „Rzeczpospolitej” i pokaże najważniejsze szanse, wyzwania oraz kierunki rozwoju całego sektora rolno-spożywczego – od gospodarstwa i przetwórstwa po handel, eksport i nowe technologie.
ZAREJESTRUJ SIĘ NA FORUM RYNKU SPOŻYWCZEGO I HANDLU: https://www.frsih.pl/pl/
Eksport polskiej żywności rośnie szybciej niż eksport całej gospodarki
Arkadiusz Zabłoński, dyrektor Departamentu Ekspansji Zagranicznej i Finansowania Handlu w Banku Gospodarstwa Krajowego, podkreślił w wywiadzie dla Portalu Spożywczego, że polski przemysł spożywczy należy do najbardziej konkurencyjnych sektorów krajowej gospodarki. Producenci żywności od lat umacniają swoją pozycję na rynkach zagranicznych, a tempo wzrostu eksportu branży wyraźnie przewyższa dynamikę sprzedaży zagranicznej polskich przedsiębiorstw ogółem.
Ekspert wskazał, że według danych analizowanych przez BGK wartość eksportu artykułów spożywczych, napojów i wyrobów tytoniowych wzrosła z około 85,2 mld zł w 2015 r. do około 221 mld zł w 2025 r. Oznacza to wzrost o blisko 160 proc. Dla porównania, w tym samym okresie wartość polskiego eksportu ogółem zwiększyła się o około 107 proc.
– Tak dynamiczny rozwój potwierdza silną pozycję polskich producentów, którzy należą do europejskiej czołówki w wielu kategoriach żywności, w tym w produkcji jabłek, mięsa czy wyrobów mleczarskich.
Od eksportu do zagranicznych przejęć. Nowy etap rozwoju polskiej branży spożywczej
Dyrektor Departamentu Ekspansji Zagranicznej i Finansowania Handlu w BGK ocenił też, iż mimo silnej pozycji na rynku europejskim polskie przedsiębiorstwa wciąż mają jednak stosunkowo niewiele marek o globalnym zasięgu. Dlatego, jak dodał, kolejnym etapem rozwoju branży powinno być nie tylko zdobywanie nowych rynków eksportowych, ale także budowanie własnych struktur dystrybucyjnych, inwestowanie w zagraniczne zakłady i przejmowanie lokalnych przedsiębiorstw.
– Na chwilę obecną struktura geograficzna sprzedaży pozostaje jednak mocno skoncentrowana na Europie – poinformował. Około 75 proc. polskiego eksportu rolno-spożywczego trafia do krajów Unii Europejskiej, a do najważniejszych odbiorców należą Niemcy, Czechy i Francja. Istotnym rynkiem pozostaje także Wielka Brytania.
Zabłoński zaznaczył też, że poza Europą największe znaczenie w kontekście eksportu ma Azja, na którą przypada około 5,5 proc. eksportu spożywczego. A jednym z kierunków o szczególnie dużym potencjale jest Afryka.
BGK wspiera eksport na rynkach podwyższonego ryzyka. Finansowanie może objąć nawet do 100 proc. wartości transakcji
Ekspert z BGK zwrócił też uwagę na fakt, że koncentracja na rynkach europejskich oznacza dla przedsiębiorców przede wszystkim sprzedaż na termin w ramach kredytu kupieckiego z wiarygodnymi partnerami o dobrej sytuacji finansowej. Zupełnie inaczej, jak dodał, wygląda sytuacja w przypadku rynków rozwijających się, gdzie ryzyko transakcyjne jest wyższe, a dostępność kredytowania bywa ograniczona i kosztowna.
– Od 2010 r. BGK wspólnie z KUKE realizuje rządowy program wspierania eksportu, w którym bank zapewnia finansowanie, a KUKE ochronę ubezpieczeniową – dodał. Rozwiązanie jest szczególnie istotne na rynkach podwyższonego ryzyka, m.in. w Afryce.
Dyrektor Departamentu Ekspansji Zagranicznej i Finansowania Handlu w BGK wyjaśnił, że bank może finansować zagranicznych odbiorców polskich produktów lub ich banki, umożliwiając w ten sposób eksport polskich dóbr i usług zarówno konsumpcyjnych jak i inwestycyjnych takich jak mleko w proszku, jabłka, napoje czy maszyny i urządzenia do przetwórstwa rolno spożywczego. W przypadku finansowania krótkoterminowego BGK może pokryć nawet do 100 proc. wartości transakcji.
Polskie inwestycje zagraniczne. Spadek wartości nie musi oznaczać odwrotu
Ekspert odniósł się podczas wywiadu dla Portalu Spożywczego także do m.in. wartości inwestycji zagranicznych polskich firm z branży spożywczej. Jak zauważył, mimo że eksport polskiej żywności dynamicznie rośnie, wartość bezpośrednich inwestycji zagranicznych przedsiębiorstw spożywczych podlega znacznym wahaniom.
Z analizy przywołanej przez Arkadiusza Zabłońskiego wynika, że w 2015 r. skumulowana wartość polskich bezpośrednich inwestycji zagranicznych w sektor produkcji artykułów spożywczych, napojów i wyrobów tytoniowych wynosiła ponad 2,8 mld zł, w 2019 r. spadła do 1,3 mld zł, a w 2024 r. wzrosła do 4,4 mld zł. Na koniec 2025 r. osiągnęła około 2,5 mld zł, co oznacza spadek o 42,5 proc. rok do roku.
– Nie świadczy to jednak o wycofywaniu się polskich firm z zagranicznych rynków – dodał. Wskaźnik obejmuje bowiem nie tylko inwestycje kapitałowe i reinwestowane zyski, lecz także przepływy finansowe między spółkami należącymi do jednej grupy kapitałowej. Ich zmiany mogą obniżać wartość inwestycji, nawet jeśli zagraniczna działalność przedsiębiorstw rozwija się prawidłowo.
Jak zaznacza, dane są zbyt zagregowane, by ocenić skalę poszczególnych projektów czy przejęć. W jego ocenie aktywność inwestycyjna polskich firm spożywczych pozostaje względnie stabilna, mimo znacznych wahań jej wartości.
Od eksportu do przejęć. Jak polskie firmy budują zagraniczną pozycję?
Dyrektor Departamentu Ekspansji Zagranicznej i Finansowania Handlu w BGK podkreślił też, że w branży spożywczej przejęcia zagraniczne wymagają uwzględnienia lokalnej specyfiki rynku oraz przywiązania konsumentów do marek. Dlatego zakup rozpoznawalnego producenta wraz z jego siecią dystrybucji może być bardziej opłacalny niż wprowadzanie na tamtejszy rynek nowego produktu. Przykładem firmy, jak dodał, wykorzystującej z powodzeniem taką strategię jest Maspex.
– Z punktu widzenia inwestora najważniejsza pozostaje ekonomiczna efektywność przedsięwzięcia – zaznaczył. Rozwijanie polskiej marki za granicą może wymagać wieloletnich inwestycji w marketing, których rezultat nie zawsze jest pewny. Przejęcie rozpoznawalnej lokalnej marki pozwala natomiast wykorzystać jej dotychczasową pozycję rynkową, lojalność konsumentów oraz istniejące kanały sprzedaży.
Czy polskie banki są gotowe finansować zagraniczne przejęcia?
Dostęp do kapitału jest jednym z kluczowych warunków realizacji zagranicznych inwestycji, jednak sytuacja poszczególnych przedsiębiorstw spożywczych jest bardzo zróżnicowana. Arkadiusz Zabłoński zwrócił uwagę, że największe polskie grupy dysponują silną pozycją finansową, a dodatkowo dzięki współpracy z bankami komercyjnymi mogą pozyskiwać finansowanie również na duże transakcje akwizycyjne. Natomiast w związku z tym, że finansowanie zagranicznych przejęć wymaga od przedsiębiorstw zaangażowania własnego kapitału, stanowi to wyzwanie szczególnie dla małych i średnich firm, często pozbawionych odpowiednich środków i doświadczenia.
– BGK jest przygotowany do wspierania takich przedsięwzięć, zarówno samodzielnie, jak i w konsorcjach z innymi bankami – zapewnił. Od rozpoczęcia działalności związanej ze wspieraniem ekspansji zagranicznej BGK zaangażował ponad 26 mld zł w finansowanie projektów w obszarze ekspansji międzynarodowej realizowanych w różnych sektorach gospodarki.
Afryka pozostaje niedocenionym kierunkiem eksportu polskiej żywności
Jednym z najbardziej perspektywicznych kierunków ekspansji polskich przedsiębiorstw rolno-spożywczych jest Afryka. Jak wskazał Arkadiusz Zabłoński, udział tego kontynentu w polskim eksporcie ogółem wynosi zaledwie około 1 proc. W przypadku produktów spożywczych jest wyższy i sięga około 2,5 proc., ale nadal pozostaje niewielki w stosunku do potencjału rynku.
Zdaniem eksperta rosnąca liczba ludności, rozwój gospodarczy poszczególnych państw oraz zapotrzebowanie na żywność i nowoczesne technologie rolno-spożywcze stwarzają polskim przedsiębiorcom duże możliwości.
– BGK dostrzega szczególny potencjał nie tylko w eksporcie gotowych produktów, ale przede wszystkim w dostarczaniu maszyn i urządzeń wykorzystywanych w rolnictwie, przetwórstwie i przechowywaniu żywności – podkreślił. Przykładem takiego projektu jest finansowanie udzielone w październiku 2023 r. rządowi Rwandy na zakup blisko 400 polskich instalacji do systemu schładzania mleka firmy Faspol. Wartość transakcji wyniosła około 23 mln euro.
Celem przedsięwzięcia było wsparcie lokalnego sektora mleczarskiego poprzez poprawę warunków przechowywania surowca, ograniczenie strat i w konsekwencji większą dostępność do produktów mlecznych.
– Łączne zaangażowanie BGK w sektorze spożywczym i branżach z nim powiązanych przekracza 1 mld zł – dodał. Niecałe 25 proc. tej wartości dotyczy finansowania sprzedaży produktów spożywczych, a pozostała część obejmuje przede wszystkim maszyny i urządzenia dla przemysłu rolno-spożywczego. Właśnie w takim modelu, łączącym dostawy technologii z rozwojem lokalnego przemysłu, polskie przedsiębiorstwa mogą budować długofalową przewagę konkurencyjną.
Ekspansja polskich firm w Afryce wymaga inwestycji i współpracy instytucji wsparcia
Choć Afryka oferuje duży potencjał rozwoju, ekspansję polskich firm utrudniają bariery logistyczne, wymagania fitosanitarne czy też ograniczony dostęp do finansowania. Jak podkreśla Arkadiusz Zabłoński, ich pokonanie wymaga współpracy przedsiębiorców, banków, administracji publicznej i dyplomacji gospodarczej.
Jego zdaniem kluczowe jest tworzenie lokalnej wartości dodanej poprzez inwestycje w produkcję czy przetwórstwo. Takie projekty przynoszą korzyści obu stronom, zapewniając polskim firmom dostęp do nowych rynków, a lokalnym gospodarkom technologie i miejsca pracy. Warunkiem skuteczniejszej ekspansji jest również strategiczna koordynacja instytucji wspierających polskie przedsiębiorstwa. W tym kontekście ekspert wspomniał o inicjatywie Team Poland, skupiającej instytucje wspierające międzynarodowy rozwój polskich przedsiębiorstw.
– BGK deklaruje gotowość wspierania polskich eksporterów i inwestorów również poza Afryką – zapewnił. Od 2010 r. bank prowadził działalność na 92 rynkach, a instrumenty finansowe mogą być wykorzystywane w różnych regionach świata, z uwzględnieniem ograniczeń dotyczących krajów sankcyjnych czy też oceny ryzyka dla poszczególnych transakcji.
Polskie firmy spożywcze mają potencjał, by budować globalne grupy
Ekspert ocenił, że w najbliższej dekadzie jednym z kluczowych wyzwań polskiej branży spożywczej będzie przejście od eksportu do ekspansji kapitałowej i budowania globalnych marek. Zdaniem dyrektora Departamentu Ekspansji Zagranicznej i Finansowania Handlu w BGK największe firmy już dziś muszą szukać możliwości rozwoju za granicą, ponieważ skala krajowego rynku w naturalny sposób ogranicza ich dalszy wzrost.
– Większym wyzwaniem są potencjalne projekty aktywizacyjne małych i średnich przedsiębiorstw, którym często brakuje kapitału i doświadczenia – podkreślił Arkadiusz Zabłoński. – Jest dużo polskich spółek, szczególnie spośród MŚP, które mogłyby się rozwijać, mają ciekawe produkty, jednak mają obawy przez podjęciem decyzji – zauważa dyrektor BGK.
Zdaniem eksperta odważniejsze inwestycje, przejęcia i rozwój działalności poza Europą mogą sprawić, że Polska stanie się nie tylko silnym eksporterem żywności, ale także krajem pochodzenia globalnych grup spożywczych.






