— Możemy mieć tysiąc czołgów, pięć tysięcy samolotów. Ale jeżeli nie będzie działać państwo, jeżeli infrastruktura krytyczna zostanie sparaliżowana, to te czołgi, te samoloty nic nie zdziałają. I o to chodzi właśnie — podsumowuje.
Ochroniarze będą mogli walczyć z dronami
Gierszewski mówi o zmianach prawa, na które osoby odpowiedzialne za bezpieczeństwo infrastruktury krytycznej miały czekać od dawna. Jedną z najważniejszych jest podejście do dronów. Dotychczas regulacje skupiały się przede wszystkim na bezzałogowcach latających. Problem w tym, że zagrożenie może przypłynąć albo przyjechać.
Nowe rozwiązania mają dawać możliwość unieruchamiania, niszczenia lub przejmowania kontroli także nad dronami pływającymi i lądowymi. Co ważne, nie chodzi już wyłącznie o policję, wojsko czy Straż Graniczną.
— Prawo do tego zestrzeliwania, zagłuszania, sprowadzania na ziemię będą miały także jednostki SUFO (Specjalistyczna Uzbrojona Formacja Ochronna). Czyli to po prostu ci ochroniarze, którzy są wynajmowani, firmy, które działają wokół tej infrastruktury krytycznej — wyjaśnia prowadzący.
Zmienić ma się także arsenał środków, które można wykorzystać przeciwko zagrożeniu. — Dopuszczono także stosowanie broni palnej, pneumatycznej, pocisków niepenetracyjnych, wiązek energii, fal elektromagnetycznych oraz zakłócaczy GPS. Tego było do tej pory brakowało — mówi Gierszewski.
To istotne zwłaszcza dlatego, że wielu strategicznych obiektów nie pilnuje na co dzień wojsko. Ich bezpieczeństwem zajmują się prywatne firmy ochroniarskie. — Wiele tych obiektów, wodociągi czy obiekty energetyczne są chronione przez wynajęte agencje ochrony i one teraz będą miały narzędzia, żeby rzeczywiście chronić — podkreśla Gierszewski.
Wejdziesz bez pozwolenia? Kary mają być znacznie poważniejsze
Zmienia się również podejście do osób, które bez zezwolenia pojawiają się na terenie chronionym. Do niedawna takie sytuacje nie musiały oznaczać szczególnie poważnych konsekwencji.
— Do tej pory było to ścigane na wniosek. Taki czyn, wejście było traktowane jak naruszenie miru domowego — niska dolegliwość. A w tej chwili nieuprawnione przebywanie na terenie infrastruktury krytycznej jest zagrożone do dwóch lat pozbawienia wolności — opowiada Gierszewski.
Jeżeli ktoś dodatkowo zacznie ingerować w działanie urządzeń, konsekwencje mają być jeszcze poważniejsze. — Przebywanie połączone z utrudnianiem, zakłócaniem pracy urządzeń infrastruktury krytycznej — do 5 lat pozbawienia wolności. Bardzo wysoka kara, wysokie zagrożenie — mówi Gierszewski.
Ważne staje się też to, kto pracuje przy strategicznych obiektach
Sam płot, monitoring czy uzbrojona ochrona nie wystarczą, jeśli potencjalne zagrożenie znajduje się wewnątrz systemu. Dlatego zmiany dotyczą również pracowników, dostawców i podwykonawców, którzy mają dostęp do infrastruktury krytycznej.
— To jest mega ważne, żeby można było weryfikować te kadry, które się zajmują ochroną. Więc przyznano prawo i obowiązek żądania informacji z Krajowego Rejestru Karnego od pracowników i kandydatów, którzy mają dostęp do danych infrastruktury krytycznej. Do tej pory tego nie było, bo to był zarzut naruszenia RODO — podkreśla Gierszewski.
Dodaje, że zmiany pozwolą na przetwarzanie danych biometrycznych, takich jak odciski palców, głos, obraz tęczówki oka, układ żył czy wizerunek twarzy, w celu kontroli dostępu do chronionych stref. Co trzy lata będzie można również ponownie weryfikować osoby mające dostęp do infrastruktury krytycznej. Sprawdzanie ma obejmować nie tylko pracowników, lecz także zewnętrznych dostawców i podwykonawców, m.in. z wykorzystaniem danych z rejestru PESEL i rejestru dowodów osobistych
AI już pomaga atakującym
Coraz większa część infrastruktury działa w oparciu o systemy informatyczne, więc równolegle z zabezpieczeniami fizycznymi rośnie znaczenie cyberbezpieczeństwa. Gierszewski mówi, że podczas konferencji poświęconej infrastrukturze krytycznej w Olsztynie padły dane o „kilkudziesięcioprocentowym wzroście cyberataków na infrastrukturę krytyczną” rocznie.
Nowym czynnikiem jest sztuczna inteligencja. — Usłyszałem, że w tych atakach na infrastrukturę krytyczną jest wykorzystywana AI To jest tzw. mnożnik siły, czyli zwielokrotnienie siły tego ataku — relacjonuje Gierszewski.
Jak dodaje, na konferencji pojawiały się także ostrzeżenie dotyczące kolejnego etapu technologicznego wyścigu: zastosowania technologii kwantowych do przełamywania obecnych zabezpieczeń kryptograficznych. Prowadzący opisuje to jako jedno z największych przyszłych zagrożeń, do których państwa muszą przygotowywać się już teraz.
Bałtyk może być piętą Achillesa
Osobnym problemem jest infrastruktura powstająca na Bałtyku. Morskich farm wiatrowych nie wystarczy pilnować z brzegu. Zagrożenie może pojawić się także pod wodą.
— Trzeba uświadomić na przykład Orlenowi, który stawia te farmy wiatrowe na Bałtyku, jak ważne jest to całe oprzyrządowanie, czyli na przykład odpowiednie sonary, które ustawione wokoło tych naszych farm będą wykrywać drony morskie czy płetwonurków — tłumaczy Gierszewski.
Dziennikarz wskazuje na ryzyko, że zabezpieczenia nie będą nadążać za tempem budowy nowych inwestycji. — Tu jest świetnie, jest sukces. Pan premier pokazuje, jak ruszają te wiatraki. A to się może okazać piętą Achillesa — stwierdza.
„W związku ze śledztwem”
Ona jest czołową dziennikarką polityczną, a on — uznanym reporterem śledczym. Prywatnie Dominika Długosz i Mariusz Gierszewski są małżeństwem z niemal 20-letnim stażem, a teraz łączą siły również jako współprowadzący podcast „W związku ze śledztwem”.
Nowe odcinki podcastu będą ukazywać się w każdy wtorek wieczorem na stronie Newsweek.pl, w aplikacji Onet Audio, a także na kanałach Radia Zet i „Newsweek Polska” na YouTube.