W prawie 200 gminach w Polsce na obszarach wiejskich nie ma sieci kanalizacyjnej, w samym woj. podlaskim to aż 21 proc. ogółu gmin wiejskich i miejsko-wiejskich. Takie dane zebrali w raporcie naukowcy z SGH w Warszawie. Badacze podkreślają: potrzebny jest długoterminowy program dla polskiej wsi, z nowymi, dostosowanym do lokalnych warunków systemami finansowania. I wcale nie chodzi o to, by skanalizować całą Polskę, rozwiązań jest bowiem więcej.


W 174 gminach na terenach wiejskich nie ma sieci kanalizacyjnej, a w woj. mazowieckim jest ich 52, zaś w podlaskim to 21 proc. gmin wiejskich i miejsko-wiejskich – dane na ten temat zebrali naukowcy Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie. Więcej szczegółów z raportu przedstawiliśmy tutaj. 
Raport powstał z inicjatywy Partnerstwa dla Rozwoju Infrastruktury Ściekowej na Obszarach Wiejskich. Zostanie on zaprezentowany na Kongresie Gmin Wiejskich (25-26 listopada). 
Autorzy raportu – prof. SGH Andrzej Gałązka i dr Benedykt Opałka – wskazują w rozmowie z nami, że budowa kanalizacji bywa nieopłacalna przy rozproszonej zabudowie, a alternatywą dla niej mogą być m.in. przydomowe i grupowe oczyszczalnie. 

Kanalizacja na wsi rozwija się wolniej niż wodociągi

Ze zwodociągowaniem Polski przez ostatnie dekady, szczególnie po przystąpieniu do Unii Europejskiej, poradziliśmy sobie całkiem dobrze. Sytuacja w gospodarce ściekowej nie wygląda już tak korzystnie. Czy panowie zgadzają się z taką diagnozą?

Dr hab. Andrzej Gałązka, prof. SGH: – Całkowicie się zgadzam. Przyczyną tego stanu jest przede wszystkim większa kapitałochłonność inwestycji kanalizacyjnych, a w niektórych przypadkach również zupełnie odmienne wymagania związane z procesem inwestycyjnym.

Budowa sieci kanalizacyjnej jest kosztowniejsza niż wodociągowej, a czasem może okazać się wręcz nieopłacalna, nawet tam, gdzie istnieje już sieć wodociągowa. Znacznie łatwiej jest dostarczać wodę pod ciśnieniem przewodami o niewielkich przekrojach, niż odbierać ścieki. Oczywiście istnieją rozwiązania w postaci kanalizacji ciśnieniowej, ale są one droższe. Trzeba też uwzględnić specyfikę odpadów ciekłych transportowanych przewodami kanalizacyjnymi. Stąd bierze się tak znaczna różnica pomiędzy dostępnością obu rodzajów infrastruktury.


Na obszarach wiejskich z sieci kanalizacyjnej korzysta niespełna połowa mieszkańców, podczas gdy dostęp do sieci wodociągowej ma około dwukrotnie większa część ludności.


Oczywiście to, że niespełna 50 proc. mieszkańców obszarów wiejskich korzysta z sieci kanalizacyjnej, nie oznacza, że pozostali nie mają kanalizacji w swoich domach. Według danych GUS za 2024 rok WC znajduje się w ponad 90 proc. mieszkań wiejskich, tyle że niekoniecznie są one podłączone do zbiorczej sieci kanalizacyjnej.


Ponad połowa mieszkańców wsi bez dostępu do kanalizacji. W 174 gminach nie ma jej wcale


Tykająca bomba biologiczna. Bakterie kałowe pojawiają się w wodociągach

W kontekście gospodarki ściekowej na terenach wiejskich często mówi się o tykającej bombie biologicznej. Czy rzeczywiście mamy do czynienia z takim zagrożeniem? Czy już dziś odczuwamy konsekwencje nieprawidłowego gospodarowania ściekami?

AG: – Informacji o tym dostarczają m.in. raporty Najwyższej Izby Kontroli. Oczywiście przeprowadzone kontrole nie obejmowały wszystkich gmin wiejskich ani wszystkich obszarów pozbawionych kanalizacji. Pokazały jednak, że tam, gdzie nie istnieje zbiorcza sieć kanalizacyjna, sytuacja w zakresie odbioru ścieków ze zbiorników bezodpływowych jest bardzo zróżnicowana.

Porównywano m.in. ilość dostarczanej wody z ilością odbieranych ścieków i ujawniło to w niektórych jednostkach znaczące różnice. Może to wskazywać, że część ścieków nie trafia do systemu ich prawidłowego zagospodarowania – w systemie istnieją luki.

Zagrożenie związane z odprowadzaniem do otoczenia nieoczyszczonych ścieków rośnie wraz z intensywnością zagospodarowania terenu. Na obszarach o rozproszonej zabudowie środowisko również jest obciążane zanieczyszczeniami, ale nie musi to prowadzić do spektakularnych katastrof ekologicznych. Nie oznacza to jednak, że problem takich rozproszonych zanieczyszczeń jest mniej istotny.


Niestety dotychczasowa polityka wspierania inwestycji w zakresie oczyszczania ścieków koncentrowała się przede wszystkim na obszarach o dużej koncentracji wytwarzania ścieków, określanej za pomocą tzw. równoważnej liczby mieszkańców, czyli RLM. Przyjęto określone progi, od których uzależniano możliwość uzyskania dofinansowania omawianych inwestycji. W rezultacie tam, gdzie zabudowa mieszkaniowa była rozproszona, sieci takie, mimo ich uzasadnionej potrzeby, często nie powstawały z przyczyn czysto finansowych.


Całkiem niedawno w jednym z powiatów woj. dolnośląskiego dwukrotnie w ciągu trzech tygodni w lokalnych wodociągach wykryto bakterie E. coli. Czy to może być konsekwencja nieprawidłowej gospodarki ściekowej?

AG: – Bakterie E. coli pełnią funkcję wskaźnika zanieczyszczenia. Ich obecność w wodzie przeznaczonej do spożycia oznacza, że mogło dojść do kontaktu z zanieczyszczeniami pochodzenia fekalnego, a więc istnieje ryzyko występowania innych, potencjalnie niebezpiecznych mikroorganizmów lub patogenów E. coli.

Problem ten może dotyczyć również zanieczyszczenia wód podziemnych. Pamiętajmy, że znaczna część wodociągów, zwłaszcza na obszarach pozbawionych większych cieków wodnych, jest zasilana właśnie z takich źródeł.


Jeżeli bakterie wskaźnikowe pojawiają się w instalacjach wodociągowych, oznacza to, że gdzieś musiało dojść do kontaktu wody z wspomnianymi zanieczyszczeniami. Konsekwencje tego mogą być bardzo poważne.


Dr Benedykt Opałka, SGH: – Warto zwrócić uwagę też na stan techniczny indywidualnych systemów zagospodarowania ścieków. Na terenach podmiejskich, gdzie powstaje nowa zabudowa, instalacje są zazwyczaj wykonywane według współczesnych standardów. Charakteryzują się większą szczelnością i bezpieczeństwem dla środowiska.

Problem mogą natomiast stanowić rozwiązania funkcjonujące na obszarach wiejskich od kilkunastu czy kilkudziesięciu lat. Dotyczy to przede wszystkim starszych zbiorników bezodpływowych, czyli popularnych szamb. Były one budowane w innych technologiach, a ich stan techniczny jest często trudny do oceny i skontrolowania. W takich przypadkach istnieje ryzyko „niezauważalnego” przedostawania się nieczystości do wód gruntowych i podziemnych. To bardzo istotne zagrożenie.


Skażenie wód podziemnych może być szczególnie trudne do wykrycia. Jego skutki bywają widoczne dopiero po dłuższym czasie, na przykład wtedy, gdy określone wskaźniki zanieczyszczenia osiągają poziom umożliwiający ich zaobserwowanie.


Jednocześnie widzimy pozytywną zmianę polegającą na zastępowaniu szamb przydomowymi oczyszczalniami ścieków. Rośnie zarówno liczba gospodarstw wyposażonych w takie instalacje, jak i zasięg ich stosowania. Nowoczesne oczyszczalnie przydomowe są rozwiązaniami bezpieczniejszymi. Pod względem skuteczności i wydajności mogą w pewnym stopniu zbliżać się do kanalizacji zbiorczej. Mają również istotne zalety z ekonomicznego punktu widzenia.

AG: – Chciałbym wprowadzić pewne zastrzeżenie. Oczyszczalnie przydomowe są ekonomicznie uzasadnionym rozwiązaniem, ale przede wszystkim na terenach o rozproszonej, mało intensywnej zabudowie. Musimy pamiętać, że na obszarach wiejskich występują również wsie o zwartej zabudowie.


W takich warunkach stosowanie indywidualnych oczyszczalni może być niewłaściwe, a nawet wykluczone, bo mogą doprowadzić do obciążenia środowiska porównywalnego z sytuacją, w której oczyszczalnie w ogóle by nie funkcjonowały.


Chciałbym też powrócić do zbiorników bezodpływowych. Z danych GUS za rok 2024 wynika, że było ich ok. 2,1 mln. Problem polega jednak na tym, że ekonomiczne warunki ich eksploatacji nie sprzyjają poprawie sytuacji.

Koszty wywozu nieczystości do oczyszczalni są na tyle wysokie, że część mieszkańców ogranicza te wydatki. Niektórych właścicieli zwyczajnie nie stać na częste opróżnianie zbiorników, inni szukają alternatywnych, niekoniecznie zgodnych z prawem, sposobów pozbywania się ścieków. I dochodzi do sytuacji, że zbiornik bezodpływowy formalnie istnieje, ale nie jest prawidłowo eksploatowany.


Dalsze podnoszenie kosztów odbioru nieczystości jest bardzo kontrowersyjne, wręcz ryzykowne. Im wyższe będą koszty jednostkowe, tym mniejsza będzie zarówno gotowość, jak i faktyczna możliwość korzystania z takich usług.


Dlatego przy planowaniu gospodarki ściekowej na wsi, niezależnie od tego, czy chodzi o budowę sieci kanalizacyjnych, punktów zlewnych, oczyszczalni czy wykorzystanie zbiorników bezodpływowych, konieczne jest uwzględnianie kosztów eksploatacji. Trzeba szukać tańszych, a jednocześnie skutecznych rozwiązań. Przykłady państw o warunkach klimatycznych zbliżonych do Polski pokazują, że takie możliwości istnieją.


Ceny wywozu ścieków rosną, a oczyszczalnie nie nadążają. Eksperci radzą: bierzmy przykład z Francji


Trwają kontrole szamb i przydomowych oczyszczalni

Od kilku lat obowiązują zmienione przepisy dotyczące kontroli i ewidencjonowania zbiorników bezodpływowych oraz przydomowych oczyszczalni. Czy te działania przyniosły poprawę sytuacji?

AG: – Czym innym są słuszne intencje i rozwiązania zapisane w regulacjach prawnych, a czym innym ich praktyczne zastosowanie. Wystarczy wyobrazić sobie, jak miałaby wyglądać fizyczna kontrola stanu technicznego zapełnionego szamba. W jaki sposób sprawdzić szczelność jego dna i ścian? Mówimy przecież o około 2,1 mln takich zbiorników.

Oczywiście istnieją współczesne metody kontroli, na przykład z wykorzystaniem kamer. Trzeba jednak pamiętać, że zbiornik musi zostać wcześniej opróżniony i odpowiednio przygotowany. Takie działania wymagają specjalistycznego sprzętu oraz wykwalifikowanej ekipy, a to generuje koszty. Co więcej, samo zbliżanie się do tego rodzaju otwartych instalacji może być niebezpieczne, nawet jeśli są opróżnione. Można oczywiście zastosować metodę bilansowania ilości pobranej wody z udokumentowaną ilością odebranych ścieków. Na obszarach wiejskich taka metoda nie jest jednak wystarczająco wiarygodna z uwagi na duże zużycie wody dla celów gospodarczych.


Powinniśmy więc zadać sobie pytanie, czy należy koncentrować się na metodach kontrolno-nakazowych, czy raczej stworzyć mieszkańcom warunki, w tym ekonomiczno-finansowe, do dobrowolnej poprawy sytuacji.


Osobiście uważam, że zamiast przeznaczać ogromne środki, czas i energię na wykrywanie nieprawidłowości, należałoby przede wszystkim umożliwić właścicielom nieruchomości modernizację instalacji z ich własnej inicjatywy.


Mapa z czasów zaborów wciąż aktualna – widać ją w poziomie skanalizowania

Z przygotowanego przez panów raportu wynika również zróżnicowanie regionalne. Czy możemy wskazać części Polski, które lepiej radzą sobie z gospodarką ściekową, oraz obszary, na których zapóźnienia są największe?

AG: – Przede wszystkim trzeba podkreślić, iż w Polsce mamy do czynienia z bardzo rozproszoną siecią osadniczą. Według danych GUS, jeśli uwzględnimy miasta, wsie, przysiółki i kolonie, liczba punktów osadniczych przekracza 50 tys. Samych wsi sołeckich jest ponad 40 tys.

Tymczasem problemy związane z rozwojem infrastruktury, szczególnie kapitałochłonnej infrastruktury liniowej, są silnie powiązane z charakterem osadnictwa. Tam, gdzie na określonej jednostce powierzchni znajduje się więcej odbiorców usług, sieci mogą być krótsze, a koszty ich budowy i eksploatacji są niższe.

Na obszarach o rozproszonej zabudowie sytuacja wygląda zupełnie inaczej. W niektórych gminach występują masowo wsie oddalone od innych miejscowości, liczące zaledwie kilkadziesiąt czy sto kilkadziesiąt mieszkańców. Oznacza to w praktyce istnienie niekiedy zaledwie 20-30 budynków. Budowa sieci kanalizacyjnej doprowadzonej do tak niewielkich, odizolowanych miejscowości może być całkowicie nieopłacalna.

To zróżnicowanie struktury osadniczej w Polsce ma podłoże historyczne. Szczególne znaczenie miał okres zaborów, przypadający m.in. na pierwszą i drugą fazę rewolucji przemysłowej. Tam, gdzie rozwijał się przemysł i postępowała urbanizacja, zmieniała się struktura osadnicza i gospodarcza. Tam, gdzie procesy industrializacji i urbanizacji przebiegały wolniej, utrwalały się tradycyjne formy zagospodarowania przestrzennego.

Bardziej skoncentrowany typ osadnictwa występuje więc na ziemiach zachodnich i północnych. Natomiast na znacznej części terenów dawnego zaboru rosyjskiego struktura osadnicza ukształtowała się inaczej. Największy udział małych wsi, o wielkości poniżej średniej krajowej wynoszącej około trzystu mieszkańców, występuje między innymi w województwach podlaskim, mazowieckim, świętokrzyskim i lubelskim. Podobne zjawiska obserwujemy także w części województwa łódzkiego i kujawsko-pomorskiego.

Z charakterem osadnictwa wiąże się również kolejny czynnik, czyli potencjał ekonomiczny mieszkańców. Upraszczając, można stwierdzić, iż tam, gdzie dominują małe, peryferyjnie położone wsie, częściej występują tradycyjne formy gospodarowania, mniejsze gospodarstwa rolne, znikoma pozarolnicza działalność gospodarcza, a w konsekwencji niższe dochody zarówno mieszkańców, jak i samorządów lokalnych. W takich warunkach zarówno mieszkańcy, jak i samorządy lokalne dysponują mniejszymi możliwościami finansowania inwestycji infrastrukturalnych.

Zasygnalizowane uwarunkowania wskazują obszary, na których potrzeby związane z poprawą gospodarki ściekowej są szczególnie duże, ale jednocześnie pokazują, dlaczego nie wszędzie racjonalnym rozwiązaniem będzie rozbudowa zbiorczych sieci kanalizacyjnych.

Raport SGH nt. luki knalizacyjnej w Polsce

Raport SGH nt. luki knalizacyjnej w Polsce

BO: – Proces programowego wspierania rozwoju infrastruktury wodno-kanalizacyjnej trwa już od lat. Szczególnie przyspieszył po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej. Od tego czasu minęły ponad dwie dekady, podczas których gminy z różną intensywnością podejmowały inwestycje w tym obszarze. Bowiem nie wszędzie rozbudowa zbiorczej sieci kanalizacyjnej znajdowała się na liście najpilniejszych zadań.

Nasze badanie pokazało, że nadal istnieją obszary, na których taka sieć w ogóle nie funkcjonuje. Dotyczy to przede wszystkim terenów wiejskich, choć występowały również pojedyncze przypadki obszarów miejskich.


Co więcej, w 585 analizowanych jednostkach odsetek ludności korzystającej z sieci kanalizacyjnej nie przekraczał 20 proc. Łącznie badanie obejmowało 3188 jednostek, uwzględniających obszary wiejskie gmin miejsko-wiejskich oraz gminy wiejskie.


Zestawiając dane o dostępności sieci kanalizacyjnej ze wskaźnikami sytuacji budżetowej samorządów, zauważyliśmy, że gminy o najniższym poziomie skanalizowania nie zawsze należały do jednostek o słabej kondycji finansowej. Niektóre samorządy dysponowały środkami na inwestycje, ale przeznaczały je na inne cele.

Wynikało to z przyjmowanych priorytetów i oceny lokalnych potrzeb, a także z rachunku ekonomicznego. W określonych warunkach budowa zbiorczej sieci kanalizacyjnej nie musiała być najbardziej uzasadnionym kierunkiem inwestowania. Dlatego uważam, że przyszłe programy wsparcia powinny w większym stopniu uwzględniać lokalną specyfikę oraz autonomię samorządów w podejmowaniu decyzji dotyczących rozwoju infrastruktury.

Raport SGH nt. luki knalizacyjnej w Polsce

Raport SGH nt. luki knalizacyjnej w Polsce


Całej Polski nie można skanalizować, ale rozwiązań jest więcej

To ciekawe, bowiem przy okazji publikacji dotyczących problemów gospodarki ściekowej często spotykam się z komentarzami, że rozwiązanie jest proste: wystarczy wszędzie wybudować kanalizację. Czy możliwe jest skanalizowanie wszystkich miejscowości? Jeśli nie, jakie alternatywy powinniśmy rozwijać?

AG: – Scentralizowane systemy zarządzania o charakterze nakazowo-rozdzielczym są sprawne wtedy, gdy trzeba zaspokoić potrzeby jednorodne i występujące na dużą skalę. Problem zaczyna się, gdy pozostające do zaspokojenia potrzeby stają się rozproszone, zróżnicowane i zindywidualizowane. Koszty dostosowania infrastruktury do specyficznych, lokalnych wymagań stają się bowiem bardzo wysokie.

Odpowiedzią na ten problem jest decentralizacja. Potrzebne jest wsparcie, ale decyzje dotyczące konkretnych rozwiązań powinny być podejmowane możliwie blisko miejsca, w którym występuje problem.

Ani na poziomie powiatu, ani województwa, ani tym bardziej w Warszawie czy Brukseli nie da się dokładnie określić, jakie rozwiązanie infrastrukturalne będzie najwłaściwsze dla każdej konkretnej miejscowości. Najlepiej wiedzą o tym mieszkańcy i władze lokalne. Dlatego nie można przyjmować założenia, że poprawa sytuacji na wsi musi polegać na radykalnym zwiększeniu liczby gospodarstw podłączonych do zbiorczych sieci kanalizacyjnych.

Nikt nie jest w stanie określić bez uwzględnienia lokalnych uwarunkowań, jakie rozwiązania powinny zostać zastosowane we wszystkich tych jednostkach osadniczych i tym samym gospodarstwach domowych i rolnych, które dziś nie są podłączone do kanalizacji zbiorczej.


W części gospodarstw doskonale funkcjonują zbiorniki bezodpływowe lub przydomowe oczyszczalnie ścieków. Na drugim biegunie znajdują się zapewne nieruchomości, w których zbiorniki bezodpływowe są fikcją albo są opróżniane w sposób niedopuszczalny.


Jeżeli odpowiednie kompetencje i środki przekażemy tam, gdzie istnieje największa wiedza o potrzebach i możliwościach ich zaspokojenia, zwiększymy szanse na skuteczne rozwiązanie problemu. Natomiast jeśli będziemy finansować wyłącznie budowę sieci kanalizacyjnych, może się okazać, że wspieramy inwestycje, których mieszkańcy wcale nie potrzebują, a których koszty eksploatacji są nieadekwatne do lokalnych uwarunkowań ekonomicznych.


Właśnie dlatego ważne są rozwiązania alternatywne, w tym grupowe oczyszczalnie ścieków.


Wyobraźmy sobie mieszkańca, który obecnie korzysta ze zbiornika bezodpływowego i regularnie ponosi znaczące koszty jego opróżniania. Jeżeli otrzyma możliwość przekazywania ścieków do lokalnej oczyszczalni po niższej cenie, może samodzielnie zdecydować się na takie rozwiązanie. Będzie to decyzja podjęta na podstawie rzeczywistych potrzeb i rachunku ekonomicznego.

Nie oznacza to dowolności w wydawaniu publicznych pieniędzy. Muszą istnieć jasne reguły, kryteria i standardy, ale w ich ramach gminy powinny dysponować swobodą wyboru rozwiązań najlepiej odpowiadających ich sytuacji. Dlatego potrzebujemy połączenia ogólnych standardów i instrumentów wsparcia z decentralizacją decyzji dotyczących konkretnych inwestycji.


Nie istnieje jedno rozwiązanie, które byłoby najlepsze dla wszystkich miejscowości. Od tego założenia powinniśmy rozpocząć dyskusję o przyszłości gospodarki ściekowej na polskiej wsi.



Jak realnie poprawić gospodarkę ściekową na wsi?

Jakie programy i instrumenty finansowe mogą odpowiadać na tak zróżnicowane potrzeby? Zwróćmy uwagę, że polityka unijna nie jest już tak silnie ukierunkowana na wspieranie tego rodzaju inwestycji.

AG: – Musimy uwzględnić obecną sytuację finansów publicznych w Polsce – wysoki deficyt budżetowy, określone priorytety wydatkowe. Jednocześnie zmniejsza się dodatnie saldo przepływów finansowych związanych z naszym członkostwem w Unii Europejskiej.

Według szacunków w przyszłym roku nadwyżka wpływów z Unii Europejskiej nad wysokością polskiej składki członkowskiej wyniesie około trzydziestu kilku miliardów złotych. W przeszłości była znacznie wyższa.


Trzeba też przyjąć, że możliwości finansowego wspierania inwestycji w gospodarce ściekowej będą dodatkowo ograniczone w obliczu dominacji odmiennych priorytetów wydatkowania środków z budżetu UE.


Co zatem powinniśmy zrobić?

AG: – Po pierwsze, nie możemy opierać się na działaniach akcyjnych. Nie powinno być tak, że uruchamiamy program i zakładamy, że w ciągu kilku miesięcy czy dwóch lat wszyscy mają zgłosić swoje zapotrzebowanie na przedmiotowe inwestycje, w ciągu trzech lat je zrealizować, a następnie terminowo zakończyć cały proces. Takie podejście jest kontrproduktywne.


Potrzebujemy raczej czegoś w rodzaju długiego marszu, czyli stabilnego, wieloletniego systemu wspierania gmin w poprawie gospodarki ściekowej. Wsparcie powinno być rozłożone w czasie, bez nadmiernej presji terminowej.


Chodzi między innymi o to, aby popyt na usługi inwestycyjne był dostosowany do rzeczywistych możliwości ich realizacji. Dzięki temu unikniemy gwałtownego wzrostu cen robót budowlanych, który pojawia się zawsze wtedy, gdy w krótkim czasie uruchamiana jest duża liczba podobnych inwestycji, oraz ryzyka obniżenia jakości takich usług, co dzieje się, gdy przy gwałtownie zwiększonym popycie niekompetentne firmy wyrastają „jak grzyby po deszczu”.

Po drugie, konieczne jest stworzenie systemu długookresowego finansowania, opartego na jasno określonych celach i priorytetach poszczególnych gmin. Można w tym celu wykorzystywać różne instrumenty stosowane w finansach publicznych. Gminy nie są przecież uzależnione wyłącznie od dotacji budżetowych. Mogą korzystać również z innych rozwiązań, w tym gwarancji kredytowych. Wszystkie te instrumenty powinny tworzyć spójny pakiet, którego skala i warunki będą dostosowane do możliwości finansowych sektora publicznego.


Nie potrzebujemy przy tym górnolotnych i ogólnikowych sformułowań dotyczących ochrony środowiska. Cel powinien być prosty i zrozumiały: zwiększenie poziomu oczyszczania ścieków w sposób akceptowalny dla mieszkańców.


Po trzecie, potrzebne są również rozwiązania organizacyjne. W Polsce mamy stosunkowo rozdrobnioną strukturę administracyjną na szczeblu lokalnym. Nie oznacza to jednak, że każda gmina musi samodzielnie organizować wszystkie usługi związane z gospodarką ściekową.

Jednym ze sposobów ograniczania kosztów może być współpraca samorządów, na przykład poprzez zawieranie porozumień dotyczących wspólnej obsługi określonych obszarów. Takie rozwiązania można wspierać za pomocą zachęt administracyjnych, podatkowych czy organizacyjnych, a także odpowiednio skonstruowanych instrumentów finansowania inwestycji realizowanych wspólnie przez kilka jednostek.

Chciałbym jednak ponownie podkreślić, że nie powinien to być system zamknięty, oparty na krótkich okresach naboru i sztywnych terminach realizacji projektów. W dotychczasowych politykach unijnych często wyglądało to w ten sposób, że w określonym terminie ogłaszano program, następnie nabór wniosków, po czym inwestycje musiały zostać zrealizowane w wyznaczonym czasie. A co później? Nie zawsze było wiadomo, czy i kiedy pojawią się kolejne możliwości uzyskania wsparcia.

Tymczasem rozmawiamy o problemie, który istnieje ponad 20 lat po przystąpieniu Polski do UE. Dotychczasowe programy przyniosły dobre rezultaty – w przeważającej mierze udało się zaspokoić najbardziej skoncentrowane potrzeby infrastrukturalne w omawianym zakresie. Pozostały potrzeby znacznie trudniejsze do zaspokojenia: rozproszone, zróżnicowane i zindywidualizowane. I właśnie do ich realizacji dotychczas stosowane instrumenty polityki publicznej nie są odpowiednio dostosowane.


Zaledwie 8 proc. mieszkańców podłączonych do kanalizacji. Zapaść nawet obok stolicy

Materiał chroniony prawem autorskim – zasady przedruków określa regulamin.