Newsweek: Pamięta pan swoją pierwszą komórkę?
Andreas Maierhofer: Jak mógłbym zapomnieć! Analogowa, zielona Motorola z długą anteną. Wtedy zresztą nie było dużego wyboru. I choć telefon był drogi, a sieć fatalnej jakości, to pamiętam go do dziś. Nie chodziło o sam aparat. Po raz pierwszy miejsce, w którym się znajdowałem, przestało decydować o tym, z kim mogę porozmawiać. To dawało niesamowite poczucie wolności.
Sieć T-Mobile, wcześniej znana jako Era GSM, działa w Polsce od 30 lat.
— Telefonia mobilna rozwijała się tu podobnie jak w innych europejskich krajach, ale mieliście przewagę, bo od razu zaczynaliście od cyfrowego standardu GSM. Czasami łatwiej zbudować coś od nowa, niż przez lata dostosowywać stare rozwiązania.
Najciekawsze było to, jak szybko telefonia komórkowa z symbolu luksusu stała się czymś zupełnie zwyczajnym. Oglądanie tego z bliska było wielkim przywilejem.
Co pan robił, kiedy w 1996 r. startowała u nas Era GSM?
— Byłem w branży, ale po drugiej stronie rewolucji: w austriackiej państwowej Post— und Telegraphenverwaltung zajmowałem się telefonią analogową. To były czasy przed prywatyzacją austriackiego rynku telekomunikacyjnego. A Era GSM, jeśli dobrze pamiętam, była pierwszą całkowicie prywatną firmą w polskiej branży mobilnej.
Poniekąd tak: głównymi udziałowcami konkurencyjnej sieci Plus GSM były spółki skarbu państwa.
— A państwowa TP SA miała Centertel, później Ideę, czyli dzisiejszy Orange Polska. Przez 30 lat zmieniło się wiele: nazwy, właściciele, technologie. Nie zmieniło się jedno — ludzie wciąż chcą być w kontakcie.
Wyrosło pokolenie 30-latków, którzy nie pamiętają świata bez telefonu komórkowego czy internetu.
— Na początku z sieci mobilnej korzystali biznesmeni, którzy musieli być stale dostępni. Telefon komórkowy był też oznaką prestiżu. Dopiero później na rynek weszły wygodniejsze modele, coraz bardziej zaawansowane, jak Nokia Communicator czy BlackBerry, a w końcu smartfony z dotykowym ekranem, które stały się przebojem wśród młodszych pokoleń. I właśnie to jest fascynujące wśród dzisiejszych 30-latków. Myślę, że wielu z nich pamięta jeszcze dzieciństwo bez smartfonów, ale jednocześnie to pierwsze pokolenie, dla którego cyfrowy świat stał się czymś zupełnie naturalnym. Telefon komórkowy wyewoluował do powszechnego gadżetu, dzięki któremu każdy ma dostęp do świata cyfrowego. Jest w tym pewien paradoks. Kiedyś marzyliśmy o tym, żeby być zawsze w kontakcie. Dziś to pokolenie rozumie prawdziwą wolność nie jako możliwość bycia stale onlinie, ale jako wybór, kiedy chce być offline.
Pamięta pan pierwszy slogan Ery GSM w Polsce?
— „Teraz możesz mówić”. Był bardzo mocny. Z okazji naszego 30-lecia wracaliśmy do niego, bo do dziś chwyta za serce. W tym haśle była obietnica, że odległość przestanie mieć jakiekolwiek znaczenie. To się nie zmieniło, a przecież nasz styl życia dzięki temu dostępowi zmienił się całkowicie. Siłą branży mobilnej jest dostępność wszędzie i zawsze. Pojawiają się nowe możliwości, ale potrzeba bycia w kontakcie z innymi pozostaje taka sama. Dlatego o przyszłość telekomunikacji jestem spokojny.
A gdyby miał pan dzisiaj wymyślić slogan dla nowej sieci komórkowej w Polsce?
— To musiałoby być coś, co symbolizuje innowacyjność. Samo „Teraz możesz mówić” już nie wystarczy. Ale dzięki sztucznej inteligencji dziś masz większe szanse na to, by się porozumieć nawet z osobami mówiącymi w innych językach, możesz rozmowę telefoniczną na żywo tłumaczyć na dowolny język. Możemy ją spisać czy streścić. Rozmowa wciąż jest ważna, ale technologia i AI mogą dać nam więcej możliwości. Może więc „Teraz zrozumiesz się lepiej”?
Kieruje pan T-Mobile w Polsce od 2017 r. Jak zmieniła się Polska i branża mobilna?
— To była dla mnie przygoda, bo wcześniej w Polsce właściwie nie bywałem. Polski rynek to jeden z najbardziej konkurencyjnych rynków telekomunikacyjnych w Europie, a ja lubię wyzwania. Polska przeszła ogromną zmianę. Wystarczy spojrzeć, jak wygląda Warszawa. To dynamiczne, innowacyjne miasto zmieniło się nie do poznania. A przecież podobne zmiany zachodzą w całej Polsce. Rozwój gospodarki i infrastruktury jest niezwykły. Bardzo się cieszę, że tu jestem.
Jeśli chodzi o branżę mobilną, to rynek podzielony jest między czterech dużych graczy, z niezliczonymi operatorami wirtualnymi i resellerami. To samo mamy na rynku kablówek i telefonii przewodowej. Wielkie zmiany przyniosło wprowadzenie sieci 5G i konwergencja wielu usług pod wspólną marką. I pewnie dlatego w Polsce mamy infrastrukturę telekomunikacyjną najwyższej jakości. Dużo podróżuję i mogę zaświadczyć, że Polacy mają dostęp do usług o najwyższej jakości i najbardziej bezpiecznych. Polska jest dla mnie ciekawym przykładem kraju, w którym ambicje konsumentów bardzo szybko zaczęły wyprzedzać stereotypy na temat regionu. To zmusza firmy do ciągłego podnoszenia poprzeczki.
A jak się zmieniły potrzeby i zwyczaje konsumentów w ciągu tej dekady?
— Zdecydowanie przerzucili się z rozmów i SMS-ów na korzystanie ze wszelkich dobrodziejstw mobilnego internetu. Tylko w ciągu ostatniego roku ruch w naszej sieci 5G wzrósł o 82 proc. To pokazuje, jak bardzo technologia stała się częścią naszej codzienności. Pracujemy na telefonach, robimy zakupy, płacimy rachunki, oglądamy filmy czy załatwiamy sprawy urzędowe. Widzimy również rosnące zainteresowanie sztuczną inteligencją. Inteligentne urządzenia stały się częścią naszej codzienności, od rana do wieczora. Zmieniła się też bez wątpienia miara dobrej usługi. Nie myślimy o technologii, dopóki działa — ale dopiero wtedy, gdy jej nie ma. Dlatego niezawodność sieci pozostaje od wielu lat priorytetem.
Kierował pan firmą w czasie pandemii. To był punkt zwrotny w tym, jak używamy technologii?
— Zdecydowanie. Pandemia pokazała nam wszystkim, jak ważna jest łączność w codziennym życiu. Praktycznie z dnia na dzień praca, edukacja, kontakt z lekarzem czy zakupy przeniosły się do internetu. W pierwszych tygodniach nasi klienci wykonywali o 40 proc. więcej połączeń głosowych niż na początku marca, a transmisja danych wzrosła o 25 proc. Była to ogromna odpowiedzialność, bo miliony ludzi polegały na naszej sieci, która musiała sprostać bezprecedensowemu wzrostowi ruchu. Nasze biura opustoszały, ale cała organizacja pracowała z pełnym zaangażowaniem, żeby zapewnić klientom ciągłość usług. Właśnie wtedy wszyscy przekonaliśmy się, że łączność nie jest już tylko wygodą, ale podstawą funkcjonowania społeczeństwa i gospodarki. Szczególnie zapadły mi w pamięć działania związane z edukacją. Zwolniliśmy z opłat za transmisję danych 30 platform e-learningowych polskich uczelni, aby studenci mogli bez dodatkowych kosztów kontynuować naukę. Równolegle zapewnialiśmy szkołom dostęp do internetu i niezbędny sprzęt, żeby dzieci mogły uczestniczyć w zdalnych lekcjach. Wymagało to ogromnej mobilizacji całego zespołu i szybkiego podejmowania decyzji. Jestem dumny z tego, jak nasi pracownicy odpowiedzieli na to wyzwanie.
Sieci komórkowe i łączność w ogóle stały się elementem infrastruktury krytycznej.
— Były już wcześniej. Bez niezawodnej komunikacji trudno wyobrazić sobie sprawne działanie pogotowia czy straży pożarnej. Pandemia pokazała jednak, jak ogromne znaczenie ma ona dla każdego z nas i dla funkcjonowania całej gospodarki. Musieliśmy bardzo szybko reagować na rosnące potrzeby klientów, zwiększać przepustowość naszych centrów danych i zapewniać nieprzerwaną dostępność usług. To doświadczenie tylko potwierdziło, jak ważne są inwestycje w nowoczesną infrastrukturę. Dziś nasz internet stacjonarny jest dostępny dla blisko 11 mln z 15,5 mln gospodarstw domowych w Polsce, a sieć 5G obejmuje swoim zasięgiem 95 proc. mieszkańców. To pokazuje, jak długą drogę przeszliśmy, ale też jak ważna jest dalsza rozbudowa sieci.
W związku z zagrożeniami wojną hybrydową staracie się bardziej chronić tę krytyczną infrastrukturę?
— Po wybuchu wojny w Ukrainie i wojny hybrydowej w Polsce znaleźliśmy się w obliczu nowych zagrożeń ze wschodu: wojny kinetycznej, ale też cyfrowej. Z tą ostatnią zmagamy się każdego dnia. Dziś atak na sieć nie musi oznaczać wyłącznie problemu jednej firmy. Może uderzyć w usługi, od których zależy funkcjonowanie całych społeczeństw. Dlatego odporność cyfrowa jest także kwestią bezpieczeństwa państwa. Co się zmieniło? Bardzo wzmocniliśmy nasze działy cyberbezpieczeństwa, pracujemy na trzy zmiany. Bronimy nie tylko własnej infrastruktury przed tysiącami cyberataków dziennie, ale pomagamy też chronić krytyczną infrastrukturę innym firmom. Gdyby przed wybuchem wojny zapytał mnie pan, czy będziemy w firmie poświęcać więcej czasu i środków na rozwój produktów z dziedziny cyberbezpieczeństwa, pewnie powiedziałbym, że raczej nie będzie to nasz najwyższy priorytet. Dziś jest to jeden z kluczowych filarów naszego biznesu.
Na YouTubie można znaleźć mnóstwo filmów zachodnich influencerów chwalących Polskę za to, jak rozwinęła się cyfrowo: zachwycają się mObywatelem, Blikiem czy Paczkomatami. Pan też to widzi jako Austriak w Polsce?
— Pochodzę z małego pięknego kraju słynącego z turystyki i narciarstwa. Uwielbiam moją ojczyznę, ale po 10 latach w Polsce muszę przyznać, że wszystkie te pochwały pod adresem Polski to prawda. Wystarczy spojrzeć na to, jak ludzie tutaj płacą: nikt nie opłaca rachunków gotówką, w sklepach płaci się najczęściej kartą albo telefonem. Polska dysponuje wysokiej jakości infrastrukturą, ale przede wszystkim Polacy są otwarci na korzystanie z cyfrowych usług i to napędza rozwój tej branży. Podam inny przykład: jakiś czas temu rozdawaliśmy naszym klientom vouchery na roczny abonament do Perplexity, aby mogli się sami przekonać, jakie możliwości daje AI. Rozeszły się w niespełna tydzień.
Dla wielu ludzi telefonia komórkowa stała się czymś oczywistym, niemal jak prąd, gaz czy woda z wodociągu. Jak konkurować i wyróżniać się na takim rynku?
— To prawda, łączność stała się czymś oczywistym. Dostęp do niej powinien być wręcz podstawowym prawem człowieka. Naszą rolą jest zapewnienie niezawodnej komunikacji 14 mln klientów, którzy każdego dnia korzystają z naszych usług. Ale sama łączność już nie wystarczy. Równie ważne jest zaufanie, pewność, że sieć będzie działać wtedy, kiedy jej potrzebujemy, a nasze dane i usługi będą bezpieczne. I widzimy, że klienci coraz bardziej to doceniają. Jednocześnie rozwijamy ofertę o rozwiązania, które wykraczają poza tradycyjną telekomunikację. Mam na myśli chociażby telewizję online czy systemy bezpieczeństwa dla domu. Sam z nich korzystam i wiem, jak bardzo potrafią ułatwić codzienne życie. Bo ostatecznie właśnie o to chodzi w technologii, żeby była niezawodna, prosta i odpowiadała na rzeczywiste potrzeby klientów.
A czy w przyszłości mogłyby to być np. roboty?
— Nie każda technologia, która robi wrażenie na targach, od razu znajdzie miejsce w naszych domach. O jej sukcesie ostatecznie decyduje codzienna użyteczność. Rynek robotów rzeczywiście przechodzi niezwykły rozwój. Widać to zwłaszcza w Azji. Zamówiłem nawet sobie do domu psa robota. Ale moje dwa psy go nie polubiły, więc dwie godziny później miałem już tylko wrak robota. Krótko mówiąc, technologia już jest, ale rynek i społeczeństwo muszą być na nią gotowe. Kiedy to nastąpi, będziemy gotowi, żeby zaoferować klientom także roboty działające w oparciu o naszą sieć. Ale automatyzacja naszego życia dokonuje się już teraz, nawet bez humanoidalnych robotów. Agenci AI zaczynają odgrywać coraz większą rolę w naszym życiu: komunikują się, robią zakupy. To wszystko jest już dostępne.
Porozmawiajmy o ciemniejszej stronie technologii. Dzięki smartfonom mamy cały świat w kieszeni. Ale przez długi czas nie dostrzegaliśmy, że usługi, które zapewniają nam smartfony, potrafią nas uzależniać i psuć nam samopoczucie. Czy firma taka jak T-Mobile, dostawca technologicznej infrastruktury dla tych usług, powinna poczuwać się do częściowej odpowiedzialności i jakoś przeciwdziałać tym złym zjawiskom?
— Nie powinniśmy mylić rozwoju technologii z bezrefleksyjnym korzystaniem z niej. Można popierać innowacje, a jednocześnie zadawać trudne pytania o ich konsekwencje. Lubię porównywać technologię do jazdy samochodem: potrafi ogromnie ułatwić nam życie, ale wymaga zasad i odpowiedzialnego korzystania.
Wszyscy jesteśmy odpowiedzialni za świat, który tworzymy. Dotyczy to firm technologicznych, dostawców usług, użytkowników, regulatorów, a także platform społecznościowych. Te ostatnie mają szczególną odpowiedzialność, bo ich rozwiązania i sposób działania wpływają na to, jakie treści widzimy, jak długo pozostajemy online i jak czujemy się w sieci. Nie mogą być traktowane jak neutralni pośrednicy, powinny brać współodpowiedzialność za skutki swoich decyzji i projektować usługi z myślą o bezpieczeństwie i dobrostanie użytkowników.
T-Mobile również ma tu swoją rolę. Powinniśmy informować i edukować, pokazywać zarówno korzyści, jak i zagrożenia związane z technologią. Od lat pomagamy seniorom bezpiecznie poruszać się po cyfrowym świecie i prowadzimy działania ograniczające hejt w internecie. Technologia powinna służyć ludziom. Nie chcemy hamować innowacji, ale cała branża i jej uczestnicy muszą wspólnie zadbać o to, by ograniczać jej negatywne konsekwencje. Europa ma już zaawansowane przepisy, które powinny nas przed nimi chronić.
Widzę też, jak dorastają moje dzieci, i wiem, jak poważnym wyzwaniem może być nadmierne korzystanie ze smartfonów i platform społecznościowych. Rodzice mają ważną rolę w rozmowie z dziećmi i wyznaczaniu granic, ale nie można całej odpowiedzialności przenosić na rodziny. Potrzebujemy wspólnych działań i równowagi: zasad, które chronią ludzi, a zarazem pozwalają rozwijać technologie. Smartfony i aplikacje dają nam ogromną wolność i elastyczność, możemy być w kontakcie i korzystać z usług wszędzie i o każdej porze. Ważne, by ta wolność szła w parze z odpowiedzialnością.
Co najbardziej pana kręci w technologiach?
— Wszystko, co wiąże się z moją branżą. Testuję wszystko na sobie, bo trzeba wiedzieć, co się sprzedaje, i tego samego wymagam od pracowników. Ostatnio najwięcej czasu poświęcam AI, codziennie choćby chwilę. Podsumowuje mi maile, załatwia rutynową korespondencję, oszczędza mnóstwo czasu. Sztuczna inteligencja przestała być eksperymentem, stała się narzędziem pracy. I nie jestem w tym sam: około 70 proc. naszych pracowników korzysta z AI na co dzień. W maju uruchomiliśmy TeamOn Pro, naszą wewnętrzną odpowiedź na ChatGPT. W kilka pierwszych dni pracownicy zadali mu ponad tysiąc pytań. Ale najbardziej fascynuje mnie co innego: to, co AI i sieci mogą zrobić dla nauki i medycyny. Tu dopiero zaczyna się prawdziwa rewolucja.
A pamięta pan jakąś starszą technologię, która wywołuje nutkę nostalgii? Ja np. ciepło wspominam ZX Spectrum, mój pierwszy komputer, na którym uczyłem się programowania.
— Ja miałem Commodore, ale przyznaję: głównie do gier. Prawdziwy sentyment mam jednak do pierwszego samochodu, który jako 17-latek dostałem od ojca. Oczywiście był to Volkswagen Garbus. Silnik ledwo dyszał, a na warsztat nie było pieniędzy, więc z braćmi kupiliśmy używany silnik i sami go wymieniliśmy. Wtedy nauczyłem się, jak działa samochód. Dziś trochę mi tego brakuje. Otaczają nas cyfrowe produkty, a mało kto wie, jak działają. Zapomnieliśmy też, jak działa prawdziwy, fizyczny świat. Nie umiemy już ubrudzić sobie rąk, a czasem naprawdę warto.
Proszę dokończyć zdanie „T-Mobile Polska za 30 lat…”
— …nie będzie kierowane przeze mnie, to oczywiste. Ale mówiąc serio — T-Mobile Polska za 30 lat nadal będzie częścią jednej z największych firm telekomunikacyjnych na świecie, będzie używać najlepszej dostępnej wówczas technologii i nadal będzie odpowiedzialnym partnerem dla całego społeczeństwa, nie tylko w Polsce, ale i całej Europie. Mam nadzieję, że za trzy dekady będziemy oceniać postęp nie liczbą sprzedanych urządzeń, ale tym, czy dzięki nim ludzie żyją bezpieczniej i mają więcej możliwości.