Budowy ponad 380 zaplanowanych obiektów o wartości co najmniej 1 bln rubli (49 mld zł) nawet nie rozpoczęto. Są to nowe drogi, mosty, szpitale dziecięce i ośrodki onkologiczne, oczyszczalnie ścieków, laboratoria naukowe oraz zakłady przemysłowe.

— Rosja podąża śladami ZSRR. To charakterystyczne — słowo „niedokończone” stało się stałym elementem radzieckiego słownika ekonomicznego. Każdy rozpoczynał budowę za niewielką kwotę, którą udało mu się wycisnąć z przełożonych. Po wykopaniu fundamentów nagle brakowało pieniędzy. Potem budowa była wstrzymywana pod pretekstem, że „kiedyś pojawią się pieniądze” — mówi rosyjski ekonomistka Igor Lipszyc.

W większości przypadków jako przyczynę przesunięcia terminów władze podają brak finansowania, rzadziej — brak niezbędnego sprzętu.

W 2021 r. przesunięto terminy zakończenia budowy 15 obiektów, w 2022 r. terminy oddania do użytku przesuwano 24 razy, w 2023 r. — 26 razy, w 2024 r. — 59 razy, w 2025 r. — 86 razy, a w niepełnym 2026 r. — 81 razy.

Niektóre obiekty były przesuwane kilkakrotnie: na przykład budowę kompleksu sądowego Sądu Najwyższego Federacji Rosyjskiej w Sankt Petersburgu oraz laboratorium nanotechnologicznego Narodowego Centrum Badawczego Instytut Kurczatowa przesuwano cztery razy. Liczba obiektów, których terminy przesunięto po raz pierwszy, rośnie z roku na rok.

Dalszy ciąg artykułu pod materiałem wideo

— Oficjalne przyznanie się do wstrzymania budowy oznacza przyznanie się do porażki. A za przyznanie się do porażki w dzisiejszej Rosji spotka cię kara. Dlatego nikt nie mówi, że wstrzymujemy budowę, po prostu przesuwamy terminy. Wyrażenie „odkładamy na później” jest mniej więcej tak samo genialne, jak radziecka nowomowa w stylu „ujemny wzrost” — mówi ekonomista Igor Lipszyc.

Jak wyjaśnił serwisowi „The Moscow Times” jeden z rosyjskich polityków zaznajomiony z sytuacją w branży budowlanej, zamrożenie inwestycji — podobnie jak po upadku Związku Radzieckiego — towarzyszyło wszystkim poważnym kryzysom w Rosji i było pierwszym sygnałem poważnych problemów w gospodarce.

— Optymalizacja inwestycji budowlanych to powszechna praktyka, stosowana podczas niewypłacalności w 1998 r., światowego kryzysu finansowego w latach 2008–2009, kryzysu z 2020 r. oraz na początku pandemii. Dzisiaj borykamy się z problemami nie mniej istotnymi. Władze dysponują sprawdzonym schematem działania i będą się nim kierować — jest przekonany rozmówca serwisu The Moscow Times.

W swoich obliczeniach serwis The Moscow Times przeanalizował informacje z rejestru obiektów inwestycji budowlanych, a także dokumentację obiektów w ramach programów federalnych. Oficjalnie budowa żadnego obiektu nie została odwołana, lecz terminy oddania do użytku są nieustannie przesuwane.

Najdroższym projektem, którego terminy były wielokrotnie przesuwane, jest kompleks przetwórstwa gazu Ust-Ługa o wartości 3,5 bln rubli (ok. 170 mld zł). Uruchomienie zakładu planowano na rok 2023. W listopadzie 2020 r. „Gazprom” przesunął te terminy o rok.

Uruchomienie kompleksów przetwórstwa gazu i gazochemicznego planowane jest obecnie na lata 2026–2027, a zakładu LNG — na lata 2027–2028. Schemat ten wielokrotnie się powtarza.

Najczęściej wstrzymywano projekty związane z dostępnością transportową: w sumie przesunięto terminy oddania 128 inwestycji państwowych o wartości ponad 3,4 bln rubli (ok. 170 mld zł). Wśród nich znalazły się: południowa obwodnica Saratowa, północna obwodnica Omska, rozbudowa węzła komunikacyjnego w Noworosyjsku oraz węzeł komunikacyjny w Murmańsku.

Otwarcie odcinka metra Putiłowskaja — Karietnaja w Sankt Petersburgu zostało przesunięte z 2029 na 2030 r.

— Budowa metra w Petersburgu już dawno stała się tematem anegdot. Nikt nie wierzy, że ta czy inna stacja zostanie uruchomiona na czas. Mieszkańcy bardzo czekają na ten odcinek, chociaż obecnie są tam poważniejsze problemy: w pobliżu bombardują port — mówi w rozmowie z The Moscow Times jeden z radnych miejskich.Seria potężnych ciosów Ukrainy. Uderzenia trafiły w czułe punkty armii Putina. Kreml musi dopasować taktykęWładimir Putin

— W obliczu braku środków budżetowych odłożenie części nowych inwestycji budowlanych i przeznaczenie pieniędzy na dokończenie tych już rozpoczętych jest powszechną praktyką. Łatwiej jest przełożyć rozpoczęcie budowy niż obniżyć emerytury, wynagrodzenia czy płatności wynikające z zawartych umów — mówi ekonomista Nikołaj Kulbaka.

Ekonomiści porównują tę sytuację do okresu późnego ZSRR, kiedy plany budowlane były systematycznie zrywane: według danych Państwowego Komitetu Statystyki ZSRR w latach 1986-1988 co roku nie udawało się terminowo oddawać do użytku ok. jednej trzeciej obiektów o kluczowym znaczeniu dla gospodarki narodowej, a w 1989 r. — już co drugiego. W 1989 r. Rada Ministrów nakazała wręcz wstrzymanie budowy długotrwałych inwestycji z powodu ograniczenia finansowania.