Ośmiu europosłów opisało zdarzenia, które niektórzy określili jako zastraszanie w samym Parlamencie Europejskim — w tym niezapowiedzianą wizytę wysokiego rangą chińskiego dyplomaty w biurze jednego z europosłów, a także zatrzymania na chińskiej granicy oraz groźby listowne.
Incydenty te miały miejsce nieco ponad rok po tym, jak Parlament Europejski i Pekin przywróciły stosunki po latach napiętych relacji spowodowanych europejską krytyką traktowania mniejszości etnicznych i religijnych przez Chiny, a także w obliczu presji ze strony chińskiego importu, jaką odczuwają europejscy producenci.
Tajwan jest politycznie oddzielony od Chin od 1949 r., ale Pekin postrzega tę wyspę, zamieszkałą przez 23 mln ludzi, jako część swojego terytorium i od dawna krytykuje zachodnie rządy za utrzymywanie stosunków z Tajpej — chociaż UE i jej państwa członkowskie nie uznają Tajwanu za odrębne państwo.
Posłowie do Parlamentu Europejskiego twierdzą jednak, że spotkali się z czymś więcej niż tylko krytyką za zajmowanie stanowiska popierającego niepodległość Tajwanu.
— Nigdy wcześniej nie spotkałem się z takim zachowaniem ze strony zagranicznych dyplomatów — mówi Engin Eroglu, niemiecki liberalny poseł do Parlamentu Europejskiego, który przewodniczy delegacji PE do Chin. Eroglu twierdzi, że spotkał się z „ostrym” sprzeciwem ze strony Pekinu, nie precyzując jednak, na czym on polegał, oraz że niepokoi go postępowanie chińskich urzędników wobec innych posłów do Parlamentu.
Chińska misja przy UE nie odpowiedziała na prośby o komentarz do niniejszego artykułu.
Marketa Gregorova, wiceprzewodnicząca delegacji ds. Chin — która zarządza stosunkami między Parlamentem Europejskim a Chińskim Narodowym Kongresem Ludowym — oświadczyła, że zwróci się do przewodniczącej Parlamentu Roberty Metsoli o zakazanie chińskim urzędnikom wstępu do Parlamentu, jeśli Pekin nie wyjaśni, dlaczego podczas niedawnej wizyty zatrzymano ją na granicy.
Dalszy ciąg artykułu pod materiałem wideo
Metsola, która pomogła wynegocjować porozumienie w sprawie zniesienia sankcji i wznowienia kontaktów dyplomatycznych z Chinami, pozostaje w ścisłym kontakcie z zainteresowanymi posłami do Parlamentu Europejskiego i „przekazała nasze pytania i obawy bezpośrednio chińskim władzom” — poinformował jej rzecznik, Juri Laas. — Trwają kontakty dyplomatyczne mające na celu zapewnienie, że uda się uniknąć dalszych incydentów — powiedział.
— Zainteresowani posłowie do Parlamentu Europejskiego muszą mieć możliwość wykonywania swoich uprawnień wynikających z mandatu, a Parlament oczekuje, że posłowie podróżujący w ramach oficjalnej delegacji nie powinni napotykać problemów przy wjeździe do kraju goszczącego — dodał.
Nasilające się represje
Wiceprzewodniczący skrajnie prawicowej grupy Patrioci, Antonio Tanger Correa, powiedział, że przed planowaną na czerwiec 2025 r. wizytą na Tajwanie do jego biura bez zapowiedzi przybył wysoki rangą chiński dyplomata, ostrzegając, że „nie mogą zagwarantować” jego bezpieczeństwa i „nie wiedzą, co może się wydarzyć”, jeśli zdecyduje się na tę podróż. Zaznaczył, że Metsola zaproponowała ostrzeżenie chińskiej misji przy UE lub podjęcie bardziej zdecydowanych działań, ale on nalegał, by najpierw podjąć kroki dyplomatyczne.
Parlamentarzyści, którzy w październiku tego roku uczestniczyli w forum w Tajpej, otrzymali listy od chińskiej misji przy UE, z którymi zapoznało się POLITICO, i w których wzywano ich do „powstrzymania się od jakiejkolwiek oficjalnej wymiany, w jakiejkolwiek formie, z władzami Tajwanu”.
Podstępny plan Putina i Xi. Historyk demaskuje największe kłamstwo Chin i Rosji. I ostrzega. „Chcą zniszczyć porządek światowy”
— Chiny nie mają prawa zastraszać europosłów ani ingerować w ich pracę parlamentarną — podkreśla Ondrej Krutilek z Czech, jeden z europarlamentarzystów, którzy otrzymali list. — Powinniśmy jasno dać do zrozumienia, że nikt nie może dyktować posłom do Parlamentu Europejskiego, dokąd mają podróżować, z kim się spotykać ani z kim nawiązywać kontakty. Decyzje te należą do samych wybranych przedstawicieli, a nie do Pekinu — dodaje.
Wśród innych osób, które również otrzymały ten list, znaleźli się: polski centrowo-liberalny poseł do PE Michał Kobosko, łotewski konserwatysta Rihard Kols, francuski liberał Bernard Guetta oraz niemiecki centroprawicowy poseł do PE Michael Gahler.
— Nie możemy akceptować aktów bezpośredniej presji skierowanych przeciwko nam — mówi Kobosko, określając list mianem „kuriozalnego”.
Jak zauważa Guetta, spotkania ze stroną chińską zazwyczaj przebiegają w „całkowicie uprzejmej” atmosferze, jednak to pismo zostało wysłane „w celu wywarcia presji”.
— W tym podejściu nie ma nic szczególnie nowego — uważa Kols. — Ton jest dość agresywny, ale wiadomość pochodzi z ogólnego adresu e-mail, bez podania nazwiska konkretnego urzędnika. Można by ją wręcz pomylić ze spamem. Nie wiem, czy jest to zamierzone, ale dzięki temu łatwiej jest zignorować ten list — mówi.
Dodaje, że „biorąc pod uwagę, że pochodzi z Łotwy, w tonie tego listu wyczuwa się coś wyraźnie radzieckiego”. Jednak — jak zaznaczył — „europosłowie każdego dnia mają do czynienia z próbami wywierania na nas presji, w takiej czy innej formie”. — Z takim listem poradzimy sobie sami. Nie uważam tego za powód do zaostrzenia zasad wstępu dla chińskich urzędników ani do zwrócenia się do przewodniczącej Metsoli o interwencję — twierdzi.
Incydent na granicy
Gregorova, członkini frakcji Zielonych, wyjaśniła, że 26 września miała nieprzyjemne spotkanie z chińskimi urzędnikami po wylądowaniu w Pekinie w ramach delegacji parlamentarnej komisji ds. handlu do Chin. Czeska europosłanka opisała, że została zatrzymana podczas kontroli granicznej, skonfiskowano jej paszport i zabroniono jej korzystać z telefonu.
— Otoczyli mnie funkcjonariusze policji i przetrzymywano mnie przez około półtorej godziny — relacjonuje w rozmowie z serwisem POLITICO. — To było niezwykle nieprzyjemne doświadczenie i gdyby nie pomoc moich kolegów, byłoby to przerażające — mówi.
Gregorova jest główną posłanką do PE odpowiedzialną za nowelizację ustawy o cyberbezpieczeństwie — projektu prawnego, który mógłby doprowadzić do wykluczenia chińskich dostawców usług telekomunikacyjnych z europejskich sieci. Wywołało to gniew Pekinu, a chińscy urzędnicy zagrozili „środkami odwetowymi” w przypadku przyjęcia ustawy.
Gregorova stwierdziła, że nie wie, czy to, co ją spotkało, było błędem administracyjnym, czy też „celową taktyką zastraszania”. Podkreśliła, że wysyła list do Chińskiego Narodowego Kongresu Ludowego — krajowego organu ustawodawczego — domagając się wyjaśnień, oraz że poprosi Metsolę o zakazanie chińskim przedstawicielom wstępu do Parlamentu, o ile nie zostaną udzielone wyjaśnienia.
Na początku tego roku POLITICO poinformowało, że chińscy urzędnicy zasugerowali posłom do Parlamentu Europejskiego z grupy Socjalistów i Demokratów, aby nie głosowali za przyjęciem sprawozdania krytycznego wobec Pekinu, ostrzegając, że może to mieć konsekwencje.
Napięte stosunki
W 2021 r. Pekin nałożył sankcje na pięciu posłów do Parlamentu Europejskiego w następstwie sankcji UE dotyczących domniemanych naruszeń praw Ujgurów. Parlament zareagował zamrożeniem ratyfikacji umowy inwestycyjnej między UE a Chinami oraz wstrzymaniem kontaktów dyplomatycznych z Pekinem.
Pekin i Parlament zniosły te sankcje w kwietniu 2025 r. Zgodnie z wewnętrzną notatką Parlament będzie gospodarzem 44. międzyparlamentarnego spotkania UE–Chiny w Strasburgu w czerwcu — będzie to drugie tego typu spotkanie od czasu odmrożenia stosunków.
We wtorek chińska misja przy UE zorganizowała w Brukseli spotkanie informacyjne poświęcone Tajwanowi. Gdy uczestnicy wchodzili, ich zaproszenia były sprawdzane przez personel siedzący przy stole udekorowanym pluszowymi pandami. Obok nich leżały starannie ułożone egzemplarze obszernej książki prezydenta Chin Xi Jinpinga pt. „Zarządzanie w Chinach”.
Liu Jieyi, były dyrektor chińskiego Biura ds. Tajwanu, przemawiał przez większą część spotkania; towarzyszył mu ambasador Cai Run, szef chińskiej misji przy UE.
Liu, który obecnie pełni funkcję wiceprzewodniczącego Komisji Spraw Zagranicznych najwyższego chińskiego organu doradczego, poświęcił znaczną część spotkania na omówienie historycznych zawiłości chińskich roszczeń wobec Tajwanu.
Chociaż Pekin opowiada się za pokojowym zjednoczeniem z Tajwanem, Liu stwierdził, że Chiny „nie zrezygnują z użycia środków niepokojowych ani z możliwości podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu ochrony swojej suwerenności i integralności terytorialnej”.
Chiński urzędnik odniósł się również — w sposób zawoalowany — do niedawnych napięć w relacjach z Parlamentem Europejskim.
— Niektóre instytucje przyjęły rezolucje dotyczące Tajwanu i stworzyły przestrzeń dla politycznych spektakli w wykonaniu zwolenników niepodległości Tajwanu, wysyłając tym środowiskom błędne sygnały — stwierdził. Liu dodał, że UE „musi zdać sobie sprawę, że takie oświadczenia i działania poważnie podważają stosunki chińsko-unijne oraz wzajemne zaufanie polityczne”.
Dyplomatyczna ofensywa Pekinu ma miejsce w kontekście wezwania chińskiego prezydenta Xi Jinpinga z 12 listopada do „zjednoczenia” z Tajwanem. W październiku Parlament przyjął rezolucję potępiającą wszelkie próby zmiany sytuacji na Tajwanie przy użyciu siły.
Niemiecki eurodeputowany Eroglu stwierdził, że presja ze strony Pekinu wiąże się z ociepleniem stosunków między Parlamentem a Tajwanem, nazywając „niewyobrażalnym” fakt, że Chiny mogłyby dyktować, z kim mogą spotykać się prawodawcy.
— Gdybyśmy na to pozwolili, prawdopodobnie następnym, który powiedziałby nam, że nie powinniśmy lub nie możemy się już spotykać, byłby [prezydent Rosji Władimir] Putin — podsumował.