Niewprowadzenie przepisów o zapobieganiu katastrofom to zresztą nie jedyne zarzuty do polskich władz. Jednocześnie KE rozpoczęła postępowanie wobec polskich władz w sprawie przeprowadzenia ocen środowiskowych dla 10 kopalń węgla.

Czytaj też: TSUE oddalił skargi Polski. Rząd zapowiada dalszą walkę

Sprawa dotyczy implementacji dyrektywy Seveso III, która reguluje kwestie związane z zapobieganiem poważnym awariom przemysłowym. Przepisy te obejmują około 11 tys. zakładów na terenie Unii Europejskiej.

Ich działanie koncentruje się na zapobieganiu katastrofom takim jak wycieki chemikaliów, pożary czy wybuchy, a także na minimalizowaniu szkód dla zdrowia ludzi i środowiska naturalnego. Regulacje znajdują zastosowanie głównie w sektorach chemicznym, petrochemicznym oraz w branży hurtowej sprzedaży i magazynowania paliw.

Brak raportów dla mieszkańców

Bruksela wskazuje na konkretne uchybienia w polskim systemie prawnym. Polska nie dopilnowała, by zakłady przemysłowe sporządzały kompletne raporty o bezpieczeństwie i udostępniały je lokalnym społecznościom. Takie dokumenty pozwalają mieszkańcom poznać potencjalne zagrożenia płynące z fabryk działających w ich pobliżu.

Komisja zwróciła także uwagę na niewłaściwe wdrożenie regulacji dotyczących planów operacyjno-ratowniczych, zagospodarowania przestrzennego oraz procedur, które muszą uruchomić właściwe organy po wystąpieniu poważnej awarii. Bruksela podkreśla, że choć Warszawa deklarowała naprawę zaniedbań, krajowe przepisy pozostają niezmienione od 2021 r., kiedy wszczęto postępowanie o naruszenie prawa.

„Komisja uznaje, że działania podjęte przez polskie władze w celu zmiany przepisów krajowych są niewystarczające, w związku z czym kieruje sprawę przeciwko Polsce do Trybunału Sprawiedliwości UE” — czytamy w komunikacie KE. Orzeczenie Trybunału stwierdzające naruszenie prawa może skutkować nałożeniem kar finansowych na Polskę.

Seveso 1976. Skąd nazwa dyrektywy?

Nazwa dyrektywy nawiązuje do tragicznej katastrofy z 1976 r. w fabryce chemicznej położonej niedaleko miasteczka Seveso we Włoszech. Kierownictwo zakładu początkowo próbowało ukryć wyciek toksycznej substancji i nie ostrzegło mieszkańców.

Ewakuacja oraz ogłoszenie stanu zagrożenia nastąpiły dopiero po kilku dniach, gdy w okolicy zaczęły padać zwierzęta, a u dzieci pojawiły się poważne zmiany skórne.

10 kopalń bez ocen środowiskowych

Komisja Europejska uruchomiła w czwartek również postępowanie dotyczące ocen środowiskowych dla kopalń węgla. Bruksela domaga się, by Polska poddała 10 kopalń ocenie oddziaływania na środowisko, zgodnie z wymogami unijnej dyrektywy w sprawie oceny wpływu niektórych przedsięwzięć publicznych i prywatnych na środowisko.

Dyrektywa wymaga, by każda inwestycja górnicza przeszła przynajmniej wstępną kontrolę. Procedura ta weryfikuje, czy wydobycie nie zaszkodzi ludziom i środowisku poprzez zanieczyszczenie wody, powietrza i gleby albo niszczenie przyrody. W przypadku wysokiego ryzyka inwestor zobowiązany jest do przeprowadzenia pełnej oceny wpływu na środowisko.

Orzecznictwo TSUE o rozbudowie kopalń

KE przypomniała, że zgodnie z dotychczasowym orzecznictwem TSUE rozbudowa kopalni również wymaga oceny wpływu na środowisko, jeśli niesie podobne ryzyko jak sam projekt. Gdy inwestycję zatwierdzono bez wymaganych badań, państwo musi uzupełnić ten brak nawet po wydaniu zgody.

Bruksela zarzuca Polsce złamanie tych zasad w 2018 r. poprzez przedłużenie koncesji górniczych wydanych wcześniej bez decyzji środowiskowych. Rząd zobowiązał się uzupełnić te oceny do 2024 r., jednak mimo upływu tego terminu 10 kopalń nadal funkcjonuje bez nich.

W sprawie kopalń węgla Polska ma dwa miesiące na przedstawienie odpowiedzi Komisji Europejskiej. W przypadku braku przekonujących wyjaśnień KE przejdzie do kolejnego etapu procedury, którym jest wystosowanie uzasadnionej opinii. Dopiero trzeci krok to możliwość skierowania sprawy do Trybunału Sprawiedliwości UE.