Na trzy godziny przed zamknięciem sesji giełdowej w Warszawie indeks WIG20 spada w piątek o ponad 4 proc. Coś takiego nie dzieje się często. Ostatni raz podobny spadek miał miejsce 3 marca br., kiedy indeks stracił 4,5 proc. W całej 35-letniej już historii indeksu większe spadki miały miejsce zaledwie 163 razy.

Wyprzedaż dotyczy w największym stopniu banków. O ponad 5 proc. tanieją akcje PKO BP (-6 proc.), PZU (-5,4 proc.) i Banku Pekao (-5,2 proc.). Poza WIG20 ostre spadki są na Comperii (-18,1 proc.) i Asbisie (-10,3 proc.). Akcje, które niedawno zyskiwały, teraz są wyprzedawane, inwestorzy realizują zyski.

Niewiele lepiej wygląda sytuacja na innych rynkach. Indeks 50 największych spółek w Europie Euro Stoxx 50 traci 2,2 proc. Najbardziej spada holenderski gigant branży półprzewodników ASML (-6,2 proc.), w dół idą też niemiecki producent półprzewodników Infineon (-5,4 proc.) i przemysłowy Siemens (-5,2 proc.).

Wcześniej w Azji kontynuację zapaści przeżywali inwestorzy w Korei Płd. (KOSPI -6,2 proc.), w Japonii (Nikkei 225 — 5,1 proc.), ostro spadło też w Chinach (SZSE Component — 3,1 proc.). Tylko Indie się obroniły (Nifty 50 -1,1 proc.). Kontrakty na odpowiednik amerykańskiego S&P500 tracą 0,9 proc.

Dalszy ciąg artykułu pod materiałem wideoAnthropic odcisnął piętno

Nastroje na rynkach osłabił debiut Anthropic. Może nie sam początek tego debiutu, ale ciąg dalszy.

Otwarcie było imponujące. Akcje zadebiutowały w czwartek na Nasdaq z ceną 111,50 dol. za sztukę na otwarciu, co oznacza wzrost o około 34 proc. w stosunku do ceny z oferty publicznej. Zamknięcie było po dużo niższym kursie, bo 96,86 dol., czyli już „tylko” 16,7 proc. powyżej ceny z oferty. To dało inwestorom do myślenia.

Anthropic zgarnął z rynku w ramach IPO aż 107,3 mld dol., co jest historycznym rekordem, czyli przebiciem wyniku SpaceX sprzed kilku miesięcy. Agencja Bloomberg podała w czwartek, powołując się na swoje źródła, że w ramach IPO Anthropic ponad połowa inwestorów instytucjonalnych, którzy złożyli zapisy, nie otrzymała żadnych akcji. Stąd wielki popyt na początku po debiucie. Ale później okazało się, że gdy ten popyt uzupełniających portfele instytucji się wyczerpał, to na utrzymanie wzrostu z początku rynek nie ma już siły.

Czytaj też: Największy debiut giełdowy w historii. Ekspert: czas na dwa punkty kontrolne

— Wszystko zaczęło się od dużej rotacji w sektorze technologicznym. Niestety, w miarę rozwoju cyklu pojawiło się też wiele negatywnych katalizatorów. To następnie rozprzestrzeniło się na cały rynek — powiedział CNBC strateg Deutsche Banku Binky Chadha.

Odpływ pieniędzy ze spółek IT, w tym sztucznej inteligencji (AI) można było tłumaczyć ofertą Anthropic. Teraz inwestorzy zrobili kolejny krok w stronę odejścia od ryzyka. Obrazem narastającej niechęci do ryzyka był odpływ pieniędzy z kryptowalut.

Wartość rynku krypto w czwartek zeszła do 2,19 bln dol., by w piątek obniżyć się do 2,1 bln. Bitcoin traci w 24 godziny 3,6 proc., a z ETH na bitcoina i ethereum odpłynęło w czwartek kolejne 764 mln dol.

Kapitalizacja wszystkich kryptowalut

Kapitalizacja wszystkich kryptowalut

Coinmarkecap.com

Stopy w górę?

Głównym zagrożeniem dla rynków akcji są rosnące stopy procentowe. Im wyższe stopy, tym bardziej konkurencyjne dla akcji są obligacje, a dodatkowo firmy są zmuszane płacić więcej za kredyty.

Z ostatnich zapisków z posiedzenia FOMC, czyli amerykańskiej RPP wynika, że członkowie rady są skłonni do uruchomienia kolejnych podwyżek stóp. Rynek przewiduje z 97-procentowym prawdopodobieństwem, że do pierwszej podwyżki dojdzie już w grudniu o 0,25 pkt proc. Kolejna według prognoz będzie już w styczniu, by w czerwcu przekroczyć obecne stopy o 0,75 pkt proc.

Co więcej, taki ruch planowany jest w tonącej w długach Japonii (250 proc. PKB). Inflacja bazowa w tym kraju osiągnęła nowy rekord w 2026 r., wynosząc w październiku 2,2 proc., na skutek wzrostu cen w całej gospodarce, spowodowanego wyższymi kosztami energii i ich konsekwencjami. Dopłaty do energii dla gospodarstw domowych wygasły we wrześniu. Od grudnia rozpoczną się nowe dopłaty, ale październikowy odczyt inflacji prawdopodobnie skłoni jednak Bank Japonii do kolejnej podwyżki stóp procentowych w grudniu — podaje CNBC.

To konsekwencja zamieszania na rynku paliw, po interwencji USA na Bliskim Wschodzie. Tyle że w piątek ropa nie drożeje i pozostała poniżej 92 dol. za baryłkę gatunku Brent. Potencjalne wzrosty stóp to główny powód, ale sygnał do sprzedaży dały notowania Anthropic już po dobrym debiucie.

Zyski a wzrosty na giełdzie

W przypadku warszawskiej giełdy inwestorzy powinni brać pod uwagę też kolejne zagrożenia. Chodzi o zyski.

Na razie raporty za 3. kw. w przypadku 69 spółek na 100 największych na GPW pokazują wzrost zysków o 40,8 proc. rdr. WIG urósł w rok o 38 proc., czyli wszystko wydaje się bezpieczne. Tyle że większość tego wzrostu zysków to wyniki Orlenu, PGE, KGHM oraz Tauronu. Orlen dopiero w 4. kw. uwzględni podatek od nadmiarowych zysków. A PGE i Tauron?

Rząd planuje dopłaty do energii i gazu dla gospodarstw domowych. A z czego te dopłaty mogą pochodzić, skoro w budżecie pustki i pożyczanie pieniędzy na rynku kosztuje coraz więcej?

Prawdopodobny jest scenariusz powtórki CPN 2.0, czyli tym razem obciążenia firm energetycznych, żeby zwrócić państwu koszt dopłat do niższych cen dla odbiorców indywidualnych. Dopłaty obciążyłyby zyski firm energetycznych, więc… po czwartym kwartale może się okazać, że rok do roku łączne zyski spółek z GPW wcale nie rosną. A indeksy przecież biły rekordy, rosnąc o ponad 40 proc. do czwartku.

W tej sytuacji podwyższone kursy akcji na giełdzie mogą w jednym momencie stracić swoje fundamentalne uzasadnienie.

W przypadku pierwszej setki spółek zagranicznych jest trochę inaczej. Zyski 74 spośród największych stu rosły o 8 proc. szybciej od prognoz, a najbardziej SpaceX (o 169 proc. powyżej prognoz). Dynamikę nakręcały wyniki spółek AI, producentów sprzętu. No ale popyt na sprzęt AI może nagle spaść, jeśli koszt długu, którym rozbudowa infrastruktury AI jest finansowana, pójdzie w górę. Taką tezę potwierdzają spadki europejskich spółek z rynku półprzewodników: ASML i Infineon. A wtedy perspektywy dalszego wzrostu wyników AI stoją pod znakiem zapytania.

Autor: Jacek Frączyk, redaktor Business Insider Polska