Medonet w temacie radiologii otrzymuje od pewnego czasu szereg pytań od Czytelników. Poprosiliśmy eksperta — Ryszarda Kowskiego — aby wyjaśnił wszelkie wątpliwości i zaspokoił ich ciekawość.
Dalszy ciąg artykułu pod materiałem wideo
Czy można mieć aparat na zębach podczas tomografii głowy?
Jakie przedmioty mogą być przyciągnięte przez pole magnetyczne rezonansu?
Czy lekarze są obecni podczas obrazowania śródoperacyjnego?
Czym różni się interpretacja zdjęć przez radiologa od innych lekarzy?
Pacjentka oczekująca na rezonans pyta: Jak opisuje się zdjęcia? Co widzi radiolog, a czego nie widzi lekarz bez wiedzy radiologa? Czy takie zdjęcia się porównuje na etapie opisu?
Mgr inż. Ryszard Kowski, fizyk medyczny, przewodniczący Komisji ds. Technicznych i Legislacyjnych Polskiego Lekarskiego Towarzystwa Radiologicznego: Klinicysta, czyli lekarz kierujący, jest zainteresowany jedynie konkretnym problemem zdrowotnym, który powinien określić w skierowaniu. Na uzyskanym obrazie będzie się ograniczał do szukania odpowiedzi na ten właśnie problem. Kardiolog doskonale oceni stan serca, ale nie dostrzeże przerzutu w szczycie płuca, pulmonolog wspaniale zinterpretuje zaburzenia funkcjonowania płuc, ale nie zobaczy guza w kręgosłupie, ortopeda — urazowiec bez problemu rozpozna nieprawidłowości w stawie biodrowym, ale nie zauważy niedrożności jelit.
Lekarz radiolog opisujący obraz radiologiczny jest zobowiązany do interpretacji wszystkich cech wskazujących również na inne, współistniejące patologie i ponosi za to pełną odpowiedzialność. Tego uczy się podczas lat zdobywania specjalizacji w zakresie radiologii — diagnostyki obrazowej.
Mgr inż. Ryszard Kowski
Przewodniczący Komisji ds. Technicznych i Legislacyjnych PLTR. Od 2009 r. wiceprzewodniczący Komisji ds. Procedur i Audytów Klinicznych Zewnętrznych w zakresie radiologii — diagnostyki obrazowej i radiologii zabiegowej (Ministerstwo Zdrowia). Członek Zespołu Konsultanta Krajowego ds. Radiologii i Diagnostyki Obrazowej. Specjalista w zakresie organizacji ochrony radiologicznej. Ekspert tworzenia i wdrażania programów zapewnienia jakości.
Monika, tegoroczna maturzystka: na ile to praca niebezpieczna/narażająca?
Już od wielu lat zarówno praca lekarza radiologa, jak i osoby wykonującej obrazowanie (zdjęcie lub badanie TK), czyli elektroradiologa, zwanego dawniej technikiem, nie wiąże się w rentgenodiagnostyce z przebywaniem w pomieszczeniu, w którym jest badany pacjent. Taka sytuacja zdarza się jedynie bardzo rzadko, gdy trzeba pacjenta podtrzymać. W pomieszczeniu, w którym jest naświetlany pacjent personel przebywa w tzw. radiologii zabiegowej lub podczas wykorzystania aparatu RTG do obrazowania, na przykład podczas leczenia chirurgicznego na bloku operacyjnym.
Wojtek, fan muzyki rock i pop: Co wspólnego mają The Beatles i obrazowanie? Słyszałem o jakimś związku.
Firma EMI zarobiła sporo na wyłączności wydawania płyt The Beatles i mogła zainwestować środki w badania i konstrukcje tworzone przez swojego inżyniera doświadczalnego, Godfreya Nowbolda Hounsfielda, który, wykorzystując opracowane informatycznie przez Allana Macleodema Cormacka twierdzenie Johanna Radona, skonstruował tomograf komputerowy.
Klaudia, uczennica klasy biologiczno-chemicznej: Co ma wspólnego jaszczurka ze zdjęciem roentgenowskim?
Odkrycie Rentgena miało miejsce 8 listopada 1895, a ogłoszenie odkrycia 7 tygodni później — w grudniu 1895 roku. Pierwsze zdjęcie na terenach Polski (jeszcze wtedy pod rozbiorami) wykonał prof. Karol Olszewski, uwieczniając przycisk z brązu w formie jaszczurki, który miał na biurku. Stało się to 8 stycznia 1896 roku.
Czytelnik Medonetu: Niedawno głośno było o śmierci mężczyzny w USA, którego przyciągnęło pole magnetyczne rezonansu przez łańcuch na szyi. Co ciekawego przyciągnął w Polsce taki aparat? Długopis? Kolczyki?
Pole magnetyczne (które może coś przyciągnąć) występuje podczas tomografii metodą rezonansu magnetycznego. W MRI nie używa się promieniowania rentgenowskiego, a jedynie fale radiowe. Z tego, co wiem, to zdarzyło się wciągnięcie butli tlenowej, wentylatora.
Paweł, pacjent ortodontyczny: Czy można zrobić TK głowy z aparatem na zębach?
Jeśli jest to badanie głowy, nie twarzy lub zębów, to bez problemu można robić takie badanie.
Marta, narciarka po wypadku: Czy można zrobić TK kolana z tytanową płytką po artroskopii?
To zależy od wielkości płytki, celu badania oraz od modelu TK i efektywności oprogramowania do usuwania artefaktów z obrazu.
Kamila, przyszła pacjentka: A obrazowanie śródoperacyjne? Jak to wygląda? Czy lekarze są obecni podczas zdjęć, czy wychodzą z sali?
Śródoperacyjnie wykonuje się na ogół prześwietlenie, a zdjęcia tylko dla dokumentacji. Podczas takiego prześwietlenia (skopii, fluoroskopii) najczęściej personel (lekarze, pielęgniarki, technicy…) jest na sali.
Piotr, pacjent bojaźliwy: Co jest bardziej niebezpieczne dla zdrowia — zdjęcie X, czy TK z kontrastem?
To źle postawione pytanie. Jest sens rozważać takie sprawy jedynie w odniesieniu do stanu pacjenta, potrzeby uzyskania obrazów (zdjęć, TK, konieczności podania środka kontrastującego itp.) i celu, w jakim trzeba uzyskać obraz. I zawsze rozważa się, co spowoduje większą szkodę pacjentowi: badanie rentgenowskie, czy brak takiego badania, a w rezultacie brak informacji o chorobie czy efektach (lub ich braku) leczenia.
Polskie Lekarskie Towarzystwo Radiologiczne to jedno z najstarszych krajowych stowarzyszeń pracowników nauki i osób zajmujących się działalnością naukową. W 2025 r. obchodzi wyjątkowy jubileusz stulecia swojego istnienia oraz aktywności na rzecz rozwijania i propagowania polskiej radiologii.
Na Zamku Królewskim w Warszawie w gronie członków Towarzystwa, przedstawicieli środowiska naukowego i lekarskiego, konsultantów krajowych i wojewódzkich, a także instytucji partnerskich świętowano setną rocznicę istnienia.
— Nasze Towarzystwo przetrwało wojny, zmiany systemów, reorganizacje, pokolenia. Dzięki zaangażowaniu tysięcy radiologów — naukowców, klinicystów, nauczycieli — PLTR pozostało wierne swojej misji: łączenia środowiska, promowania wiedzy i dbania o najwyższą jakość diagnostyki obrazowej w Polsce — mówiła podczas oficjalnego otwarcia prezes Polskiego Lekarskiego Towarzystwa Radiologicznego prof. Katarzyna Karmelita-Katulska. — Radiologia pozostaje dziś jedną z najlepiej zorganizowanych specjalizacji w polskiej medycynie. Radiologia jest dziś sercem diagnostyki, ale także sumieniem medycyny. Nie możemy pozwolić, by jej przyszłość kształtowała się bez udziału radiologów.
Jak zaznaczyła Prezes PLTR, radiologia znajduje się w punkcie przełomowym. Rozwój sztucznej inteligencji, nowe modele pracy, telemedycyna, integracja obrazowania z danymi klinicznymi i genetycznymi stwarzają pytania o rolę radiologa przyszłości. Dlatego Towarzystwo zapowiada dalsze aktywne uczestniczenie w dialogu z Ministerstwem Zdrowia, urzędem taryfikacji, konsultantami krajowymi i innymi towarzystwami naukowymi, tak by wspólnie wypracowywać rozwiązania, które służą jakości, bezpieczeństwu i rozwojowi naszej specjalizacji.
— Z dumą możemy dziś powiedzieć, że polska radiologia jest częścią europejskiej wspólnoty. Nasi młodzi radiolodzy kończą szkolenie, zdając Europejski Egzamin z Radiologii (EDiR). To symboliczny dowód, że jesteśmy partnerami w europejskiej rodzinie medycznej. Ale dziś chcemy nie tylko patrzeć w przeszłość. Sto lat zobowiązuje.
Medalami 100-lecia PLTR zostali uhonorowani:
- Leopold Bakoń
- Jan Baron
- Monika Bekiesińska-Figatowska
- Joanna Bladowska
- Barbara Bobek-Billewicz
- Anna Chodorowska
- Andrzej Cieszanowski
- Elżbieta Czekajska-Chehab
- Janusz Dębski
- Michał Dobrakowski
- Anna Drelich-Zbroja
- Andrzej Drop
- Mirosława Dubaniewicz-Wybieralska
- Hanna Falińska
- Joanna Gibińska
- Marek Gołębiowski
- Andrzej Górecki
- Katarzyna Gruszczyńska
- Wiesław Guz
- Jacek Heciak
- Jacek Janica
- Tomasz Jargiełło
- Katarzyna Jończyk-Potoczna
- Elżbieta Jurkiewicz
- Katarzyna Karmelita-Katulska
- Sabina Kasprowska
- Ewa Kluczewska
- Ryszard Kowski
- Witold Krupski
- Władysław Lasek
- Urszula Łebkowska
- Elżbieta Łuczyńska
- Magdalena Machnikowska-Sokołowska
- Edyta Maj
- Agata Majos
- Andrzej Marciński
- Maciej Michalak
- Ilona Michałowska
- Krzysztof Moroń
- Joanna Niemunis-Sawicka
- Olgierd Kapuściński
- Ryszard Pacho
- Joanna Pieńkowska
- Joanna Pilch-Kowalczyk
- Joanna Podgórska
- Tadeusz Popiela
- Olgierd Rowiński
- Ludomira Rzepecka-Wejs
- Antoni Samojedny
- Marek Sąsiadek
- Zbigniew Serafin
- Anna Siemianowicz
- Marek Stajgis
- Bartłomiej Stasiów
- Grzegorz Staśkiewicz
- Elżbieta Stefanowicz
- Ludomir Stefańczyk
- Michał Studniarek
- Małgorzata Szczerbo-Trojanowska
- Edyta Szurowska
- Jan Świątkowski
- Andrzej Urbanik
- Anna Walecka
- Jerzy Walecki
- Grzegorz Wasilewski
- Wojciech Wawrzynek
- Zygfryd Wawrzynek
- Wojciech Wierzchołowski
- Grażyna Wilk
- Magdalena Woźniak
- Urszula Zaleska-Dorobisz
- Anna Zimny.
