Kto nie złoży odpowiedniego dokumentu w urzędzie, może zostać dotkliwie ukarany finansowo. Właściciele nieruchomości muszą bowiem przekazać deklaracje do 31 stycznia 2026 r. Kary to nawet 20 tys. zł.
- Azbest to jeden z najgroźniejszych materiałów dla zdrowia człowieka. Wdychanie drobnych włókien azbestowych może prowadzić do poważnych chorób płuc, takich jak pylica płuc, rak płuc czy rak opłucnej.
- Materiały azbestowe przez wiele lat były powszechnie stosowane w budownictwie, zwłaszcza na dachach, elewacjach, w rurach oraz innych elementach budowlanych.
- W związku z opóźnieniami w pracach nad nową ustawą, właściciele nieruchomości mają obowiązek zgłoszenia obecności azbestu na swoich terenach do 31 stycznia 2026 r. Jeśli tego nie zrobią, muszą liczyć się z dotkliwymi karami.
Niebezpieczny azbest wciąż zalega na terenie tysięcy nieruchomości w Polsce
Wytwarzanie i stosowanie wyrobów zawierających azbest są zakazane w Polsce od września 1998 r. Mimo trwającej od lat akcji usuwania tego niebezpiecznego materiału, w Polsce wciąż jest kilkanaście tysięcy ton wyrobów, których musimy się pozbyć do 2032 r. Termin ten wynika z rządowego Programu Oczyszczania Kraju z Azbestu na lata 2009-2032.
Likwidacja azbestu na własną rękę jest absolutnie zabroniona
Nie wszyscy muszą nawet wiedzieć, że mają u siebie wyroby z azbestem. Trzeba je jednak usuwać. Każdy, kto ma na swojej posesji takie elementy musi wiedzieć, żeby nie robić tego samodzielnie. Aby usunąć azbest, musi zatrudnić profesjonalną firmę.
Jakakolwiek praca przy wyrobach azbestowych – na tzw. własną rękę, jest zabroniona, ponieważ może stanowić zagrożenie dla zdrowia człowieka.
Specjalistyczna firma posiada uprawnienia, odpowiedni sprzęt i przeszkolonych pracowników oraz zatwierdzony przez starostę program gospodarowania odpadami niebezpiecznymi.
Usuwanie azbestu z posesji odbywa się według konkretnej procedury:
- wszystkie prace związane z usuwaniem azbestu, muszą być prowadzone na mokro – zapobiega to uwalnianiu włókien azbestowych do powietrza i minimalizuje ich wdychanie do płuc;
- zdemontowane wyroby zawierające azbest są niebezpiecznymi odpadami i zakazane jest ich powtórne wykorzystanie;
- niebezpieczne odpady zawierające azbest muszą być unieszkodliwione poprzez składowanie w odpowiednio wyznaczonych do tego miejscach;
- nie mogą być pozostawiane na terenie posesji, bądź wyrzucane na „dzikie składowiska”.
Ważny obowiązek właścicieli nieruchomości. Zgłoszenia azbestu do 31 stycznia w urzędzie miasta lub gminy
Polski rząd miał przygotować do 21 grudnia nową ustawę azbestową. Taka konieczność wynika z unijnej dyrektywy 2023/2668/UE. Projekt utknął jednak na ścieżce legislacyjnej. Nowe przepisy azbestowe najpewniej pojawią się w pierwszym kwartale 2026 r.
Oznacza to, że właściciele nieruchomości w dalszym ciągu mają obowiązek zgłoszenia wyrobów azbestowych. Osoby fizyczne, które nie są przedsiębiorcami przedkładają informacje swoim wójtom (burmistrzom lub prezydentom miast).
Takie deklaracje trzeba złożyć do 31 stycznia 2026 r.
Natomiast wszyscy inni składają te deklaracje – których wzór można znaleźć w załączniku nr 3 do rozporządzenia z 2010 r. – właściwemu marszałkowi województwa – przypomina Prawo.pl.
Dlatego samorządy w całej Polsce już przypominają mieszkańcom, aby składali azbestowe deklaracje. Obecnie inwentaryzuje się – drogą spisu z natury:
- wyroby instalacje lub urządzenia zawierające azbest,
- drogi utwardzone odpadami zawierającymi azbest,
- rury azbestowo-cementowe
- oraz usunięte wyroby z zawartością azbestu.
Wysokie kary za brak deklaracji o wyrobach azbestowych
Formalnie za brak dopełnienia tego obowiązku grożą wysokie kary pieniężne.
Niezłożenie deklaracji o obecności azbestu wiąże się z poważnymi konsekwencjami. Osoby, które nie zgłoszą azbestu, mogą zostać ukarane grzywną w wysokości od 10 zł do 20 tys. zł. Kara ta zależy od specyfiki przypadku, jednak warto pamiętać, że jej wysokość może być naprawdę dotkliwa, szczególnie w przypadku niezgłoszenia dużych ilości materiałów azbestowych
– czytamy na stronie Urzędu Miasta Wojcieszów.
Obecnie kary za brak deklaracji samorządy nakładają sporadycznie. Jak pisze Business Insider, za brak złożenia informacji o wyrobach zawierających azbest grozi grzywna, ale trudno jest ją nałożyć, bo wymaga to udziału policji lub sądu.
Możliwe są jednak inne formy mobilizacji właścicieli – przykładowo w Jeleniej Górze, osoby, które nie złożą informacji o wyrobach zawierających azbest, nie będą mogli ubiegać się o ewentualne dofinansowanie kosztów unieszkodliwienia azbestu.
Materiał chroniony prawem autorskim – zasady przedruków określa regulamin.