Niesprawiedliwość w emeryturach czerwcowych z lat 2009-2019 polegała na tym, że osoby składające wniosek o świadczenie w czerwcu otrzymywały niższe wypłaty niż ci, którzy zrobili to w maju, ponieważ ich kapitał początkowy nie ulegał dodatkowej waloryzacji kwartalnej.
Często pary o tym nie wiedzą. Ekspertka o naszych pieniądzach po ślubie
W latach 2009-2019 waloryzacja odbywała się rocznie, ale dla wniosków o emeryturę składanych w okresie kwiecień-maj lub lipiec-wrzesień stosowano korzystniejsze wskaźniki kwartalne za poprzedni okres, co zwiększało podstawę obliczeniową świadczenia.
Czerwiec był wyjątkiem – osoby składające wniosek w tym miesiącu nie otrzymywały waloryzacji kwartalnej za II kwartał (obejmującej kwiecień-maj), tylko roczną, mniej korzystną.
– Emerytura wyliczona w czerwcu była mniej korzystna, ponieważ wartość kapitału nie była jeszcze zwaloryzowana. W związku z tym nie opłacało się przechodzić na emeryturę w czerwcu – tłumaczył w rozmowie z WP Finanse Oskar Sobolewski, ekspert emerytalny i rynku pracy w HRK Payroll Consulting.
Nowe legitymacje emerytów i rencistów. Ministerstwo tłumaczy
ZUS przelicza emerytury czerwcowe
W efekcie emeryci czerwcowi dostawali nawet kilkaset złotych miesięcznie mniej, co Trybunał Konstytucyjny uznał za błąd. TK nie zakwestionował jednak tych obliczeń. Przepisy dotyczące emerytur czerwcowych zostały zmienione jednorazowo w 2020 r. Od 2021 r. ta kwestia jest uregulowana w ustawie, ale dotyczy osób, które przechodziły na emeryturę od 2021 r.
Z tego powodu przyjęto drugą ustawę, która reguluje sytuację w przypadku ostatniej grupy poszkodowanych – emerytów czerwcowych z lat 2009-2019. Na jej mocy od początku stycznia 2026 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) przelicza emerytury czerwcowe, traktując je tak, jakby przyznano je w maju danego roku.
Oznacza to podwyżki od 180 do 313 zł miesięcznie, ale bez wyrównań za poprzednie lata. Przeliczenie obejmuje ok. 100 tys. osób. „Wszystkie sprawy zostaną załatwione najpóźniej do 31 marca 2026 r.” – czytamy w komunikacie ZUS.
Zmiany dla miliona emerytów. Próg w rencie w górę. Mamy wyliczenia
Tyle stracili emeryci czerwcowi
Postanowiliśmy sprawdzić, ile w ciągu tych lat stracili emeryci czerwcowi. Piotr Juszczyk, główny doradca podatkowy InFakt.pl, przygotował dla redakcji WP Finanse symulacje straty całkowitej, którą ponieśli emeryci w zależności od wysokości zgromadzonego kapitału i wysokości emerytury.
W poniższej tabeli prezentujemy różnicę między wartością przyznaje emerytury a wartością hipotetycznej emerytury, którą senior by otrzymał, gdyby zastosowano zasady obowiązujące w maju, a nie w czerwcu. Ta różnica to de facto strata, która przez lata urosła w niektórych przypadkach do kilkunastu tysięcy złotych.
Emerytury czerwcowe. Straty mężczyzn © WP
Wyjaśnijmy to na przykładzie. Mężczyzna, który posiadał kapitał pierwotny rzędu 400 tys. zł, zawnioskował o emeryturę w czerwcu 2019 r. ZUS wyliczył mu świadczenie na poziomie 1 617,47 zł. Gdyby zastosował zasady z maja (czyli drugą waloryzację), to senior pobierałby co miesiąc 1 777,60 zł.
W ciągu kolejnych lat, za sprawą corocznej marcowej waloryzacji, świadczenie mężczyzny rosło. W 2025 r. wypłata sięgała poziomu 2 556,07 zł (przy zastosowaniu podwójnej waloryzacji wynosiłaby 2 798,36 zł). W efekcie – od momentu przejścia na emeryturę aż do przeliczenia w 2026 r. – emeryt stracił ponad 16 tys. zł.
Straty na przełomie tych lat sięgają nawet 18 tys. zł. W mojej ocenie jest to realne uszczuplenie emeryta – podkreśla Juszczyk.
Emerytury czerwcowe. Straty kobiet © WP
Sprawdźmy wyliczenia dla kobiety, która również zgromadziła 400 tys. zł kapitału początkowego. Zawnioskowała o świadczenie w czerwcu w 2019 r. i otrzymała świadczenie w wysokości 1 580,40 zł miesięcznie, więc już na starcie była na minusie o ok. 156 zł miesięcznie. Przez kolejne lata różnice rosły – w 2025 r. jej hipotetyczna emerytura powinna wynosić 2 736,66 zł miesięcznie.
Wyliczenia doradcy podatkowego wskazują, że w jej wypadku strata całkowita wyniosła prawie 13,9 tys. zł. To o ok. 200 zł mniej niż w przypadku mężczyzny z identycznym kapitałem początkowym.
Warto pamiętać, że są to przypuszczalne kwoty, bazujące na przykładowych emeryturach. Ostatecznie każdy przypadek może się nieco różnić.
Juszczyk zwraca uwagę, że tym, co może być najbardziej bolesne dla emerytów czerwcowych, jest fakt, że nie otrzymają żadnej rekompensaty. – Po zmianie zasad na bieżąco będą otrzymywać wyższą emeryturę, ale to, co było w przeszłości, pójdzie w zapomnienie – kwituje ekspert.
Wydział prasowy Ministerstwa Rodziny Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) wyjaśniał w komentarzu dla naszej redakcji, że „dotychczasowy sposób obliczania świadczeń nie został zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny, dlatego zmiany dotyczą przyszłości”, co oznacza, że seniorom nie należy się wyrównanie.
Maria Glinka, dziennikarka WP Finanse i money.pl