- Artykuł przygotowany dla Onet.pl przez zespół redakcyjny miesięcznika „Nowa Technika Wojskowa” i portalu portalmilitarny.pl
- Dużo czytania, a mało czasu? Sprawdź skrót artykułu
Dane ukraińskie
Według oficjalnej statystyki strat przeciwnika podawanej przez ukraiński Sztab Generalny w listopadzie Siły Zbrojne Ukrainy zadały przeciwnikowi w listopadzie następujące straty (w nawiasach dane za grudzień, listopad, październik, wrzesień, sierpień, lipiec, czerwiec, maj, kwiecień, marzec, luty i styczeń br.,
- Jakie są ukraińskie straty sprzętowe za styczeń?
- Ile dronów zestrzelono w atakach w styczniu?
- Jakie straty zadały wojska rosyjskie w styczniu?
- Co wpłynęło na wiarygodność przedstawianych danych?
grudzień, listopad, październik, wrzesień, sierpień, lipiec, czerwiec, maj, kwiecień, marzec, luty i styczeń 2024 r.
i miesiące 2023 roku: grudzień, listopad, październik, wrzesień, sierpień, lipiec, czerwiec, maj, kwiecień i marzec):
SZU / Nowa Technika Wojskowa
Porównanie sukcesów ogłoszonych przez Siły Zbrojne Ukrainy wg stanu na ranek 1 lutego i 1 stycznia 2026 roku.
• personel: 31 710 (35 050 / 31 190 / 31 250 / 28 490 / 28 790 / 33 220 / 32 420 / 35 370 / 36 420 / 41 160 / 36 570 / 48 240 / 48 670 / 45 720 / 41 980 / 38 130 / 36 810 / 35 680 / 35 030 / 38 940/26 960 / 28 200 / 28 450 / 26 220 / 29 970 / 28 550 / 22 920 / 15 080 / 16 800 / 17 820 / 20 500 / 17 140 / 16 970 / 24 100) „zlikwidowanych żołnierzy”;
• czołgi: 137 (101 / 71 / 93 / 68 / 87 / 85 / 111 / 140 / 227 / 272 / 331 / 230 / 203 / 307 / 279 / 291 / 193 / 300 / 359 / 428 / 326 / 376 / 288 / 339 / 419 / 341 /521 / 243 / 243 / 174 / 238 / 104 / 84 / 221);
• pojazdy opancerzone: 131 (171 / 157 / 227 / 65 / 161/ 140 / 272 /292 / 508 / 607 / 536 / 610 / 674 / 899 / 923 / 787 / 557 / 653 / 652 / 880 / 746 / 739 / 809 / 686 / 715 / 538 / 843 / 378 / 408 / 337 / 390 / 286 / 219 / 343);
• lufowe systemy artyleryjskie: 1079 (924 / 617 / 813 / 1076 / 1304 / 1190 / 1227 /1391 / 1584 / 1644 / 1415 / 961 / 609 / 884 / 1184 / 1219 / 1517 / 1520 / 1415 / 1160 / 942 / 976 / 878 / 7 4 / 551 / 681 / 773 / 947 / 691 / 677 / 688 / 553 / 211 / 290);
• rakietowe systemy artyleryjskie: 45 (35 / 18 / 29 / 29 / 25 / 24 / 26 /26 / 28 / 43 / 62 / 10 / 3 / 9 / 40 / 30 / 42 / 21 / 23 / 35 / 58 / 23 / 24 / 33 / 31 / 66 /48 / 63 / 36 / 67 / 58 / 31 / 17 / 48);
• systemy przeciwlotnicze: 24 (13 / 18 / 11 / 11 / 10 / 13 / 17 /25 / 25 / 35 / 38 / 18 / 13/ 25 / 31 / 17 / 33 / 33 / 59 / 35 / 36 / 53 / 28 / 38 / 23 / 39 /26 / 37 / 38 / 73 / 56 / 38 / 16 / 32);
• samoloty: 1 (4 / 2 / 1 / 5 / 1 / 1 / 48 /2 / 0 / 0 / 1 / 0 /0 /0 / 0 / 1 / 5 / 3 / 3 / 9/1 /2 / 13 / 3 / 6 / 2 / 5 / 1 / 0 / 0 / 2 / 5 / 2 / 6);
• śmigłowce: 0 (0 / 1 / 0 / 5 / 1 / 0 / 6 /1 / 0 / 4 / 0 / 0 /2 /0 / 1 / 0 / 2 / 0 / 0 / 1/0/ 0 / 1 / 0 / 0 / 0 / 8 / 0 / 5 / 3 / 10 / 4 / 3 / 6);
• bezzałogowe statki powietrzne: 21 681 (12 363 / 9386 / 11 152 /10 276 / 6219 / 6117 /4574 / 3965 / 2939 / 4060 / 3708 / 2563 / 1328 / 1715 / 1766 / 1815 / 1539 / 1348 / 1003 / 1079/781 / 963 / 657 / 479 / 681 / 508 /425 / 584 / 394 / 482 / 414 / 655 / 228 / 193);
• pociski manewrujące i balistyczne: 69 (112 / 107 / 127 /126 / 113 / 115 / 168 /72 / 73 / 38 / 30 / 51 / 151 / 224 / 15 / 56 / 150 / 74 / 103 / 104/69 / 145 / 65 / 138 / 142 / 26 / 18 / 84 / 98 / 86 / 154 / 175 / 21 / 38);
• samochody i inne pojazdy: 4021 (3835 / 2414 / 2895 /2877 / 3505 / 3198 / 3371 /3575 / 4104 / 3545 / 3472 / 2954 / 2168 / 2469 / 2417 / 1740 / 2065 / 2103 / 1707 / 1831 / 1423 / 1546 / 939 / 937 / 931 / 715 / 741 / 874 / 685 / 530 / 555 / 294 / 317 / 271);
• sprzęt specjalny: 20 (25 / 23 / 8 /27 / 17 / 14 / 18 /34 / 82 /24 / 36 / 55 / 53 / 40 / 265 / 323 / 278 / 265 / 267 / 201 / 154 / 215 / 149 / 185 / 40 / 118 / 86 / 102 / 113 / 138 / 122 / 99 / 57 / 66).
Rosyjskie straty personalne poniesione w styczniu w oszacowano na nieco ponad 31 710 ludzi, co odpowiada średnim wartościom z ubiegłych miesięcy. Ogłoszona liczba 137 zniszczonych czołgów była wyższa niż odnotowana w każdym z miesięcy ubiegłego półrocza. Co ciekawe liczba innych pojazdów opancerzonych wyniosła 131 egzemplarzy, po raz pierwszy będąc niższą od liczby czołgów. W stosunku do średniej z poprzedniego kwartału wzrosła liczba zniszczonych lufowych systemów artyleryjskich, a liczba systemów rakietowych była największa od niemal roku.
Według statystyki prowadzonej przez ukraiński zespół Deep State UA wojska rosyjskie zajęły w styczniu łącznie 245 kilometrów kwadratowych ukraińskiego terytorium. Są to postępy dwukrotnie mniejsze niż w grudniu i listopadzie ub.r. Zajęto jedynie nieco terenu w rejonie aglomeracji pokrowskiej oraz zdobytych w grudniu miast Huliaipole na kierunku zaporoskim i Siewiersk na kierunku kramatorskim.
Deep State UA / Nowa Technika Wojskowa
Rosyjskie postępy w zdobywaniu terenu na przestrzeni ostatnich miesięcy według portalu Deep State UA.
W styczniu siły rosyjskie kontynuowały ataki prowadzone za pomocą dronów uderzeniowych i pocisków dalekiego zasięgu na cele w głębi Ukrainy, wśród których wyróżniało się sześć dużych uderzeń. W szczególności zdołano sparaliżować system energetyczny i ciepłowniczy Kijowa, co zmusiło Ukraińców do częściowej ewakuacji mieszkańców stolicy.
Według comiesięcznego podsumowania prowadzonego przez twitterowy profil Shahed Tracker opartego o oficjalne dane ukraińskiej obrony powietrznej, w styczniowych atakach brało udział 4453 dronów dalekiego zasięgu, z których ok. 30 proc. okazało się pozorującymi cele wabikami. Do celów nie dotarło 3719 z nich, które zostały zestrzelone lub unieszkodliwione środkami przeciwdziałania elektronicznego bądź też okazały się imitatorami opadłymi na ziemię po wyczerpaniu paliwa. Jednocześnie obrona powietrzna zniszczyła 69 pocisków manewrujących i balistycznych. W wyznaczone cele trafiło 649 Szahidów, co oznacza skuteczność obrony powietrznej na poziomie 84 proc.
x.com/ShahedTracker / Nowa Technika Wojskowa
Liczba dronów uderzeniowych użytych w poszczególnych dniach grudnia.
Ukraińcy ogłosili zniszczenie w styczniu absolutnie rekordowej liczby 21 681 dronów, uwzględniwszy także aparaty rozpoznawcze i nowe bezzałogowce uderzeniowe BM-35 w układzie przypominającym pomniejszonego Szahida, które w dużej liczbie działają w ostatnim czasie nad frontem i jego bezpośrednim zapleczem. Jest to liczba aparatów o aż o 75 proc. wyższa od odnotowanej w grudniu.
Jeśli chodzi o straty lotnicze, 28 stycznia zdołano zestrzelić rosyjski samolot uderzeniowy Su-34, którego dwuosobowa załoga zginęła.
Dane rosyjskie
Z kolei według danych ogłaszanych przez Ministerstwo Obrony Federacji Rosyjskiej w ciągu listopada Siłom Zbrojnym Ukrainy zadano następujące straty sprzętowe (w nawiasach dane za: dzień, listopad, październik, wrzesień, sierpień, lipiec, czerwiec, maj, kwiecień, marzec, luty i styczeń br.,
grudzień, listopad, październik, wrzesień, sierpień, lipiec, czerwiec, maj, kwiecień, marzec, luty i styczeń 2024 r.
i miesiące 2023 roku: grudzień, listopad, październik, wrzesień, sierpień, lipiec, czerwiec, maj, kwiecień i marzec):
• samoloty: 0 (2 / 0 / 1 /1 / 2 / 1 / 0 / 1 / 2 / 4 /4 / 2 /1 / 2 / 1 / 4 / 10/ 15 / 9 / 14 /12 / 6 / 7 / 3 / 25 / 37 / 17 / 8 /14 / 14 / 17 / 8 / 14);
• śmigłowce: 0 (0 / 0 / 0 /0 / 0 / 0 / 0 / 0 / 0 / 0 /0 / 0 /0 / 0 / 0 / 0/ 5 / 2 / 0 / 4 /0 / 3 / 2 / 2 / 2 / 4 / 3 / 2 /5 / 5 / 5 / 2 / 16);
• bezzałogowe statki powietrzne: 5331 (6657 / 5703 / 6 582 / 6530 / 7124 / 7371 / 5785 / 6062 / 5383 / 4223 / 2929 /3048 / 2034 / 1894 / 2561 / 1638 / 2125 / 1755 / 2076 / 1316 /5469 / 4317 / 2282 / 1262 / 970 / 836 / 1198 / 1021 / 891 /557 / 438 / 494 / 283 / 369);
• opancerzone wozy bojowe: 611 (497 / 541 / 474 /404 / 503 / 306 / 416 /584 / 479 / 676 / 962 /857 / 550 / 565 / 544 / 667 / 1067 / 263 / 252 / 328 /221 / 366 / 427 / 454 / 688 / 649 / 842 / 660 / 520 /637 / 1078 / 425 / 430 / 421);
• rakietowe systemy artyleryjskie: 19 (12 / 14 / 16 / 3 / 5 / 11 / 8 / 11 / 21 / 10 / 12 /7 / 7 / 15 / 13 / 35 / 39 / 33 / 36 / 51 /14 / 34 / 13 / 20 / 7 / 15 / 13 / 12 / 6 /7 / 29 / 90 / 18 / 31);
• działa i moździerze: 682 (641 / 688 / 952 / 952 / 1078 / 1253 / 1283 / 1179 / 1198 / 982 / 1070 /980 / 1313 / 1649 / 1708 / 1552 / 1232 / 1481 / 1187 / 768 /619 / 369 / 311 / 342 / 375 / 273 / 330 / 449 / 537 /408 / 337 / 251 / 225 / 237);
• systemy przeciwlotnicze: 5 (3 / 5 / 2/ 4 / 3 / 12 / 3 / 4 / 4 / 1 /10 /0 / 4 / 1 / 6 / 4 / 16/ 24 / 10 / 16 /14 / 20 / 18 / 12 / 3 / 1 / 2 / 5 / 7 /1 / 2 / 3 / 6 / 9);
• inne pojazdy: 2875 (2449 / 2633 / 2 192 / 2 192 / 1836 / 1458 / 1236 / 1462 / 1254 / 1223 / 1252 /1412 / 780 /1008 / 1133 / 1264 / 1251 / 1049 / 1019 / 769 937 / 1240 / 1112 / 1199 / 1094 / 966 / 1209 / 1054 / 599 /679 / 737 / 694 / 646 / 648).
Według rosyjskiego Ministerstwa Obrony w styczniu wojska ukraińskie miały stracić 38 645 żołnierzy. Ponadto odnotowano zniszczenie 611 pojazdów opancerzonych przeciwnika, a więc nieco większej liczby niż w poprzednich miesiącach. Ukraińcy tymczasem zadeklarowali 268 takich sukcesów. Jeśli chodzi o zwalczanie artylerii przeciwnika, strona ukraińska naliczyła 1079 sukcesów w kategorii systemów lufowych i 46 rakietowych, rosyjska zaś odpowiednio 682 lufowych i 19 rakietowych. Wydaje się przy tym, że dane ukraińskie są dużo wiarygodniejsze, choć również sporo przesadzone.
Narastająca wymiana ciosów z użyciem dronów uderzeniowych dalekiego zasięgu znacznie podbija w ostatnim czasie statystykę obu stron w zakresie zwalczania bezzałogowców, która uwzględnia także działające nad frontem aparaty rozpoznawcze. W grudniu Rosjanie odnotowali jednak tylko 5331 sukcesów w tej kategorii, co jest liczbą najniższą od dziewięciu miesięcy. Ukraińcy kontynuowali ataki na rosyjskie rafinerie, a ponadto w odwecie za rosyjskie ataki na system elektroenergetyczny Kijowa przeprowadzili podobne ataki na infrastrukturę energetyczną Biełogrodu.
Problem wiarygodności danych
Osobną kwestią jest, w jakim stopniu dane przedstawiane przez ministerstwa obrony obu państw odpowiadają rzeczywistości. Oczywiste jest, że obie strony przeceniają straty przeciwnika, co jest charakterystyczne dla każdego konfliktu zbrojnego. Ze względu na duże odległości, na które zwykle następuje wymiana ognia, w praktyce nie ma możliwości dokładnego ustalenia faktycznych strat przeciwnika i często dokonuje się tego w sposób szacunkowy..
Same dane liczbowe — jak w każdym konflikcie zbrojnym — są oczywiście zawyżane przez obie strony konfliktu. Liczby podawane przez stronę ukraińską są jednak bardziej wiarygodne, ponieważ znaczną ich część popierają opublikowane filmy. Można szacować, że rzeczywisty stosunek strat jest około dwukrotnie korzystniejszy dla Ukraińców, niż pokazuje to proste porównanie oficjalnych danych ogłoszonych przez obie strony.
twitter.com/KilledInUkraine / Nowa Technika Wojskowa
Podsumowanie potwierdzonych imiennie strat rosyjskich oficerów wg statystyki prowadzonej przez czeski blog twitterowy “Russian Officers killed in Ukraine”.
Należy przyjąć, że rosyjskie straty w zabitych wynoszą nie więcej niż 25 proc. liczby „zlikwidowanych żołnierzy” podawanej przez stronę ukraińską. W praktyce podawana przez Ukraińców liczba obejmuje bowiem także rannych, tych zaś statystycznie przypada około trzech na jednego zabitego. Analitycy badający rosyjskie straty znaleźli już w źródłach otwartych potwierdzenie śmierci ponad 150 tys. imiennie zidentyfikowanych rosyjskich żołnierzy. Informacje uzupełniające pochodzące z liczby otwartych sądowych spraw spadkowych podnoszą tę liczbę do około 220 tys. Ponadto doliczyć należy nieujawnione straty wśród powołanych do służby więźniów oraz zmobilizowanych mieszkańców okupowanych obszarów Ukrainy. Faktyczne straty rosyjskich sił zbrojnych mieszczą się zapewne w przedziale 250–300 tys. zabitych.
Z kolei, jeśli chodzi o rosyjskie straty sprzętowe dotyczące wyposażenia wojsk lądowych, wiarygodność ukraińskich meldunków odnośnie do liczby zniszczonych wozów bojowych wynosi aktualnie około 1:2, zakładając, że nie każdy sukces został sfilmowany i faktyczna liczba sukcesów jest większa. Dokonując analogicznego porównania znanych strat ukraińskich wozów bojowych z rosyjskimi danymi na ten temat, można zauważyć, że doniesienia strony rosyjskiej są przeszacowane w stopniu około dwukrotnie większym niż strony ukraińskiej, a więc na jeden sukces realny przypadają ponad trzy-cztery fikcyjne.
Zawyżenia strat przeciwnika mają szereg przyczyn, typowych dla wszelkich konfliktów zbrojnych. Otóż w celu zmylenia przeciwnika powszechnie stosowaną praktyką po obu stronach frontu jest stawianie makiet sprzętu bojowego, które mają za zadanie ściągnąć na siebie atak wroga. W tym celu stosowane są wraki wcześniej zniszczonego sprzętu, makiety wykonywane doraźnie na miejscu z materiałów podręcznych oraz profesjonalne zestawy fabryczne, specjalnie przeznaczone do mylenia przeciwnika w wielu zakresach obserwacji.
Kolejnym czynnikiem jest ułomność dostępnych technik zwiadu i rozpoznania, które nie zawsze umożliwiają dokonanie dokładnej oceny skutków przeprowadzonych uderzeń. Często cel zakwalifikowany jako zniszczony bywa tylko lekko uszkodzony lub jedynie zasłonięty chmurą dymu po bliskim wybuchu. Należy mieć na uwadze, że ujawniane filmy z dronów przedstawiające niszczenie sprzętu wojskowego przeciwnika są starannie dobierane pod względem wartości propagandowej i przedstawiają jednoznaczne sytuacje, sfilmowane ze stosunkowo bliskiej odległości, co jest statystycznie unikalne. Ponadto dynamicznie zmieniająca się sytuacja taktyczna na polu walki nie pozwala na długie prowadzenie obserwacji jednego miejsca.
Często bywa, że jeden wóz bojowy zostaje uszkodzony i unieruchomiony przez jeden pododdział, a po pewnym czasie ostatecznie zniszczony przez inny. Każdy z nich w dobrej wierze raportuje zniszczenie tego samego pojazdu jako swoje indywidualne osiągnięcie, co sprawia, że w ogólnych statystykach pojedynczy sukces ulega podwojeniu.
Praktyka zawyżania strat przeciwnika przez długi okres najbardziej widoczna była w przypadku doniesień dotyczących lotnictwa. Otóż liczbę podawanych zniszczonych nieprzyjacielskich statków powietrznych należy traktować raczej jako liczbę maszyn celnie ostrzelanych, a następnie raportowanych jako zniszczone po utracie z nimi kontaktu radarowego lub wzrokowego. Ze względu na zwykle duże odległości, na jakich toczy się walka z samolotami, raportujący w większości przypadków nie mają żadnych dowodów na sukces. Jeśli takie zaś istnieją, to są niezwłocznie wykorzystywane na polu propagandowym, co jednak zdarza się rzadko w stosunku do liczby oficjalnie ogłoszonych sukcesów. Z przyczyn obiektywnych, przede wszystkim niemożności dotarcia do wraków spoczywających na terenie kontrolowanym przez przeciwnika, faktyczna liczba sukcesów jest większa od bezsprzecznie udokumentowanej, lecz i tak większość raportowanych sukcesów należy uznać za fikcję, choć tegoroczne doniesienia obu stron są wyraźnie bliższe rzeczywistym stratom przeciwnika, niż było to wcześniej.
Nierzadkim zjawiskiem, zwłaszcza po stronie rosyjskiej, jest składanie przez dowódców raportów o fikcyjnych lub celowo zawyżonych sukcesach. Przyczyną jest chęć usprawiedliwienia wysokich strat własnych oddziałów, jak również wybujałe ambicje poszczególnych oficerów, czy też naturalna skłonność części osób do przeceniania swoich osiągnięć. Wreszcie powodem wpływającym na zawyżanie własnych sukcesów są towarzyszące walce skrajne emocje, które uniemożliwiają jej uczestnikom obiektywną ocenę sytuacji na polu walki.