– Mieliśmy szczęście, że jeden z odcinków serialu o załodze czołgu „Rudy” kręcono na cmentarzu żydowskim przy ul. Ślężnej i dzięki temu dostaliśmy przypadkowo źródło ikonograficzne, pozwalające zrekonstruować nagrobek małżeństwa Kohnów – opowiadał na łąmach „Gazety Wyborczej” dr Maciej Łagiewski, dyrektor Muzeum Miejskiego Wrocławia i wybitny znawca dziejów tutejszej gminy żydowskiej.
Wspominał, że jako 10-latek widział, jak Gustlik, grany przez Franciszka Pieczkę, wciągany jest do krypty mauzoleum rodziny Kolkerów i jak uciekający grabarz upada pod nagrobkiem Kohnów.
Potem przez wiele lat cmentarz był opuszczony i bezkarnie dewastowany, a nagrobek Kohnów się rozsypał. Można było przystąpić do jego odbudowy właśnie dzięki scenom zarejestrowanym w tym popularnym serialu.
Scena na cmentarzu była w drugim odcinku serialu „Czterej pancerni i pies”, zatytułowanym „Radość i gorycz”. Nagrywano go w Żaganiu i we Wrocławiu, oba miasta udawały Lublin. Zresztą cała pierwsza seria, czyli 8 odcinków, które realizowała wrocławska Wytwórnia Filmów Fabularnych, powstała na Dolnym Śląsku i okolicach. W WFF kręcono wszystkie sceny rozgrywające się we wnętrzach.
– Zdjęcia rozpoczęto na przełomie lutego i marca 1965 roku od scen rozgrywających się na Syberii. Tu jako plener posłużyły malownicze okolice Międzygórza. Z kolei scenę, w której Janek wskakuje „na gapę” do radzieckiego pociągu wojskowego zrealizowano na zlikwidowanej linii kolejowej między Gajem Oławskim a Pełczycami. Kilka scen zrealizowano też w samym Wrocławiu i koło Trzebnicy. Natomiast w Żaganiu i na terenie pobliskiego poligonu powstawały plenerowe sceny batalistyczne – tłumaczył w rozmowie z portalem wroclaw.pl Marek Łazarz, wielki znawca serialu.
Plan zdjęciowy odcinka 21. pod tytułem „Dom” kręconego w Kłodzku
Właśnie po powrocie spod stóp Śnieżnika filmowcy przenieśli się między innymi do Oławy i Wrocławia, który w pewnych scenach grał nawet Warszawę.
Na przykład sceny przy mogile Olgierda (odc. VII i VIII), odcinek „Rozstajne drogi”, zrealizowano na polnej drodze między miejscowościami Psary i Kryniczno koło Wrocławia. W ostatnich latach w pobliżu powstała strefa przemysłowa i teren mocno się zmienił. Zniknęły między innymi stare wierzby widoczne w serialu.
Romantyczne sceny z udziałem Janka i Marusi, z odcinka VII, kręcono natomiast na Zakrzowie. W tym momencie należy przypomnieć, że Pola Raksa, odtwórczyni tej najważniejszej roli kobiecej w filmie, po wojnie zamieszkała z rodzicami we wrocławskiej Leśnicy. W naszym mieście zdała maturę i studiowała na Uniwersytecie Wrocławskim.
W okolice Kłodzka aktorzy powrócili przy okazji kręcenia III serii. W filmie pojawia się na przykład Rynek w Bystrzycy Kłodzkiej, Jaszkowa Dolna czy droga do Boboszowa. No i oczywiście słynna Twierdza Kłodzka. A Nysa Kłodzka udawała niemiecką Łabę.
– W pewnym momencie widzimy postój czołgistów nad Łabą, gdy spotykają się z amerykańskimi żołnierzami. Te zdjęcia powstały w Kłodzku, niedaleko stadionu nad Nysą – wyjaśniał Marek Łazarz, autor książki „Czterej pancerni i pies. Przewodnik po serialu i okolicach”.
TVP wyemitowała pierwszy odcinek serialu 25 września 1966 roku.
]]>