10 lat temu Apple zrezygnowało z mini-jacka i wywołało burzę. Dziś jego brak prawie nikogo nie dziwi

Jeszcze dekadę temu gniazdo słuchawkowe było na wyposażeniu właściwie każdego smartfona i nikt nie zastanawiał się, czy telefon obsługuje konkretne słuchawki i jak z nimi współpracuje,. Wystarczyło przecież jedynie wyjąć je z plecaka, podłączyć do złącza 3,5 mm, nacisnąć odtwarzanie… i tyle. Te same słuchawki można było też wpiąć do laptopa, komputera, odtwarzacza MP3 czy wzmacniacza, a przy tym nie trzeba było ich parować, ładować ani sprawdzać kodeków. Wystarczyło jednak kilka lat rozwoju, by obecnością mini-jacka producenci wręcz chwalili się w materiałach marketingowych. Symboliczny moment tej zmiany przypadł dokładnie 10 lat temu, 7 września 2016 roku. Właśnie wtedy Apple zaprezentowało iPhone’a 7 i iPhone’a 7 Plus. Choć wcale nie były to pierwsze smartfony pozbawione analogowego wyjścia audio, to właśnie ich debiut rozpoczął nową, bezprzewodową erę.

Autor: Piotr Piwowarczyk

Dziś można odnieść wrażenie, że jedna decyzja amerykańskiego producenta właściwie zakończyła historię tego złącza – a warto wiedzieć, że jest ona przecież niezwykle długa. Jego korzenie sięgają właściwie końca XIX wieku – wówczas podobnych wtyków używano w centralach telefonicznych do ręcznego łączenia rozmów. Z tego rozwiązania wywodzi się późniejszy jack 6,35 mm, który z czasem trafił do sprzętu audio, jednak dopiero rozwój mniejszej, przenośnej elektroniki doprowadził w latach 50. XX wieku do powstania jego zminiaturyzowanej wersji o średnicy 3,5 mm. W kolejnej dekadzie standard zaczął więc trafiać do coraz większej liczby urządzeń, w tym np. do kultowego radia Sony EFM-117J z 1964 roku, które mocno przyczyniło się do jego popularyzacji. Sukces mini-jacka nie wynikał zatem z jakiegoś technologicznego wyrafinowania, lecz z prostoty. Był tani, niewielki, nie wymagał żadnego protokołu komunikacyjnego ani oprogramowania i przez dziesięciolecia zapewniał kompatybilność pomiędzy urządzeniami różnych producentów. W czasach, gdy kolejne standardy połączeń potrafią znikać po kilku generacjach sprzętu, przetrwanie tak prostego rozwiązania należy postrzegać jako coś wyjątkowego.

iPhone jest produktem sprzedawanym na przeogromną skalę, z bardzo lojalną bazą klientów, więc jasne było, że jak Apple coś zastosuje, to z konsekwencjami tego ostatecznie zmierzymy się wszyscy…

Ludzie wiercą gniazdo jack w iPhone 7 – To nie jest żart…

Po co zmieniać więc coś, co jest proste i działa doskonale? Cóż, rosnąca liczba podzespołów upychanych wewnątrz coraz bardziej zintegrowanych smartfonów sprawiła, że producenci zaczęli szukać elementów, z których można zrezygnować. Padło na mini-jacka, choć warto odnotować, że jeszcze przed premierą iPhone’ów 7 inne firmy uczyniły już stosowne przymiarki. Przed wrześniem 2016 roku pojawiały się urządzenia OPPO czy LeEco pozbawione złącza 3,5 mm, a oliwy do ognia dolało Lenovo w czerwcu 2016 przy prezentacji modeli Moto Z i Moto Z Force, które wyprowadzały dźwięk przewodowy przez USB-C. Tyle że Moto Z miał zaledwie 5,19 mm grubości, więc decyzję tę można było wytłumaczyć walką o możliwie smukłą obudowę. Inna sprawa, że żaden z wymienionych modeli nie wyznaczał kierunku dla całego rynku – były to raczej pojedyncze eksperymenty. A cała rzecz w tym, że iPhone jest produktem sprzedawanym na przeogromną skalę, z bardzo lojalną bazą klientów, więc jasne było, że jak Apple coś zastosuje, to z konsekwencjami tego ostatecznie zmierzymy się wszyscy. Dla porządku warto zatem podkreślić, że Apple nie rozpoczęło historii smartfonów bez mini-jacka, ale bez większego ryzyka można uznać, że ją uprawomocniło.

Po rozebraniu iPhone’a 7 okazało się, że w miejsce mini-jacka producent wstawił… wyprofilowany kawałek czarnego tworzywa. Rzekomo to niezbędny do funkcjonowania telefonu odpowietrznik

iPhone 7 – miejsce gniazda jack zajął… kawałek plastiku!

Ktoś mógłby pomyśleć, że klienci mogli przecież zagłosować portfelem i zwyczajnie nie przejmować się najnowszą wówczas linią „siódemek”, ale… nie było to takie proste. Smartfony iPhone 7 zaoferowały świetny design, wydajny układ A10 Fusion, stereofoniczne głośniki, odporność na wodę i pył, przeprojektowany przycisk Home z mechanizmem haptycznym, a wariant Plus dodatkowo wyróżniał się podwójnym aparatem. Mówiąc krótko, dla fanów marki – których jest przecież miliony na całym świecie – były must-havem. Te kilka milimetrów niewyciętego otworu w obudowie wywołało jednak bardzo burzliwą dyskusję, szczególnie że nowy iPhone wcale nie był cieńszy od poprzednika. Można więc odnieść wrażenie, że to właśnie brak mini-jacka był najbardziej charakterystyczną cechą „siódemek”. Phil Schiller, tłumacząc decyzję Apple, mówił między innymi o miejscu zajmowanym przez analogowe złącze i o tym, że Lightning od początku projektowano także z myślą o cyfrowym audio. Na całe szczęście Apple dobrze zdawało sobie sprawę, że mimo ogromnej siły przebicia nie można tak po prostu ogłosić końca istniejącego ekosystemu. Dlatego właśnie w pudełku znalazły się EarPodsy zakończone wtykiem Lightning oraz przejściówka na 3,5 mm. 

Szkoda, że reklamy też mają swoje daty ważności…

Test smartfona Sony Xperia 10 VII – solidny aparat, bateria 5000 mAh, mini-jack 3,5 mm i kompaktowa obudowa w stylu retro

Decyzja Apple nie spotkała się jednak ze zbyt dużym entuzjazmem. Posunięcie to było raczej krytykowane nie tylko przez zwykłych użytkowników, ale i największych fanów marki czy audiofilów, dla których konieczność przeniesienia konwersji cyfrowo-analogowej do niewielkiej przejściówki była co najmniej dyskusyjna. Nic dziwnego, że branża postanowiła to wykorzystać. W 2017 roku ukazała się całkiem ciekawa reklama Samsunga zatytułowana „Growing Up”, gdzie użytkownik iPhone’a został pokazany z zestawem przejściówek potrzebnych do jednoczesnego ładowania telefonu i korzystania ze słuchawek 3,5 mm. Najśmieszniejsze w tym wszystkim jest to, że koniec końców niemal wszyscy duzi producenci i tak poszli śladami Apple. Niecałe dwa lata po wydaniu wspomnianej reklamy Samsung zaprezentował modele Galaxy Note10 i Note10+ już bez analogowego gniazda. Najciekawszy okazał się jednak przypadek OnePlusa. W marcu 2018 roku Carl Pei, współzałożyciel marki zapytał na Twitterze, czy użytkownicy lubią gniazda słuchawkowe. Aż 88 procent uczestników odpowiedziało twierdząco (ankietowanych było ok. 19 tys.). Mimo to zaledwie pół roku później potwierdzono, że OnePlus 6T ukaże się bez mini-jacka, co wyglądało tak, jakby opinia użytkowników w sumie miała niewielkie znaczenie.

Klienci swoje, a producenci swoje (Źrodło grafiki: CNET)

OnePlus 6T – debiutuje smartfon z topową specyfikacją za 2400 zł

Wśród argumentów za usunięciem mini-jacka regularnie pojawiały się kwestie czysto konstrukcyjne, często niestety naciągane do granic przyzwoitości. Na przykład Apple tłumaczyło, że złącze zajmuje cenne miejsce wewnątrz obudowy, utrudnia rozmieszczenie innych podzespołów, ogranicza przestrzeń przeznaczoną na akumulator i komplikuje zabezpieczenie urządzenia przed wodą. Podobną argumentację stosowali później inni producenci, ale nie znaczy to wcale, że mini-jack był technicznie nie do pogodzenia z dużą baterią czy wodoodporną obudową, co udowadniały chociażby modele Samsunga, jak np. Galaxy S9(+) czy Galaxy Note9. Inne kontrprzykłady to np. LG V60 ThinQ 5G z 2020 roku z 32-bitowym Quad DAC-iem, akumulatorem 5000 mAh i klasą odporności IP68. Jeszcze bardziej wymowne są nowsze konstrukcje. Sony Xperie z serii 1 oraz 10 także łączą gniazdo słuchawkowe z mocną baterią dobrą odpornością, podobnie jak chociażby ostatnie flagowce ASUS-a (które notabene mają jeszcze większy akumulatory). Oczywiście nie oznacza to, że obecność dodatkowego portu mini-jack niczego nie kosztuje – rzecz jasna zajmuje on miejsce i wymaga odpowiedniego uszczelnienia, ale nie ulega wątpliwości, że jego usunięcie było przede wszystkim kwestią priorytetów, a nie bezwzględną technologiczną koniecznością.

Sony to chyba jedyna firma, która ciągle staromodnie instaluje mini-jacki do swoich smartfonów

Premiera smartfona Sony Xperia 10 VIII. Specyfikacja bez szału, za to najwięcej emocji wywołuje cena

Pozostaje w tym wszystkim jeszcze pytanie, co to wszystko oznaczało dla osób, którym zależało nie tylko na wygodzie, ale też na jakości dźwięku? Jak to właściwie dalej się rozwinęło? Na szczęście całkiem znośnie. Należy pamiętać, że równolegle z debiutem iPhone’ów 7 zaprezentowano pierwsze AirPodsy z układem W1. Firma od razu wskazała jasny kierunek rozwoju, więc nic dziwnego, że dzisiejsze słuchawki TWS są już samodzielnymi urządzeniami elektronicznymi, wyposażonymi we własne procesory, przetworniki, wzmacniacze, mikrofony i baterie. To w nich realizowane są takie funkcje jak ANC, tryb kontaktu z otoczeniem, korekcja DSP czy dźwięk przestrzenny. Otrzymaliśmy dzięki temu znacznie większą wygodę i funkcjonalność. Przez tę dekadę mocno rozwinęła się również sama transmisja bezprzewodowa. Bluetooth LE Audio wprowadził wydajniejszy kodek LC3, a rozwiązania pokroju aptX Lossless pokazały, że w odpowiednich warunkach bezprzewodowo można przesyłać także dźwięk bezstratny. Nie oznacza to, że Bluetooth pokonał kabel pod względem jakości – standardowe połączenia Bluetooth nadal pozostają stratne, co wprost zaznacza chociażby Apple. Usunięcie mini-jacka przyspieszyło jednak odejście od przewodu, ale również przeniesienie dużej części elektroniki odpowiedzialnej za dźwięk z telefonu bezpośrednio do słuchawek.

AirPods przestaną służyć tylko do słuchania muzyki. Apple rozwija nietypowy model z kamerami obserwującymi otoczenie

Inaczej sprawa wygląda z przewodowymi słuchawkami. Po usunięciu mini-jacka zmienił się nieco sposób, w jaki korzystamy z nich ze smartfonem. Dawniej telefon miał własny przetwornik DAC i wzmacniacz słuchawkowy, natomiast dziś te elementy znajdziemy najczęściej w zewnętrznych adapterach. W praktyce oznacza to większy stopień skomplikowania całego toru audio, ale też większą swobodę w doborze jego jakości. Dobry zewnętrzny DAC może zaoferować lepsze parametry niż przeciętne wyjście słuchawkowe w dawnym smartfonie, a przewodowe słuchawki nadal nie wymagają ładowania, nie są ograniczone kodekiem Bluetooth i nie wprowadzają dodatkowych problemów z kompatybilnością radiową. Dla audiofila nie jest to więc wcale koniec przewodowego słuchania.

Mini-jack wcale nie zniknął z rynku. Nadal znajdziemy go w pojedynczych urządzeniach kierowanych do konkretnych odbiorców. Z biegiem lat sprawiono natomiast, że jego braku nie trzeba już nikomu tłumaczyć.

Test smartfona ASUS Zenfone 12 Ultra – Snapdragon 8 Elite na jednym pokładzie z gniazdem mini-jack 3,5 mm

Historia stopniowego usuwania mini-jacka ze smartfonów jest ciekawa nie tylko dlatego, że jedno stare złącze przegrało z nowoczesnym, bezprzewodowym Bluetooth. Bardziej interesujące jest to, jak szybko powstaje przekonanie, że pewnych rzeczy już nie potrzebujemy. Zwykli użytkownicy sami z siebie raczej nie piszą petycji o usunięcie portu, slotu na kartę pamięci czy ładowarki z pudełka. Wszystkie te decyzje podejmuje producent, który potem tłumaczy ją prostszą konstrukcją, nowym standardem albo jakąś wizją przyszłości. W przypadku Apple trudno oczywiście udowodnić, że za rezygnacją z mini-jacka stała przede wszystkim chęć zwiększenia sprzedaży akcesoriów, ale nie sposób pominąć biznesowej strony tej decyzji. Tego samego dnia firma pokazała przecież AirPodsy, a więc wraz z usunięciem uniwersalnego złącza zaproponowała klientom zupełnie nową kategorię własnych urządzeń. Jednocześnie przyspieszyła rozwój bezprzewodowego audio i jeszcze mocniej związała słuchawki z własnym ekosystemem. Z perspektywy dekady był to zatem ruch korzystny nie tylko konstrukcyjnie czy technologicznie, lecz również biznesowo. Mimo tego mini-jack nie zniknął całkowicie z rynku. Nadal znajdziemy go w pojedynczych droższych urządzeniach kierowanych do konkretnych odbiorców, jak modele Sony Xperia, ale także w części tańszych smartfonów dla klientów ceniących przede wszystkim prostotę. To tylko pokazuje, że mini-jack technicznie wcale nie stał się zbędny. Z biegiem lat sprawiono natomiast, że jego braku nie trzeba już nikomu tłumaczyć.